بسم الله
 
EN

بازدیدها: 34

هتک آبروي ديگران

  1397/8/21
خلاصه: هتک آبروي ديگران جرم است

امروزه استفاده از فضاي مجازي سبب شده افراد به راحتي به هتک حيثيت ديگران بپردازند. دسترسي آسان به فضاي مجازي، افزايش روزافزون کاربران شبکه هاي اجتماعي، گسترش سايت هاي گوناگون و شايد قابليت پنهان شدن ابتدايي در فضاي مجازي سبب شده روزانه شاهد بسياري از اين موارد باشيم.

هر انساني در وجود خود داراي دو بعد جدا از هم است.اول بعد جسماني که به جسم و جان انسان ها مرتبط است و از طريق قتل و ضرب و جرح مورد آسيب قرار مي گيرد. بعد ديگر، بعد روحي و رواني است. به اين معنا که هر انساني در طول زندگي خود بين اطرافيانش شخصيت و جايگاه اجتماعي معيني دارد. اين بخش از شخصيت انسان ممکن است به روش هايي مانند تمسخر،ا فترا، نسبت دادن اعمال دروغين به فرد و … مورد آسيب قرار بگيرد. 

هتک حيثيت و حمله به هويت معنوي افراد مسئله جديدي نيست و در طول تاريخ همواره مورد توجه بود ه است؛ مثلا عدم احترام به رييس قبيله، پادشاه، مقامات و … در همه جوامع همواره با مجازات هاي شديدي همراه بوده است.

هتکِ حيثيث در لغت به معناي ازبين بردن آبرو و اعتبار افراد است و در اصطلاح به معناي خدشه دار کردن احترام يا اعتماد ديگران به فرد يا لطمه بر حسن شهرت او در افکار عمومي است.

هتکِ حرمت مي تواند از طريق توهين، فحاشي، نسبت دادن جرم به فرد، گفتن اخبار دروغين در مورد او يا حتي انتشار تصاوير خصوصي فرد در فضاي مجازي صورت گيرد که به طور جداگانه به بررسي هر يک از اين موارد خواهيم پرداخت.

هتک حيثيت از طريق انتشار تصاوير، فيلم يا صوت خصوصي يا اسرار افراد 

به گزارش مهداد، ماده 17 قانون جرايم رايانه اي بيان مي کند:
انتشار تصاوير، فيلم يا صوت خصوصي يا خانوادگي يا اسرار ديگران بدون رضايت آنها به نحوي که منجر به ضرر يا عرفا موحب هتک حيثيت آنها شود، جرم محسوب مي شود. روشن است منظور از فيلم يا صوت يا تصاوير خانوادگي مواردي است که در جمع خانواده تهيه شده و منظور از اسرار هر چيزي است که افراد تمايلي ندارند ديگران از آن مطلع شوند. 

مثلا انتشاردهنده اين خبر که بازيگري در گذشته از همسرش طلاق گرفته يا فلان فعال سياسي داراي همسر دوم است، در صورت درست بودن خبر، مرتکب جرم انتشار اسرار افراد شده است و در صورت دروغ بودن خبر جرم نشر اکاذيب محقق شده است. 

تصاويري که افراد در مکان هاي اختصاصي خود يا در جمع محدودي تهيه مي کنند، مي تواند از جمله تصاوير خصوصي باشد؛ حتي اگر آن را براي افراد معيني منتشر کنند. بنابراين اگر فردي تصوير خصوصي خود را در صفحه اينستاگرامش قرار دهد و شخص ديگري با اسکرين شات بدون رضايت او اين تصوير را براي عموم منتشر کند، مرتکب جرم شده است زيرا اين تصوير براي افراد محدودي قابل مشاهده بود و همچنان جزء تصاوير خصوصي فرد است و انتشار عمومي آن بدون رضايت فرد ممنوع است. تعداد دنبال کنندگان آن صفحه تاثيري در جرم بودن عمل ندارد.

تصويري که در مکان هاي عمومي از فرد گرفته مي شود مثل پارک، سينما و … نمي تواند جزء تصاوير خصوصي او باشد. بنابراين فيلم گرفتن از صحنه دعواي دو نفر که از الفاظ رکيک استفاده مي کنند يا تهيه تصوير از بازيگر معروفي که در پارک اقدام به کشف حجاب کرده است و اقدام به انتشار اين تصاوير، از جهت انتشار تصاوير خصوصي جرم نيست. هرچند به دليل محتواي تصوير، فيلم يا صوت مي تواند بر اساس قانون سمعي و بصري قابل مجازات باشد.

اين جرم زماني واقع مي شود که ضرر يا هتک حيثيتي براي فرد اتفاق افتاده باشد. منظور از ضرر هر گونه ضرر مادي و معنوي است و هتک حيثيت همان طور که ذکر شد به معناي ضربه به شخصيت و جايگاه افراد است که توسط قضاوت عمومي مردم مشخص مي شود بنابراين اگر انتشار تصاوير در ديدگاه عموم هيچ گونه ضرري را به افراد متوجه نکند، جرمي نيز واقع نشده است.

هتک حيثيت از طريق تغيير يا تحريف تصاوير و صوت افرد و انتشار آنها

بر اساس ماده 16 قانون جرايم رايانه اي، هر کس تصوير، فيلم يا صوت ديگري را تغيير دهد يا تحريف کند و آن را منتشر کند يا با علم به تغيير و تحريف منتشر کند به نحوي که موجب ضرر يا عرفا موجب هتک حيثيت او شود به حبس تا 2 سال و جزاي نقدي تا 40 ميليون ريال محکوم مي شود.

بنابراين کسي که با نرم افزارهايي مانند فتوشاپ تصاوير ديگران را تغيير مي دهد و آن را در فضاي مجازي منتشر مي کند، درصورتي که موجب ضرر فرد يا هتک حيثيت او شود، مرتکب جرم شده است. اگر تغيير توسط يک شخص و انتشار توسط شخص ديگري باشد، انتشاردهنده مرتکب اصلي جرم است و تغييردهنده به دليل کمک در ارتکاب جرم مسئول است.

در فضاي مجازي گاهي ديده مي شود که تصاوير اشخاص سياسي يا شخصيت هاي مشهور به انگيزه طنز به شکلي تغيير مي کنند که هر کسي متوجه غيرواقعي بودن آن تصاوير مي شود؛ در اين موارد هم اين جرم واقع شده است؛ تغيير و انتشار تصوير با هر هدفي که انجام شود، جرم است. 

هتک حيثيت از طريق توهين و تحقير

گاهي افراد در فضاي مجازي با استفاده از الفاظ نامناسب يا تصاويري مانند کاريکاتور، اشخاص ديگر را مورد تمسخر قرار مي دهند. شرايط توهين از طريق فضاي مجازي همان است که در توهين واقعي وجود دارد و ابزار توهين، تفاوتي از اين نظر به وجود نمي آورد.

هتک حيثيت افراد از طريق انتساب اعمال دروغين (نشر اکاذيب)

ممکن است شما هم گاهي در سايت هاي خبري، کانال هاي تلگرام ياا ينستاگرام اخبار دروغيني را که در مورد افراد منتشر مي شود، ديده باشيد. مثلا گاهي اخباري منتشر مي شود مبني بر اين که شخص مشهوري از دنيا رفته، يا همسر دوم اختيار کرده يا ويلاي بزرگي در فلان منطقه دارد و … انتشارا ين قبيل اخبار که معمولاً براي جذب مخاطب يا با هدف بدبين کردن مردم نسبت به فرد خاصي منتشر مي شوند، از نظر قانون جرم شناخته شده و مصداق بزه «نشر اکاذيب » است.

براي تحقق جرم نشر اکاذيب لازم نيست که جرمي به کسي نسبت داد ه شود و کافي است که خبر منتشرشده دروغ باشد.

براي تحقق اين جرم علم به دروغ بودن خبر لازم است. لذا اگر انتشاردهنده خبر با اين تصور که خبر صحيح است، آن را منتشر کند، مسئوليتي ندارد. مثلاً اگر يک سايت خبري در نتيجه سهل انگاري و اشتباه، خبري را منتشر کند که بعداً دروغ بودن آن مشخص شود، نمي توان جرم نشر اکاذيب را محقق دانست.

براي تحقق جرم نشر اکاذيب لازم است که انتشاردهنده قصد ضرر رساندن به فرد خاص يا برهم ريختن افکار عمومي را داشته باشد، اما لازم نيست که در عمل هم موفق شود به اين هدف دست پيدا کند.

براي تحقق اين جرم به هيچ وجه لازم نيست که شخص بزه ديده اثبات کند که ضرر مادي يا معنوي به او وارد شده است. همين که خلاف واقع بودن خبر اثبات شود، براي تحقق جرم کافي است. حتي اگر هيچ کس خبر دروغ منتشرشده را باور نکرده باشد، باز هم تاثيري در کاهش مسئوليت متهم ندارد.

گاهي ديده مي شود روزنامه ها يا سايت هاي خبري، براي جلب توجه مخاطبان خود تيترهاي مبالغه آميزي در رسانه خود درج مي کنند. در اين صورت اگر مبالغه و بزر گنمايي خبر بي تناسب و نابه جا باشد، مي تواند از مصاديق اين جرم تلقي شود. 

ايجاد يک سايت يا پيج (صفحه) در فضاهايي مانند اينستاگرام و … به اسم يک فرد مشهور و گذاشتن محتواهايي به نام آن فرد، نشر اکاذيب محسوب مي شود.

گاهي ممکن است عکس يا خبر منتشرشده صحيح باشد، ولي جزء اسرار خصوصي مردم باشد که راضي به انتشار عمومي آن نباشند. در اين صورت ممکن است اين رفتار مصداق جرم انتشار اسرار (موضوع ماده 17 قانون جرايم رايانه اي) باشد. جرم نشر اکاذيب در زمره جرايم قابل گذشت است. لذا براي آن  که بتوان متهم را تعقيب قضايي کرد، لازم است بزه ديده با مراجعه به مرجع قضايي مبادرت به طرح شکايت و تقاضاي رسيدگي کند.

همچنين اگر شاکي بعد از طرح شکايت، حين رسيدگي يا حتي بعد از پايان رسيدگي و صدور حکم مجازات، از شکايت خود صرف نظر کند، پرونده مختومه مي شود.

هتک حيثيت از طريق انتساب جرم به فرد

تحقق بزه افترا مستلزم اين است که:
اولاً- عملي که به شخص بزه ديده نسبت داده مي شود، به موجب قانون جرم باشد.

ثانياً- نسبت دهنده، اين کار را با آگاهي و اراده انجام دهد و به نادرستي انتساب خود علم داشته باشد. لذا اگر کسي که جرم را نسبت داده، بتواند وقوع جرم را اثبات کند، مورد تعقيب قرار نمي گيرد.

يک نوع خاص از افترا وجود دارد که «قذف » ناميده مي شود و مجازات آن سنگين تر از افتراي عادي است. بر اساس ماده 245 قانون مجازات اسلامي مصوب سال1392 ، قذف عبارت است از نسبت دادن جرايم جنسي به شخص ديگر، هرچند مرده باشد. براي تحقق قذف لازم است که عمل جنسي به طور صريح و روشن (از هر طريق مانند گفتار و نوشتار) به شخصي نسبت داده شود.

نکته جالب توجه اين که انتشار عمومي اخبار مربوط به جرم جنسي و جرايمي که مربوط به عفت جامعه است، از اين جهت که موجب اشاعه فحشا، زشتي و بدي مي شود، ممنوع است و مطابق تبصره ماده 697 بخش تعزيرات قانون مجازات اسلامي مصوب سال 1375، حتي اثبات جرم هم مرتکب را از تعقيب رها نمي کند.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان