بسم الله
 
EN

بازدیدها: 132

ازدواج و آثار حقوقي آن در قانون مدني افغانستان- قسمت پنجم

  1396/11/2
قسمت قبلي


دوم-نفقه

نفقه عبارت از مصارفي است که جهت تامين معيشت زوجه، هزينه خانواده و مخارج شخصي زن، توسط شوهر، صورت مي‌‌گيرد و بعد از عقد ازدواج بر او واجب مي‌‌گردد.

نفقه از امور ذيل تشکيل مي‌‌شود:
الف) مسکن: در صورت تعدد زوجات هر زن حق دارد مسکن جداگانه بخواهد.
ب) غذا.
ج) لباس: لباس تجمل هم اگر متعارف باشد جزء نفقه است.
د) اثاث خانه.
هـ) خادم: در صورتي‌که زن در منزل پدرش خادم داشته باشد و يا به واسط? مرض يا نقض عضو بدون خادم نتواند بگذراند.
و) مواد سوخت و حرارت: اگر در منزل پدرش وسايل مدرن سوخت و گرما استفاده مي‌‌شده بايد همان وسايل را براي او تهيه کند.
ز) مصرف حمام و نظافت.
ح) مصرف معالجه در ناخوشي‌ها.
ط) مصرف تجهيز ميت.(17)

نفقه غرض رفع مايحتاج زندگي همسر، از قبيل غذا، مسکن، فرش، اثاث البيت، امور تداوي و ساير ضروريات زندگي بوده و در عرف رايج مي‌‌باشد، تاديه مي‌شود ماده (118). قانون مدني چنين صراحت دارد: «نفقه زوجه مشتمل است بر طعام، لباس، مسکن و تداوي متناسب به توان مالي زوج».

بعد از انعقاد عقد يکي از الزامات عقد ازدواج اين است که نفقه زن برمرد واجب مي‌‌شود و زن متقابلاً مستحق نفقه و مخارج زندگي شخصي مي‌‌گردد، به شرط اين‌که ازدواج آنها در اثر عقد نکاح صحيح صورت گرفته باشد و يا زوجه بدون موجب از رفتن به مسکن شوهر امتناع نکرده باشد. در صورتي‌که ازدواج با عقد نکاح باطل و يا فاسد صورت گرفته باشد و يا زوجه بدون موجب از رفتن به مسکن شوهر اباء ورزد تامين نفقه به شوهر واجب نمي‌گردد (117 قانون مدني ).

احکام نفقه

شرايطي که نفقه زن بالاي مرد واجب مي‌‌گردد:
1- زن به زندگي زنا شويي اطاعت داشته و مرد بتواند از وي بهره‌مند شود.
2- شوهرفاقد صلاحيت معاشرت جنسي باشد خواه از عدم بلوغ يا صغارت بوده يا مصاب به مرض جنسي باشد.
3- نفقه زن به خاطر مسافرت براي انجام وجايب شرعي و يا براي معالجه و حتا در سفر‌هاي مباح ساقط نمي‌شود.
4- نفقه زوجه به نفقه ساير افراد مقدم است (اولاد، پدر، مادر و غيره).
5- هرگاه زوج محبوس باشد و پول و دارايي داشته باشد نفقه زن از آن تامين مي‌‌گردد، و در صورتي که مرد توان اداي آن را نداشت بازهم نفقه زوجه از مرد ساقط نمي‌شود (ماده 120 قانون مدني).
6- اگر زوج غايب گردد نفقه زوجه از اموال زوج تامين مي‌‌گردد و اگر مالي نداشته باشد، نفقه زوجه از ديوني که شوهر بالاي ديگران دارد، تامين مي‌‌گردد. درغير آن نفقه به شکل دين بالاي شوهرباقي مي‌‌ماند (ماده 121 قانون مدني).
7- در صورتي که زوج مکلف به اداي نفقه بوده و از اداي آن ابا ورزد و مرد توان اداي آن را داشته باشد و موضوع به شکايت بيانجامد محکمه صلاحيت دارد که شوهر را به اداي نفقه مکلف گرداند. (ماده 119 قانون مدني ) و اگر شوهر از اداي نفقه که قاضي حکم نموده خود داراي نمايد قاضي مي‌‌تواند قسمتي از دارايي وي را به فروش رسانيده و با تعيين اندازه نفقه روزانه يا ماهوار آن را به اختيار زن بگذارد.
8- در صورت عدم پرداخت نفقه، تمام نفقه پرداخت نشده ايام گذشته، به صورت دين به ذمه شوهر قرار مي‌‌گيرد و مانند ساير ديون جز به ادا يا ابرا ساقط نمي‌شود.
9- زيادي و کمي نفقه تابع توان مالي زوج و يا تغيير قيمت اشيا درمحل مي‌‌باشد(ماده 124قانون مدني).
10- نفقه مطابق توان مالي زوج تامين مي‌‌گردد، ولي از حد کفاف زوجه کمتر نباشد(ماده 123قانون مدني).
11- مطلقه از تاريخ طلاق تا تاريخ ختم عده، مستحق نفقه مي‌‌گردد (ماده 126 قانون مدني).

سقوط نفقه

حالاتي که نفقه زن ساقط مي‌‌شود:
1- در صورتي که عقد ازدواج فاسد يا باطل باشد.
2- مطابق صراحت مواد (90 و 91) قانون مدني افغانستان موضوع نفقه از جمله آثار نکاح صحيح و نافذ پنداشته مي‌‌شود در غير آن هيچ يک از آثار ازدواج صحيح بر ازدواج باطل مرتب نمي‌گردد، و لو آن که دخول صورت گرفته باشد.
3- زوجه به امور زوجيت اطاعت نداشته باشد (جز 2 ماده 122 قانون مدني افغانستان)
4- زوجه بدون اجازه زوج يا به غير مقاصد جايز از مسکن خارج گردد (جز 1 ماده 122 قانون مدني افغانستان).
5- مانع انتقال زوجه به مسکن زوج باشد (جز 3 ماده 122قانون مدني افغانستان) طوري که کسي زن را جبراً ببرد و بدين وسيله فاصله زماني بين زوجين ايجاد شود زيرا شوهر بدون اين‌که درمورد دخالت داشته باشد از احتباس زن محروم مي‌‌گردد.
6- از رفتن به منزل شوهر بدون موجب امتناع نمايد.

نشوز زن خروج از اطاعت است. اگر زن در وظايف همسري اطاعت نکرد چه در استمتاع جنسي و چه در رفتن بدون اجازه از منزل، ناشزه محسوب مي‌‌گردد.
البته اگر عذر شرعي داشته باشد مانند اين‌که حيض باشد. يا روزه واجب داشته باشد و يا عمل واجبي داشته باشد ناشزه به حساب نمي‌آيد.

نشوز تنها در مورد زن نيست اگر مرد هم از وظايف مقرر تخلف کرد مثلاً از پرداخت نفقه استنکاف نمود ناشز محسوب مي‌‌شود که در آن صورت محکمه با صلاحيت او را مکلف به اداي نفقه مي‌‌نمايد (ماده 119 قانون مدني افغانستان)

سوم- مسکن

يکي از حقوق اوليه زن برشوهر که از آثار حقوقي ازدواج شمرده مي‌‌شود مسکن است.

زوج مکلف است تا ضمن تامين نفقه و مصارف زوجه براي رهايش زوجه منزلي را آماده کند که با شان و منزلت زن و توان مالي مرد متناسب باشد.

خانه يا منزلي که براي زن تهيه مي‌‌شود بايد داراي صفات زير باشد:
1- خانه شامل تمام چيز‌هاي ضروري مانند فرش، ظروف و اثاثيه و غيره مي‌‌باشد.
2- خانه بايد مستور باشد که شرف زوجه را محافظت کرده بتواند.
3- خانه بايد در ميان مردم با شرف و عزت باشد که عفت و مال زوجه در بين آنها مامون باشد.
4- اگر زوج از اداي مسکن زوجه استنکاف ورزيد، وظيفه محاکم است که بنابه درخواست زن، کرايه مسکن مناسب را تعيين و زوج را به پرداخت آن وادار نمايد. اگر خانه اوصاف ذکر شده را نداشت زوجه مي‌‌تواند از رفتن به مسکن زوج امتناع ورزد.(18)

چنانچه در فقره 2 ماده 117 قانون مدني آمده است: زوجه وقتي حق دارد از رفتن به مسکن زوج امتناع ورزد که مسکن مناسب مطابق مواد (115و 116) قانون مدني افغانستان ازطرف زوج تهيه نشده و يا مهر معجل وي تهيه نگرديده باشد.

در اين رابطه ماده 115 قانون مدني افغانستان چنين صراحت دارد: «زوج مطابق توان مالي خود براي زوجه‌اش مسکن مناسب تهيه نمايد» در اين ماده حق تعيين مسکن براي زن با معيار توان مالي شوهر، گنجانيده شده است.

همچنان ماده 116 قانون مدني افغانستان چنين صراحت دارد: «هرگاه زوج بيش از يک زوجه داشته باشد، نمي‌تواند بدون رضايت آنها را در مسکن واحد، مجبور به رهايش گرداند» زن مي‌‌تواند هنگام عقد ازدواج حق انتخاب مسکن را به دست بگيرد.

به طور مثال درضمن عقد شرط گذارد که اختيار محل سکونت به دست زن باشد يا مثلاً در ضمن عقد بگويد شرط ازدواج من با تو اين است که سکونت ما در کابل باشد.

علاوه بر تامين مخارج مالي، نفقه و تهيه مسکن زن در مورد تهيه لباس مناسب و در صورت مريضي به تداوي زوجه مکلف مي‌‌باشد.


نويسنده : رعنا سعيد






برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان