بسم الله
 
EN

بازدیدها: 184

وصيت چيست؟

  1396/12/19
خلاصه: چند نکته در مورد وصيت

وصيت در لغت به معناى اندرز و نصيحت و آنچه بدان سفارش مي‌کنند، است و در علم حقوق نيز تقريباً به همين معنا به کار مي‌رود.

بر اساس ماده 826  قانون مدني، وصيت تمليکى عبارت است از اينکه کسى عين يا قسمتى از مال خود را براى زمان بعد از فوتش به ديگرى مجاناً تمليک کند. وصيت عهدى نيز به اين معنا است که شخصى يک يا چند نفر را براى انجام امر يا امورى يا تصرفات ديگرى مأمور کند.

شرايط صحت وصيت

شرايط صحت وصيت شامل شرايط مورد نياز براي موصي (وصيت‌کننده)، شرايط موضوع وصيت و شرايط مورد نظر براي وصي است.

موصي (وصيت‌کننده)

وصيت‌کننده بايد داراي پنج شرط باشد که عبارت از بلوغ، عقل، اختيار، رشد و عدم خودکشي است. در حقيقت، وصيت‌کننده بايد اهليت داشته و مجاز به تصرف در اموال خود باشد. 

وصيت کودک، فرد ديوانه، مست و کسي که او را مجبور کرده باشند تا وصيت کند و نيز وصيت محجوري که از تصرف در اموالش ممنوع است، صحيح نيست. هرگاه فرد دست به خودکشي يا اعمالي بزند که باعث جراحت و از بين رفتن خود شود و بعد از آن وصيت کند، در صورت فوت، وصيت باطل بوده و اگر زنده بماند، وصيت موصي نافذ است. موصي مي‌تواند در هر صورت از وصيت خود برگردد و وصيت دومي بعد از وصيت اول خود صادر کند. در اين صورت وصيت دوم مورد پذيرش است و به اجرا در مي‌آيد.

موضوع وصيت

موضوع وصيت، بايد جايز، داراي منفعت حلال و از ملک شخص وصيت‌کننده باشد همچنين اگر فرد نسبت به اموال ديگران وصيت کند، صحيح نيست؛ اگرچه مالک آنها نيز اجازه بدهد البته اگر از سوي مالک وصيت کرده و او نيز تنفيذ کند، بعيد نيست که صحيح باشد. 

اموال وصيت‌شده نبايد بيش از يک‌سوم کل اموال باشد. بدهي‌ها، حقوق واجب الهي همچون خمس و زکات، مظالم و کفارات از اصل مال کم مي‌شود؛ اگرچه فرد به آن وصيت نکرده باشد و شامل همه مال نيز بشود. حج واجب نيز اگرچه نذري باشد، همين حکم را دارد.

انجام کارهاي تبرعي (رايگان) همچون اطعام فقرا، اگر در حد يک‌سوم اموال باشد، نافذ است و بيش از آن را وارثان بايد اجازه بدهند.

وصي

وصي يا به عبارتي شخص اجراکننده وصيت بايد بالغ، مسلمان و قابل اطمينان باشد؛ بر اين اساس، وصيت به نابالغ، ديوانه و کافر صحيح نيست و اگر وصي مورد اعتماد باشد کافي است؛ اگرچه احتياط آن است که عادل باشد.

احتياط واجب آن است که فرزند، وصيت پدرش را رد نکند اما بر ديگران، پذيرش وصيت واجب نيست حتي وصي پس از پذيرش و در زمان حيات وصيت‌کننده مي‌تواند آن را پس بدهد؛ به شرط آن که به وصيت‌کننده ابلاغ کند. اين موضوع در حالي است که اگر وصيت را بپذيرد و تا زمان مرگ وصيت‌کننده آن را رد نکند يا اگر رد کرد، به اطلاع او نرساند، اجراي وصيت بر وصي، نه تنها واجب است بلکه اگر وصي پس از مرگ وصيت‌کننده از وصيت اطلاع يابد، حق رد آن را ندارد و بايد آن را اجرا کند.وصيت‌کننده (موصي)‌ مي‌تواند يک يا چند وصي‌ معين‌ کند. در صورت‌ تعدد، اوصيا بايد مجتمعا به‌ وصيت عمل‌ کنند؛ مگر در صورتي که تصريح‌ به‌ استقلال‌ هر يک از آنها‌ شده باشد. 

در فرضي که وصايت به اجتماع است، تصميم‌ها بايد به اشتراک گرفته شود. عمل يکي از اوصيا نافذ نيست، مگر اينکه ديگران نيز آن را تنفيذ کنند.

شيوه‌هاي تنظيم وصيت‌نامه

شايد مرسوم‌ترين نوع وصيت‌نامه آن باشد که شخص وصيت‌کننده، گفته‌هاي خود خطاب به ورثه را بر ورقه‌اي از کاغذ با دست‌خط خودش مي‌نويسد و از چند معتمد محل نيز مي‌خواهد تا زير آن را امضا کنند البته اين نوع وصيت‌نامه از لحاظ حقوقي، وصيت‌نامه عادي تلقي مي‌شود و اگر ورثه بر صحت و درستي آن اقرار نکنند، معمولا در مراجع رسمي پذيرفته نمي‌شود بنابراين براي کاهش مشکلات پس از مرگ موصي، مي‌توان سه نوع وصيت‌نامه رسمي، خودنوشت و سري را تنظيم کرد.

وصيت‌نامه رسمي 

ويژگي وصيت‌نامه رسمي اين است که در يکي از دفترخانه‌هاي اسناد رسمي نوشته مي‌شود و تابع تشريفات و مقررات اسناد رسمي است.

وصيت‌نامه خودنوشت

وصيت‌نامه خودنوشت به خط وصيت‌کننده نوشته مي‌شود و داراي تاريخ به روز، ماه و سال به همراه امضاي وصيت‌کننده است.

وصيت‌نامه سري

وصيت‌نامه سري ممکن است به خط وصيت‌کننده يا فرد ديگري باشد اما در هر صورت امضاي وصيت‌کننده بايد ذيل آن وجود داشته باشد. 

چنين وصيت‌نامه‌اي بايد در اداره ثبت يا محل ديگري که آن اداره معين مي‌کند، به امانت گذاشته شود. شخص وصيت‌کننده هر وقت اراده کند، مي‌تواند وصيت‌نامه‌اش را از اداره ثبت پس بگيرد.‌

نوعي ديگر از وصيت‌نامه

البته به جز اين شيوه‌هاي تنظيم وصيت‌نامه، نوع ديگري نيز وجود دارد که به وصيت‌نامه در مواقع اضطراري معروف است. 

منظور از مواقع اضطراري، زمان‌هايي است که حالت فوق‌العاده بر جامعه حاکم است، مانند شرايط جنگي، بمباران هوايي يا شيوع بيماري‌هاي مسري که در چنين حالتي شخص مي‌تواند به طور شفاهي نزد دو شاهد وصيت کند؛ به شرط آن که يکي از شاهدان مفاد وصيت‌نامه را با تاريخ روز، ماه و سال تنظيم کند و به امضاي حاضران برساند.

وصيت براي نوزاد متولد نشده

وصيت کردن براي جنين، شايد اقدامي ناآشنا براي عده‌اي از افراد باشد اما وصيت بر حمل يعني جنيني که در رحم مادر است، وجهه قانوني و حقوقي دارد.

البته شرط اجراي اين وصيت آن است که جنين زنده متولد شود اما اگر جنين سقط شود، حقوق ناشي از وصيت به ورثه او تعلق مي‌گيرد.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان