بسم الله
 
EN

بازدیدها: 119

فاز جديد بازي ترامپ با مهره برجام/ آيا تحريم‌ها باقي مي‌ماند؟

  1397/1/9
خلاصه: نماي کلي سياست‌هاي کشورهاي اتحاديه اروپايي و آمريکا در قبال برجام را مي‌توان به يک دوراهي تشبيه کرد.

با نزديک شدن به تاريخ 12 مي و زمان تأييد برجام توسط رئيس‌جمهور آمريکا، گمانه‌زني‌ها در خصوص احتمال خروج آمريکا از توافق هسته‌اي با ايران بالاگرفته است. در ابتداي امر به نظر مي‌رسيد دولت اوباما مشتاق‌تر از ايران براي رسيدن به توافق هسته‌اي باشد اما گذشت مدتي از اين توافق و اجرايي شدن تعهدات ايران در قالب برجام، دولت دونالد ترامپ را به اين نتيجه رساند که در شرايطي که به خواسته‌هاي خود از برجام رسيده است، به طريقه‌اي از مسئوليت اجرايي کردن تعهداتش در اين توافق شانه خالي کند. دونالد ترامپ در اين خصوص اما بهانه مناسبي ندارد. او اشاره‌کرده است که ايران به تعهدات خود در برجام پايبند نبوده است و اين در حالي است که هنوز سندي مدرکي بر اين ادعاي خود ارائه نکرده است.

ترامپ بارها مسائل منطقه‌اي و به‌خصوص حمايت ايران از سوريه را بهانه کرده است که علاوه بر مسائل موشکي، به برجامي ديگر در زمينه قدرت دفاع موشکي ايران نيز برسد. رئيس‌جمهور آمريکا به همين دليل تلاش مي‌کند اقدامات و توان دفاعي موشکي ايران را نيز به‌مثابه «روح برجام» در نظر گرفته و اصرار کند که ايران به برجام پايبند نبوده است. اين در شرايطي است که آژانس بين‌المللي انرژي اتمي در تمامي گزارش‌هاي خود از ميزان پايبندي ايران به توافق هسته‌اي تأکيد کرده است که کشورمان کاملاً تعهدات خود در توافق را اجرايي کرده است. آخرين بار در روز سوم اسفند سال 96 آژانس بين‌المللي انرژي اتمي اجرايي شدن تعهدات ايران در برجام را تأييد و تأکيد کرد که ذخاير اورانيوم غني‌شده و آب‌سنگين ايران از ميزان تعيين‌شده در برجام تجاوز نکرده است.

کشورهاي اروپايي نيز در اين ميان با وجود اينکه به اثربخشي برجام باور داشته و سعي در حفظ آن دارند، در عين‌ حال تاکنون چندان هم ترامپ را براي حفظ اين توافق تحت‌ فشار نگذاشته و آن‌ها نيز اعلام کرده‌اند که بايد در زمان مقتضي به فکر اصلاح برجام و گنجاندن برنامه‌هاي موشکي در توافق هسته‌اي باشند. برخي از کشورها نيز به دنبال آغاز مذاکرات با ايران در خصوص مسائل منطقه‌اي هستند تا از اين راه به مسئله موشک‌ها نيز رسيده و راه براي مذاکرات بعدي در زمينه نقش ايران در سوريه، لبنان، فلسطين و يمن را بگشايند.

دونالد ترامپ در نهايت تا 12 ماه مي (22 ارديبهشت 97) زمان دارد تا نظر نهايي خود در اين خصوص را بيان کند و اين در حالي است که خبرگزاري رويترز روز 25 اسفند سال گذشته از زبان منابع معتبر خود بيان کرد که به‌ احتمال‌ زياد قدرت‌هاي اروپايي تلاش خواهند کرد که با تعيين برخي تحريم‌هاي موشکي عليه ايران، ترامپ را تشويق به باقي ماندن در برجام سازند! در نهايت نماي کلي سياست‌هاي کشورهاي اتحاديه اروپايي و آمريکا در قبال برجام را مي‌توان به يک دوراهي تشبيه کرد. دوراهي‌اي که يک‌سوي آن به تحريم‌هاي بيشتر و حفظ برجام در حد يک‌ لفظ و توافقي که فقط تهران بايد آن را اجرايي سازد است و سوي ديگر آن نيز به خروج آمريکا از برجام، از هم پاشيدن ريشه‌هاي توافق و شروع دوباره بازي تحريم‌هاي بين‌المللي و آمريکايي عليه ايران خواهد بود.

با اين حال از هم‌اينک مي‌توان حدس زد که جامعه جهاني در نهايت کدام يک از اين دو راه را انتخاب خواهد کرد. در روز 28 اسفند سال 96، فدريکا موگريني مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپايي در بروکسل به خبرنگاران اعلام کرد که هيچ طرحي براي تحريم‌هاي بيشتر عليه ايران وجود ندارد. او همچنين تأکيد کرد که ما درباره راه‌هايي که مي‌توانيم توافق هسته‌اي با ايران را به‌صورت کامل حفظ کنيم بحث خواهيم کرد. هيچ پيشنهاد و طرحي براي اعمال تحريم‌هاي بيشتر عليه ايران نخواهيم داشت».

موگريني همچنين بعد از پايان نشست شوراي وزيران اروپايي اعلام کرد که اتحاديه اروپا براي حفظ توافق هسته‌اي با ايران متحد است. اين موضع اتحاديه اروپا بااين‌حال مانع از اين نشد که موگريني اعلام کند همچنان اصرار دارد که ايران وارد مذاکرات درمورد فعاليت‌هاي موشکي خود شود. موگريني همچنين در خصوص ضرب‌الاجلي که ترامپ براي متحدان اروپايي‌اش در خصوص اصلاح برجام تعيين کرده است، اعلام کرد که اتحاديه اروپا ضرب‌الاجل‌ها و اولويت‌هاي خود را دارد و اولويت اصلي اتحاديه اروپا در شرايط حاضر همين مسئله است که آژانس بين‌المللي انرژي اتمي تاکنون 10 بار پايبندي ايران به برجام را تأييد کرده است.

اين موضع اروپا و اطمينان دادن موگريني به اينکه تحريم‌هاي جديدي در خصوص برنامه موشکي ايران در راه نيست، گمانه‌ها در خصوص راه‌حل دوم آمريکا يعني خروج از برجام و ادامه تحريم‌ها عليه ايران را تقويت مي‌کند. انتصاب جان بولتون، سياستمدار به‌شدت ضد ايراني به‌عنوان مشاور امنيت ملي ترامپ نيز بر همين مسئله تأکيد مي‌کند. نتانياهو از هم‌اينک با شوق به مسئله تصميم نهايي ترامپ در خصوص برجام مي‌نگرد و اتحاديه اروپا نيز در اين ماجرا به نظر مي‌رسد راه خود را از آمريکا جدا کرده است. اما سؤال اصلي اينجاست که آيا ايران نيز بايد شرايط تازه به وجود آمده در آمريکا و ساز ناکوک ترامپ در خصوص برجام را بپذيرد و يا راه‌حل‌هاي ديگري نيز براي متعهد ساختن آمريکا به اجراي تعهداتش در برجام وجود دارد؟

آمريکا تاکنون نيز که موافقت خود را با برجام اعلام کرده است، اقدامي عملي در راستاي برداشتن تحريم‌ها انجام نداده و در ماه اسفند ترامپ بازهم «وضعيت اضطرار» در خصوص ايران را که از سال 1995 عليه ايران به تصويب رسيده بود، تمديد کرد. ترامپ در توجيه اين مسئله مدعي شده است: «اقدامات و سياست‌هاي حکومت ايران، از جمله اقدام اين کشور در توسعه موشک‌هاي بالستيک، حمايت از تروريسم بين‌المللي و نقض حقوق بشر تهديدي غيرمعمول و فوق‌العاده عليه امنيت ملي، سياست خارجي و اقتصاد ايالات متحده به شمار مي‌آيند.»

اين مسئله بدان معني است که تحريم‌هاي اقتصادي عليه ايران و همچنين تحريم هرگونه مبادله تجاري ايالات‌متحده با ايران همچنان باقي مي‌ماند. تحريم‌ها در ديگر حوزه‌ها نيز همچنان ادامه دارد و به‌تازگي به بهانه حملات سايبري، تعدادي از شرکت‌ها و کارشناسان ايراني مورد تحريم قرار گرفته‌اند. مسئله حقوق بشر و بهانه‌هاي ناشي از آن نيز يکي ديگر از مواردي خواهد بود که ايران را با تحريم‌هاي بيشتر مواجه خواهد کرد. در اين شرايط بايد ديد حفظ برجام به هر قيمت ممکن و بدون اجراي تعهدات آمريکا بازهم در اولويت خواهد بود يا وزارت خارجه راه‌حلي ديگر در اين زمينه دارد.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان