بسم الله
 
EN

بازدیدها: 87

پزشكي قانوني در فقه و حقوق اسلامي - قسمت چهارم

  1397/1/4
خلاصه: پزشكي قانوني در فقه و حقوق اسلامي چه جايگاهي دارد و سابقه آن در فقه و حقوق و دايره حسبه و طب اسلامي چيست، ميزان اعتبار آن از نظر فقها چه اندازه است، راهها و وسايل تشخيص پزشكي قانوني تا چه اندازه حجي ت دارد، در كداميك از مسايل فقه و حقوق اسلامي حل مشكلات و تشخيص موضوعات به پزشكان ارجاع داده شده، آيا در فقه و حقوق اسلامي صدور حكم براساس قرائن و شواهد از ادله شرعي است، و آيا مي توان از كارهاي پزشكي قانوني مانند انگشت نگاري، آزمايش خون و غيره استفاده كرد؟ اين مقاله به بررسي سؤالات فوق و در صورت امكان ارائه پاسخ به آنها مي پردازد.
قسمت قبلي

11- مواردي كه تعيين ارش بعهده پزشكي قانون است

صدماتي كه شرع در برابر آن به جاي ديه، ارش (تفاوت صحيح و معيوب) مقرر داشته و پزشكي قانوني عهده دار تعيين آن است، مانند ارش موي بدن لب، زبان، دندان، گردن، فك، دست، پستان، آلت تناسلي مرد، زن و خنثي، استخوان، نشيمنگاه، نقصان عقل، شنوايي، بينايي و بويايي كه تفصيل آن در كتب فقهي آمده است .( 7، صص 584-588)
12- پزشكي قانوني و تعيين انواع جراحات
از ديگر كارهاي پزشكي قانوني تعيين انواع جراحات است كه براي هر كدام در فقه ديه  مخصوص معين شده است. انواع جراحات در فقه اسلامي عبارتند: (7، ص 595)

رديف نام جراحت تعريف مقدار ديه به طلا
1 حارصه خراش پوست بي آنكه خون بيايد 10 مثقال
2 داميه خراشي كه به مقدار كم وارد گوشت شود و از آن خون بيرون آيد 20 مثقال
3 متلاحمه جراحتي عميق كه وارد گوشت شود ولي به پوشش استخواني نرسد 30 مثقال
4 سمحاق جراحتي عميق كه وارد گوشت شود و به پوشش استخواني برسد 40 مثقال
5 موضحه جراحتي عميق كه وارد گوشت شود و سفيدي استخوان نمايان گردد 40 مثقال
6 هاشمه شكستن استخوان 100 مثقال
7 منقله جابه جا شدن استخوان 150 مثقال
8 مأمومه زخمي كه از استخوان سر بگذرد و وارد دستگاه مغزي شود 330 مثقال

13- پزشكي قانوني و تشخيص انواع زخم هاي دروني


رديف تعريف زخمهاي دروني ميزان مجازات
1 زخمي كه از راه شكم، سينه، پشت يا پهلو و غيره به اندرون وارد شده يک سوم ديه
2 ورود چاقو به اندرون زخم بي آنكه برشكاف آن بيفزايد مورد تعزير
3 ورود چاقو به اندرون زخم به طوري كه بر شكاف آن بيفزايد حكومت
4 ورود چاقو به اندرون زخم به طوري كه سوراخ شود يک دوم ديه شماره 1
5 ورود فشنگ يا وسيله ديگر از يك طرف بدن و خروج آن از طرف ديگر دو برابر ديه شماره 1
6 وارد كردن سوزن، درفش و مانند آن به اندرون عضو مانند پا و دست 100 دينار

هر يك از موارد فوق ديه خاصي دارد كه ابتدا نوع آن توسط پزشكي قانوني تشخيص و سپس ديه آن توسط قاضي تعيين مي گردد. (7، ص 595)

14- پزشكي قانوني و انواع لطمات وارده بر پوست (7، ص 596)

رديف صورتهاي گوناگون جرم مقدار خونبها
1 سيلي به صورت كه منجر به سياه شدن پوست گرددبي آنكه مجروح يا شكسته شود 6 دينار
2 سيلي به صورت كه منجر به سبز شدن پوست گردد 3 دينار
3 سيلي به صورت كه منجر به سرخ شدن پوست گردد يک و يک سوم دينار
4 سيلي به صورت كه منجر به كبود شدن پوست گردد 3 دينار
5 سيلي به ساير نقاط كه منجر به كبود شدن پوست گردد يک و يک سوم دينار
6 سيلي به ساير نقاط كه منجر به سبز شدن پوست گردد سه چهارم دينار
7 سيلي به ساير نقاط كه منجر به سرخ شدن پوست گردد سه چهارم دينار
8 سيلي به سر كه منجر به كبود شدن پوست گردد حكومت
9 ضربه به پوست كه باعث تورم آن گردد بي آنكه رنگش تغيير كند حكومت
10 ضربه به پوست كه باعث تورم آن گردد و رنگش تغيير كند حكومت + مقدار معين شده براي رنگ كبود، سبز و سرخ

15- پزشك قانوني و سقط جنين

سقط جنين از نظر لغت به معناي بچه نارس و افتادن جنين قبل از نمو كامل در رحم، و از نظر پزشكي قانوني عبارت است از بيرون آوردن حاصل باروري زن قبل از موعد معين.

16- پزشكي قانوني و تشخيص مراحل سقط جنين


رديف نام مرحله مراحل سقط جنين
1 ولوج روح سقط جنيني كه روح در آن جريان يافته
2 كسوت لحم رويش گوشت سقط جنيني كه گوشت روي آن را پوشانده و خلقتش تمام شده، اما هنوز روح در آن دميده نشده است
3 عظام سقط جنيني كه گوشت به روي ان نروييده و حالت استخواني دارد
4 مضغه سقط جنين در مرحله مضغه (شبيه به گوشت جويده شده)
5 علقه سقط جنين در مرحله علقه (آويز به ديواره رحم)
6 نطفه سقط جنين در مرحله نطفه بعد از استقرار در رحم
7 چند قلو سقط جنين در مرحله جنين چند قلو
8 اعضاء آسيب رساندن به اعضاي جنين يا مجروح كردن آن
9 به تبع مادر سقط جنين در اثر كشته شدن مادر
سقط جنين در هر مرحله از مراحل فوق، ديه خاصي دارد كه نوع و مرحله آن را پزشكي قانوني مشخص مي سازد .(7، ص 598)

17- مراحل آبستني بين فقه و پزشكي

و قَد خَلَقَكم اَطواراً (نوح، 14 ): ما شما را در مراحل مختلفي آفريديم

الف) نطفه: مني

مراحل فقهي جنين:

اَلَم يك مِن منِيٍ يمني (قيامت، 37 ): آيا انسان نطقه اي از مني نبود كه [به سوي رحم] روان بود؟
در اين مرحله از نظر فقهي عزل و جلوگيري از آبستني اشكالي ندارد.

مراحل پزشکي جنين:

نطفه مرد يا اسپرم در زير ميكرسكوپ از انبوه كرمهاي زنده شناوري شبيه به زالو تشكيل شده كه پس از مقاربت از مهبل به داخل لوله شيپوري روان مي شوند و اين مسير را با فعاليت محركه خود و خاصيت جذب زهدان طي مي كنند.

ب) 2. انعقاد نطفه: امشاج

مراحل فقهي جنين:

انا خلقنا من نطفه امشاج (دهر، 2): ما انسان را از آب نطفه (مرد و زن) خلق كرديم.
بعد از انعقاد نطفه جلوگيري از آبستني جايز نيست.

مراحل پزشکي جنين: 

اسپرماتوزئيدها 60 تا 70 دقيقه بعد از مقاربت، خود را به تخمك زن كه داخل لوله است مي رسانند. اولين اسپرم پوسته را مي شكافد و وارد تخمك مي شود و از آميزش آن دو موجود تازه اي به نام «سلول تخم » پديد مي آيد.

ج) استقرار در رحم

مراحل فقهي جنين:

ثم جعلناه في قرار مکين (مومنون، 13): سپس آن را در آسايشگاه رحم قرار داديم.
در اين مرحله اگر كسي نطفه را سقط كند بايد بيست دينار ديه بپردازد.

مراحل پزشکي جنين: 

پس از چند ساعت، سلول تخم شروع به تقسيم شدن مي كند كه دراصطلاح پزشكي به آن «تقسيم قطعه اي » گفته مي شود. ابتدا به دو سلول و سپس به چهار و در مرحله بعد به هشت سلول تقسيم مي شود و در همين مراحل، سلول تخم به مسافرت خود در لوله شيپوري به طرف زهدان طي چهار روز ادامه مي دهد (13، ص50)

د) علقه (خون بسته، كرمي كه به گلو مي چسبد، هرچيز آويخته، زالو)

مراحل فقهي جنين:

ثم خلقنا النطفه علقه (مومنون، 14): سپس از نطقه علقه آفريديم.
در اين مرحله سقط جنين چهل دينار ديه دارد.

مراحل پزشکي جنين: 

در حدود بيستمين روز از دوره بيست و هشت روزه سازندگي «سلول تخم » كه تكثير يافته و در حدود  صد سلول مي شود، كره اي توخالي تشكيل مي دهد و معمولاً در جدار داخلي قسمت بالاي زهدان لانه گزيني مي كند و همچون زالو به گلوي زهدان مي چسبد و خون مي مكد و در كپسول هاي خود خون ذخيره مي كند.

ه) مضغه(تكه گوشتي به اندازه يك بار جويدن)

مراحل فقهي جنين:

فخلقنا العلقه مضغه (مومنون، 14)
از نظر فقهي سقط جنين در اين مرحله شصت دينار ديه دارد.

مراحل پزشکي جنين: 

در ابتداي هفته چهارم جنين وارد مرحله مضغه مي شود. در علم پزشكي تخم را در نخستين مراحل رشد و تكامل در زهدان « رويان » مي نامند. در اين دوره، اندامهاي اساسي روي آن تشكيل مي شوند. موجود زنده در اين دوره فوق العاده لطيف و آسيب پذير و بي شكل است درست مثل تكه گوشت جويده شده. مرحله مضغه تا هفته ششم ادامه دارد. (14،ص 8)

و) مرحله عظام و استحکام

مراحل فقهي جنين:

فخلقنا المضغه عظاما (مومنون، 14): سپس مضغه را به حالت غضروفي و استخواني در آورديم.
از نظر فقهي سقط جنين در اين مرحله هشتاد دينار ديه دارد.

مراحل پزشکي جنين: 

از آغاز هفته هفتم، هيكل غضروفي شكل مي گيرد و در هفته هاي بعد، پيشرفت ساختمان اعضاي بدن در استخوانهاي دست او آشكار مي گردد و نقاط تيره نشان مي دهد كه چگونه غضروف تبديل به استخوان شده است. در انتهاي ماه سوم مراكز استخواني به وسيله سلولهاي « مزودرم » تشكيل مي شود،  انگشتهاي دست و پا به وسيله سلولهاي « مزودرم » شكل مي گيرد، انگشتهاي دست و پا به وجود آمده اند و در انتهاي آنها ناخن شكل مي گيرد.

ز) مرحله رويش گوشت به روي استخوانها

مراحل فقهي جنين:

فکسونا العظام لحما (مومنون، 14) و به روي استخوانها گوشت پوشانديم.
از نظر فقهي در اين مرحله سقط جنين يكصد دينار ديه دارد، ضمن اين كه تا اين مرحله غسل آن واجب نيست، بلكه آن را در پارچه اي مي پيچند و دفن مي كنند.

مراحل پزشکي جنين: 

در خلال هفته هاي هفتم و ششم همراه با پيدايش استخوانها، گوشت روي استخوانها مي رويد كه ابتدا به صورت پوست شفافي است و به تدريج به صورت گوشت رشد مي كند و از شفافيت آن كاسته شده و به رنگ قرمز در مي آيد تا جايي كه در ماه هفتم بر سطح پوست چين و چروك پديدار مي شود و درماه هشتم بر اثر چين و چروك پوست، به انسان پير شبيه مي گردد.

ح) دميده شدن روح

مراحل فقهي جنين:

ثُم سويه و نُفِخَ فِيه مِن روحِهِ (سجده، 9): سپس آن را نيكو بياراست و از روح در آن دميد.
وقتي جنين چهار ماهش تمام شد، در صورت سقط، غسل آن واجب و طبق معمول كفن و دفن مي شود (7، ص 63 ) و ضمناً سقط جنين بعد از جريان روح، ديه كامل ( 1000 دينار) دارد.

مراحل پزشکي جنين: 

اين مرحله از هفته نهم آغاز و تا هفته دوازدهم ادامه مي يابد (14 ، ص 9). با ورود جنين در ماه چهارم، روح و حيات در آن دميده مي شود و با حركت قلب، اعضا به حركت در مي آيند. از نظر پزشكي نيز در ماه چهارم حركات ملايم و اوليه جنين آغاز و حركات تنفسي و فعاليت گوارشي شروع مي شود و مادر، جنبشهاي اوليه جنين را به صورت لرزشي بسيار خفيف احساس مي كند(13 ، ص 65).



نويسنده: عبدالكريم بي آزار شيرازي - دانشيار دانشگاه الزهرا (س)





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان