بسم الله
 
EN

بازدیدها: 31

طرح شکايت کيفري و چگونگي انجام آن

  1397/9/9

ممکن است که هر کدام از ما به دلايل مختلف بزه‌ديده‌ي مستقيم يا غيرمستقيمِ جرمي واقع شويم و براي احقاق حق خود نياز به مراجعه به مراجع کيفري پيدا کنيم. اما آيا مي‌دانيم که بايد به کجا مراجعه کنيم و چه اقداماتي را به منظور رسيدن به حقوق قانوني خود و ارائه شکايت کيفري انجام دهيم؟ 

در ابتداي بحث بايد نکته‌اي را موردتوجه قرار دهيم. ازجمله مشکلاتي که عموم مردم درهنگام برخورد با مسائل قانوني با آن مواجه مي‌شوند، تفکيک «شکايت کيفري» از «شکايت حقوقي» است. هنگامي که عملي عليه فردي رخ مي‌دهد که درنتيجه‌ي آن مجازاتي تعيين مي‌شود و به عبارت ديگر «جرم» واقع مي‌شود، در اين حالت بزه‌ديده و قرباني جرم بايد به مراجع کيفري مراجعه و طرحِ شکايت کند. مرجعي که در اين حالت شکايات مراجعين را ثبت مي‌کند دادسرا و کلانتري است.

اما درهنگامي که جرمي رخ نمي‌دهد و شما صرفا اختلافي حقوقي با شخص ديگري پيدا مي‌کنيد، مانند زماني که براي تنظيم سند نياز به الزام مالک سابق ملک براي حضور در دفترخانه و انتقال سند ملک داريد، در اين حالت دعواي شما دعوايي حقوقي است و فقط بايد به دادگاه‌هاي عمومي حقوقي مراجعه کنيد. براي تشخيص اينکه دادگاه کدام محل و منطقه، صالح به رسيدگي است حتما به مشاورين يا وکلا مراجعه نماييد.

شخصي که از وقوع جرم متحمل ضرر و زيان مي‌شود و درخواست تعقيب کيفري مرتکب را دارد، شاکي است. شاکي مي‌تواند به منظور شکايت به دادسرا يا کلانتري مراجعه کند. ماموران کلانتري که ضابطان دادگستري نيز ناميده مي‌شوند، وظيفه دارند که شکايت مراجعه‌کنندگان را قبول کنند، اما عموما مراجعين را به دادسرا ارجاع مي‌دهند تا نيازي به ارسال دوباره‌ي پرونده و طولاني شدن جريان پيگيري شکايت نباشد. شما مي‌توانيد جهت تقديم شکواييه مستقيما به دادسرا مراجعه کنيد.

شاکي بايد به دادسرايي مراجعه کند که جرم در حوزه‌ي آن رخ داده است؛ به عبارت ديگر، دادسراي محل وقوع جرم، صالح به رسيدگي به جرم است. طبق قانون، مقامات دادسرا که در راس آنها دادستان قرار دارد و وظيفه‌ي تعقيب جرايم برعهده‌ي او است، موظف هستند تا شکايت‌ها را در هر زماني قبول و ثبت کنند. 

مراحل شکايت کيفري

نحوه نوشتن شکواييه

شکايات در برگي تنظيم مي‌شوند که «شکواييه» نام دارد. برخلاف دادخواست‌هاي حقوقي، نيازي نيست که شکواييه در برگه‌هاي مخصوصي که توسط قوه‌ي قضاييه تنظيم شده است نوشته شود، بلکه مي‌توان شکواييه را در برگه‌هاي معمولي نيز تنظيم کرد. اما طبق قانون، نوشتن موارد ذيل الزامي است:

 نام و نام خانوادگي، نام پدر، سن، شغل، ميزان تحصيلات، وضعيت تاهل، تابعيت، مذهب، شماره‌ي شناسنامه، شماره‌ي ملي، نشاني دقيق، در صورت لزوم آدرس ايميل، شماره‌ي تلفن ثابت و همراه، کدپستي شاکي
موضوع شکايت، تاريخ و محل وقوع جرم
ضرر وارده به مدعي و مورد مطالبه‌ي وي
ادله‌ي وقوع جرم، اسامي، مشخصات و نشاني شهود و مطلعان در صورت امکان
مشخصات و نشاني مشتکي عنه يا مظنون در صورت امکان

شکايت‌هاي کيفري را مي‌توان بدون استفاده از وکيل مطرح کرد، اما در برخي از جرايم، به دليل اهميت آنها و وجود جزئيات قانوني که غالباً مردم عادي از آن آگاهي ندارند، حضور وکيل الزامي است؛ جرايمي که مجازات آنها مرگ، حبس ابد، قطع عضو (سرقت حدي)، نصف ديه‌ي کامل به بالا، حبس بيش از ده سال و جزاي نقدي بيش از 36 ميليون است، جزء اين دسته به حساب مي‌آيند. 

در اين بين نکته‌اي قابل‌توجه است؛ جرايم به دو دسته‌ي قابل‌گذشت و غيرقابل‌گذشت تقسيم مي‌شوند.

جرايم قابل‌گذشت جرايمي هستند که به دليل اهميت و اولويت حقوق خصوصي شاکي در آنها، دادستان وقوع جرم را بدون درخواست و شکايت شاکي، پيگيري نمي‌کند و در صورت شروع به رسيدگي نيز هرگاه شاکي از شکايت خود صرف‌نظر کند، پرونده بسته مي‌شود. درمقابل جرايم غيرقابل‌گذشت جرايمي هستند که براي شروعِ تعقيب و رسيدگي، نيازي به شکايت شاکي خصوصي ندارند و دادستان مي‌تواند به‌محض اطلاع از وقوع، راساً آن را پيگيري نمايد.

حال اگر جرمي قابل‌گذشت باشد و شاکي داراي شرايط و وضعيت خاصي باشد، مانند آنکه جرم عليه طفل يا مجنون واقع شده باشد و بزه‌ديده فردي باشد که شخصا توانايي شکايت نداشته باشد، در اين صورت چه کسي بايد اقدام به شکايت کند؟

مطابق قانون در مواردي که تعقيب کيفري، منوط به شکايت شاکي است و بزه‌ديده محجور (طفل، مجنون، سفيه) باشد، رسيدگي به جرمي که عليه وي رخ داده است، بر عهده‌ي ولي (پدر يا جد پدري) يا در صورت نداشتن ولي بر عهده‌ي قيمي است که دادگاه تعيين مي‌کند. اما اگر ولي يا قيم ندارد يا به آنان دسترسي نيست و نصب قيم نيز زمان‌بر و موجب ضرر باشد، يا حتي در مواردي که خود ولي يا قيم مرتکب جرم شده باشد؛ دادستان شخصا وارد عمل مي‌شود و قيم موقتي تعيين يا خود براي پيگيري جرم اقدام مي‌کند.

مراحل رسيدگي به شکايت کيفري

الف- تحقيقات مقدماتي
ب- رسيدگي در مرحله‌ي نخستين
ج- رسيدگي در مرحله‌ي تجديدنظر


پس از طرح شکايت کيفري، پرونده در دادسرا مورد رسيدگي قرار مي‌گيرد و تحقيقات مقدماتي آغاز مي‌شوند، نکته‌اي که بايد مدنظر قرار داد آن است که لزوما در مرحله‌ي دادسرا جلسه‌اي تشکيل نمي‌شود و ممکن است که دادستان و داديار و بازپرس، طرفين را به‌طور جداگانه احضار کنند و به مدارک و ادله‌ي ارائه‌شده رسيدگي و راي مورد نظر خود را صادر کنند. اگر در اين مرحله، تحقيقات مقدماتي مقام رسيدگي را قانع کند که جرمي واقع شده است، در اين صورت کيفرخواست توسط دادستان تنظيم مي‌شود و به دادگاه صالح ارسال مي‌شود و از اين مرحله به بعد، پرونده توسط قاضي دادگاه مورد رسيدگي قرار مي‌گيرد. پس رسيدگي مقدماتي دادسرا صرفا به منظور جمع‌آوري ادله‌ي مورد نياز و رد پرونده‌هايي است که ادله‌ي کافي ندارند و اين دادگاه است که بايد درنهايت درمورد واقع شدن يا نشدن جرم نظر بدهد.

پس از ورود پرونده به مرحله‌ي دادگاه و تعيين وقت رسيدگي، جلسه‌ي دادرسي با حضور طرفين تشکيل مي‌شود. قاضي دادگاه با توجه به تحقيقات دادسرا و گزارش‌هاي ضابطين دادگستري و با اخذ اقرار طرفين و شهادت شهود به پرونده ورود پيدا مي‌کند. درصورتي که قاضي دادگاه تحقيقات صورت‌گرفته توسط دادسرا را ناقص بداند يا موارد جديدي درمورد پرونده کشف کند، پرونده را جهت تکميل تحقيقات به دادسرا ارجاع مي‌دهد يا خود اقدام به تکميل تحقيقات مي‌کند.

به جز آراء مربوط به ديه‌ي کمتر از يک دهم ديه‌ي کامل، حبس تا سه ماه، جزاي نقدي تا يک ميليون تومان و شلاق تا ده ضربه، ساير راي‌هايي که توسط قضات صادر مي‌شوند قابل‌اعتراض و تجديدنظر مي‌باشند.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان