بسم الله
 
EN

بازدیدها: 143

دانستني هاي قضايي (2)

  1396/11/25

جايگاه، اهداف و وظايف ديوان عدالت اداري

در اصل 173 قانون اساسي آمده است: «به ‌منظور رسيدگي به شكايات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورين يا واحدها يا آئين‌نامه‌هاي دولتي و احقاق حقوق آنها، ديواني به نام ديوان عدالت اداري زير نظر رئيس قوه قضائيه تأسيس مي‌گردد. حدود اختيارات و نحوه عمل اين ديوان را قانون تعيين مي‌كند.»

بر اين اساس، در قانون تشکيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري، قانون گذار مقرر داشته است رسيدگي به شكايات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورين و ادارات و آئين‌نامه‌هاي دولتي، در صورتي تصميمات، اقدامات يا مقررات با قانون يا شرع مخالفت داشته باشند يا خارج از حدود اختيارات مقام تصويب‌كننده باشند، در قلمرو صلاحيت ديوان عدالت اداري خواهند بود؛ به عبارتي ديگر، در صورتي كه «تصميمات يا اقدامات يا مقررات مذكور به علت برخلاف قانون بودن آن و يا عدم صلاحيت مرجع مربوط يا تجاوز يا سوء استفاده از اختيارات يا تخلف در اجراء قوانين و مقررات يا خودداري از انجام وظايفي كه موجب تضييع حقوق اشخاص مي‌شود، قابل اعتراض باشند، موضوع صلاحيت ديوان خواهند بود.

تنها اشخاص حقيقي يا حقوقي حقوق خصوصي مي‌توانند در شعب ديوان، در جايگاه خواهان قرار گيرند و شكايات و اعتراضات واحدهاي دولتي در هيچ مورد قابل طرح و رسيدگي در شعب ديوان عدالت اداري نيست.در رابطه با اعتراض به مقررات و نظامات دولتي و شهرداري ها در هيأت عمومي ديوان، طبق ذيل اصل 170 قانون اساسي، «هركس»، اعم از اشخاص حقيقي يا حقوق خصوصي و حقوق عمومي مي‌تواند ابطال مقررات «مخالف‏ با قوانين‏ و مقررات‏ اسلامي‏ يا خارج‏ از حدود اختيارات‏ قوه‏ مجريه‏» را درخواست كنيد.‏

شعب ديوان عدالت اداري صالح به رسيدگي دعاوي عليه سازمان‌هاي غيردولتي مردم نهاد (‏NGO‏‌ها) كه در زمره نهادهاي حقوق خصوصي هستند و ارتباط ارگانيكي با دولت ندارند، نيستند.‏

رسيدگي به اعتراضات و شكايات از آراء و تصميمات قطعي مراجع اختصاصي اداري؛ منحصراً از حيث نقض قوانين و مقررات يا مخالفت با آنها و رسيدگي به شكايات قضات و مشمولين، قانون مديريت خدمات كشوري و ساير مستخدمان واحدها و مؤسسات مذكور و مستخدمان مؤسساتي كه شمول اين قانون نسبت به آنها محتاج ذكر نام است اعم از لشكري و كشوري از حيث تضييع حقوق استخدامي، در قلمرو صلاحيت شعب ديوان عدالت اداري است.

لازم بذكر است «تصميمات و آراء دادگاهها و ساير مراجع قضايي دادگستري و نظامي و دادگاههاي انتظامي قضات دادگستري و نيروهاي مسلح قابل شكايت در ديوان عدالت اداري نيست.»

رسيدگي به شكايات و تظلمات و اعتراضات اشخاص حقيقي يا حقوقي از: آئين‌نامه‌ها و ساير نظامات و مقررات دولتي و شهرداري‌ها و موسسات عمومي غير دولتي «صدور رأي وحدت رويه در مورد آراء متناقض صادره از شعب ديوان و صدور رأي ايجاد رويه در صورتي كه نسبت به موضوع واحد، آراء مشابه متعدد صادر شده ‌باشد، در هيأت عمومي ديوان صورت مي‌گيرد.

«رسيدگي به تصميمات قضايي قوه قضائيه و مصوبات و صرفا آيين‌نامه‌ها، بخشنامه‌ها و تصميمات رئيس قوه قضاييه شوراي نگهبان، مجمع تشخيص مصلحت نظام، مجلس خبرگان، شوراي عالي امنيت ملي از شمول اين ماده خارج است.»

در مواردي كه مقررات و نظامات مورد اعتراض قرار مي‌گيرند، چنانچه هيأت عمومي اعتراض را وارد بداند، مي‌تواند تمام يا قسمتي از مصوبه را ابطال نمايد.

اثر ابطال مصوبات از زمان صدور رأي هيأت عمومي است مگر در مورد مصوبات خلاف شرع يا در مواردي كه به منظور جلوگيري از تضييع حقوق اشخاص،‌ هيأت مذكور اثر آن را به زمان تصويب مصوبه مترتب كند.‏

‏دفاتر استاني ديوان عدالت اداري

قانونگذار به منظور تسهيل در دسترسي مردم به خدمات ديوان، در ماده 6 قانون تشکيلات و آيين دادرسي ديوان، مصوب نمود دفاتر اداري در محل دادگستري يا دفاتر بازرسي کل کشور در هر يک از مراکز استانها تأسيس ‌گردد. اين دفاتر وظايف زير را به عهده دارند: راهنمايي و ارشاد مراجعان، پذيرش و ثبت دادخواست‌ها و درخواستهاي شاکيان،ابلاغ نسخه دوم شکايات يا آراء صادر شده از سوي ديوان در حوزه آن دفتر که از طريق نمابر يا پست الکترونيکي يا به هر طريق ديگري از ديوان دريافت کرده‌اند و انجام دستورات واحد اجراي احکام ديوان در حوزه مربوط به آن دفتر.

شرح وظايف دفاتر نمايندگي ديوان عدالت اداري مستقر در استانها

- راهنمايي و ارشاد مراجعان در جهت تکميل فرم دادخواست ـ رفع نقص ـ پرداخت هزينه دادرسي (ابطال تمبر) و انجام ساير اقدامات قانوني ذيربط.

- دريافت دادخواست تنظيمي در برگه‌هاي مخصوص و پذيرش درخواست‌هاي شاکيان.

- ثبت اطلاعات دادخواست در سامانه نرم افزاري ‏cms‏ بر اساس دستورالعمل‌هاي ابلاغي از ديوان.

- دريافت لايحه دفاعيه و ساير مدارک و مستندات از طرفين شکايت جهت تکميل پرونده بموجب درخواست مرجع رسيدگي کننده در ديوان.

- تصديق تصوير يا رونوشت مدارک ارائه شده توسط شاکي.

- ارسال دادخواست ـ درخواست و تمامي مدارک و مستندات دريافتي در اسرع وقت به ديوان.

- پاسخگويي به مراجعان جهت پيگيري روند رسيدگي به پرونده.

- ابلاغ اوراق قضايي صادره از ديوان (واصل شده از طريق پست ـ نمابر ـ پست الکترونيکي و يا به هر طريق ديگر.)

- انجام دستورات مقام قضايي در جهت اجراي احکام ديوان و پيگيري‌هاي لازم.

- تهيه گزارش از علل عدم اجراي حکم و ارسال به ديوان (در صورت اجرا نشدن حکم در موعد مقرر.

- انجام ساير امور محوله از سوي ديوان.‏






برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان