بسم الله
 
EN

بازدیدها: 143

سازمان ملل و ضرورتي به نام تغيير رويکرد

  1397/2/18
خلاصه: دگرگوني هاي فضاي جهاني طي دهه هاي اخير، تغيير در ماموريت و رويکردهاي سازمان ملل را به ضرورتي انکارناپذير براي گريز از نقض غرضِ بزرگترين سازمان بين المللي مبدل ساخته است.

به گزارش گروه تحليل، تفسير و پژوهش هاي خبري ايرنا، سازمان ملل متحد در مقايسه با ساليان پايه گذاري، فضايي متفاوت و متغير را پيش رو مي بيند؛ محيطي که به نسبت ساليان حاکميت نظام هاي موازنه قوا، دوقطبي و سلسله مراتبي رخدادها در آن با شتاب بيشتري به وقوع مي پيوندد و شاهد مسائلي پرشمار و پيچيده تر است.

ساختار کنوني سازمان ملل اما همان نهادي است که بر منشور آشتي ناپذيري قواي متفقين (منشور آتلانتيک) با اتحاد مثلث (آلمان، ايتاليا و ژاپن) بنا شد و در نهايت با شکست کامل متحدين، ايالات متحده، اتحاد جماهير شوروي، چين، فرانسه و بريتانيا را در سال 1945 بر سرير برندگان جنگ جهاني دومين قرار داد.

به اين ترتيب، پيروزي در جنگي که هشت دهه پيش رخ داد، امتيازاتي ويژه را به پنج کشور اصلي پايه گذار سازمان ملل اعطا کرد تا هر کدام در موقعيت مقتضي و تا زماني نامعلوم اراده ديگر اعضا را در صورت ناهمخواني با منافع خود به کل بي اثر سازند. 

اکنون سازمان ملل، بزرگترين نهاد بين المللي است که با ارکاني چون مجمع عمومي و شوراي امنيت، خود را در جايگاه اصلي ترين مرجع تصميم گيري در مورد مسائل جهاني و تامين ثبات و امنيت بين الملل مي داند.

سازمان ملل علاوه بر ماموريت برقراري صلح و حمايت از حقوق اساسي بشر در سراسر جهان، از طرفي الگوي اهداف توسعه هزاره و ابزارهايي چون بانک جهاني، پيشرفت اقتصادي و گسترش تجارت را در ميان کشورهاي عضو پيگيري مي کند.

توسعه شاخص ها و بهبود وضعيت محيط زيست انساني از ديگر کارکردها و اهداف سازمان ملل است تا اثرات فقر، بي غذايي، خشونت، بيماري و بيسوادي را از کشورهاي جان بزدايد. از همين رو است که نهادهايي چون صندوق کودکان سازمان ملل متحد، کميسارياي عالي امور پناهندگان، برنامه جهاني غذا، سازمان جهاني بهداشت شکل گرفت تا ماموريت هايي تخصصي را برعهده گيرد.

سازمان ملل همچنين در پيشبرد اهداف مندرج در منشور ملل متحد با سازمان هايي مستقل چون آژانس بين المللي انرژي اتمي، صليب سرخ جهاني، صندوق بين المللي پول و ... داراي همکاري هايي تنگاتنگ است.

با وجود فهرست بلند بالاي ماموريت هاي سازمان ملل و تشکيلات عريض و طويل آن، ليست ناکامي هاي آن نيز در سال هاي گذشته طولاني گشته است. تنها نگاهي به بحران هاي بين المللي که از دهه 90 ميلادي به اين سو به وقوع پيوسته، از نسل کشي در آفريقا و کشور روآندا گرفته تا جنايات صرب ها در بالکن، کشتار مسلمانان ميانماري روهينگيا نمونه هايي از موفقيت نبودن سازمان ملل در نجات جان انسان ها است.

اين سازمان از ابتداي تاسيس با چالش و در واقع آزمون اشغالگري صهونيست ها در اراضي فلسطين روبرو شد اما به واسطه حمايت هاي نامحدود و گسترده آمريکا از صهيونيست ها قادر به ايجاد بازدارندگي دربرابر جنايات مکرر و سياست هاي اشغالگرانه اسرائيل نبوده است.

در وضعيت کنوني نيز وقوع فاجعه انساني در يمن به تابلوي ناکارآمدي سازمان ملل مبدل شده و به واسطه رشوه کلان عربستان ها به اين سازمان و قدرت هاي جهاني، تجاوزگري سعودي ها با اقدام عملي يا حتي محکوميتي نمادين نيز مواجه نشده است. 

خردادماه سال 95 بود که «بان کي مون» دبيرکل وقت سازمان ملل علنا اظهار داشت در برابر تهديد سعودي ها به قطع کمک هاي مالي عقب نشسته و اين کشور را از ليست سياه جنايت عليه کودکان خارج ساخته است.

سازمان ملل براي انجام ماموريت هاي خود متکي به بودجه اي است که 193 کشور عضو بنابر توليد ناخالص داخلي خود مي پردازند اما انفعال در برابر قدرت هاي جهاني سبب شده تا اين سازمان حتي در وصول مطالبات خود از آمريکا به عنوان بزرگترين بدهکار سازمان ملل با ديوار سخت يکجانبه گرايي و تماميت خواهي واشنگتن روبرو شود.

بسياري از قدرت هاي نوظهور از آلمان و ژاپن گرفته تا برزيل طي سال هاي اخير به رغم پايبندي به مقررات سازمان ملل و تامين بخش مهمي از هزينه هاي آن، منتقد امتيازاتي هستند که هشت دهه پيش به اعضاي شوراي امنيت اعطا شد.

همچنان که اشاره شد يکي از عوامل ناکامي سازمان ملل از ديد صاحبنظران مسائل بين المللي و گروهي از سياستمداران، ديوانسالاري پردامنه و طويل و همچنين سازوکار کُند و محافظه کار آن در برابر حفظ منافع اقويا عنوان شده است. 

سازمان ملل در سال هاي گذشته در برابر اصلي ترين مسائل بين المللي نظير گسترش تروريسم به ويژه از نوع تکفيري آن فاقد برنامه اي عملي بوده و نتوانسته اقدامي موثر را براي مهار آن صورت دهد.

با توجه به تعدد مسائل و چالش هاي بين المللي و درهم تنيدگي موضوعاتي نظير چالش هاي اقليمي، تروريسم، اوج گرفتن تمايلات واگرايانه در برخي واحدهاي ملي با رخدادهايي غيرقابل پيش بيني چون روي کار آمدن رييس جمهوري هنجارستيز چون «دونالد ترامپ» در آمريکا، سازوکارهاي سازمان ملل براي تحقق اهداف بنيادين منشور ملل متحد به شکلي چشمگير با بحران ناکارآمدي روبرو است که در دراز مدت مي تواند سرنوشت اين سازمان را به فرجام تشکل فروريخته اي چون جامعه ملل نزديک سازد.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان