بسم الله
 
EN

بازدیدها: 206

جايگاه اجتماعي زنان در نظرگاه‌ شهيد مطهري- قسمت دوم (قسمت پاياني)

  1396/11/1
قسمت قبلي

5- نقش زن در تاريخ: 

استاد مطهري نقش زنان را در تاريخ به نقش مستقيم و غير مستقيم، تقسيم مي‌کند. نقش زنان در همراهي همسران و تربيت فرزندان و اين نقش غير مستقيم، غير قابل انکار است در همه مکاتب ودوران‌هاي تاريخ. اما آنچه از نظر ايشان در بحث مورد نظر اهميت دارد بررسي چگونگي ايفاي نقش مستقيم زنان است؛ 

1ـ زن «شيء گرانبها» و بدون نقش 
2ـ زن «شخص بي‌بها» داراي نقش (مانند غرب که صرفاً بدون ارزش واستفاده ابزاري از زن را ترويج مي‌دهد) 
3ـ زن «شخص گرانبها» و داراي نقش. ايشان توجه دارند که نظر اسلام قرار دادن زن در مدار خودش است براساس فطرت و طبيعت. پس بنابراين تاريخ مذکر و صرفاً نقش مردان در ساختن تاريخ مردود است. 

همچنين تاريخ مذکر ـ مؤنث و اختلاط و گردش در مسير و در مدار تشابه نيز از نظر ايشان مردود شمرده مي‌شود و فقط تاريخ مذکر ـ مؤنث اما با ويژگي خاص و واقع‌بينانه مورد قبول است. استاد مطهري مي‌فرمايد: «نوع سوم تاريخ مذکر ـ مؤنث است که هم به دست مرد ساخته شده است و هم به دست زن، ولي مرد در مدار خودش و زن در مدار خودش. ما وقتي به قرآن مراجعه مي‌کنيم، مي‌بينيم تاريخ مذهب و دين آن طور که قرآن کريم تشريح کرده است يک تاريخ مذکر ـ مؤنث است و به تعبير من يک تاريخ «مذنّث» است يعني مذکر و مؤنث هر دو نقش دارند. اما نه به صورت اختلاط بلکه به اين صورت که مرد در مقام مدار خودش و زن در مقام مدار خودش.»(استاد مرتضي مطهري، «حماسه حسيني»، ص 370-375) 

نقش زن در جمهوري اسلامي ايران در انديشه استاد مطهري: 

از منظر استاد مطهري، انقلاب اسلامي ايران داراي ويژگي‌هايي است که از جمله آن «نقش زن در جمهوري اسلامي» است. و ايشان کتاب پيرامون جمهوري اسلامي وپيرامون انقلاب اسلامي را بر اين اساس تدوين مي‌نمايد و مي‌فرمايند: «روح اين انقلاب را چه از جنبه‌ مادي، چه از جنبه آزاديخواهانه و چه از جنبه‌هاي ديگر، اسلام تشکيل مي‌دهد. در اين صورت تداومش هم در آينده بايد بر همين مبنا و اساس باشد.» (استاد مطهري، «آينده انقلاب اسلامي»، ص 60-74) 

لازم است جهت روشن شدن مفهوم و ويژگي‌هاي انقلاب اسلامي و نقش زنان در اين مورد، براساس انديشه‌ استاد مطهري، آن را به قبل و بعد از انقلاب و آينده انقلاب تقسيم نماييم. ايشان در اين مورد عقيده دارند: 

«اتفاقاً يکي از جنبه‌هاي جالب و حيرت‌انگيز انقلاب اسلامي که مي‌دانيد، انقلابي است که معيارهاي جامعه‌شناسان را در هم ريخته است و معادلات آنها را به هم زده است. (همان، ص 209) چرا ايشان اين بيان را صريحاً از ديد جامعه‌شناسان بيان مي‌کنند؟ به دليل اينکه انگاره هاي مختلف قبل از انقلاب در ايران اعم از سنت و مدرنيسم نتوانسته بودند پاسخگوي زن مسلمان ايراني باشند و دقيقاً به همين دليل است که استاد مطهري کتابي با عنوان «نظام حقوق زن در اسلام»، «مسئله حجاب»، «اخلاق جنسي» و... را ويژه پاسخگويي در مقابل تهاجمات غرب به اسلام و کيفيت حقوق زن منهاي توجه به مسئوليت و تکاليف آن در ابعاد مختلف به رشته تحرير در مي‌آورد. زنان با بهره‌گيري از دو بال آگاهي و اراده و موتور محرکه انسان‌ساز اسلام و بهره‌گيري از الگوهايي همچون حضرت زهراي مرضيه (س) و حضرت زينب کبري (س) در همراهي و پيشتيباني از ارزش‌هاي انساني در گرماگرم انقلاب از ديد استاد اين گونه توصيف مي‌شوند؛ (همان منبع، ص 220) در سفري که خود ما رفتيم پاريس، ايشان ـ حضرت امام خميني ـ با آن تيزهوشي و دوربيني ‌اي که دارند صريحاً و اکيداً گفتند (قبلاً هم گفته بودند) شرکت خانم‌ها در تظاهرات و راهپيمايي‌ها ـ ولو با منع صريح پدران و شوهرانشان مواجه شوند ـ‌ واجب است. پدرها و شوهرها حق ندارند مانع شرکت اينها بشوند. 

حضور زنان و دوام جامعه اسلامي: 

به دليل منطق متعادل اسلام در ارتباطات اجتماعي که نه مانع حضور زنان است و نه مانع ‌هاي دروغيني را که غرب بزرگنمايي مي‌کند، مانع واقعي مي ‌داند، بلکه تشويق زن جهت حضور اجتماعي مؤثر و ضابطه‌ مند بدون اختلاط و حريم‌ شکني از نظر استاد مطهري بسيار قابل دفاع است. ايشان فرمودند: «جامعه اسلامي و جمهوري اسلامي بدون شرکت زنان قابل دوام نيست.» استاد مطهري نقل مي‌کنند که امام در پاريس فرمودند: «زن‌ها حق رأي دارند و حق رأي گرفتن دارند.» (همان منبع، ص 221-223) 

استاد مطهري علي‌رغم اصرار و تأکيد بر لزوم حضور اجتماعي زنان براساس انديشه‌هاي اسلامي و رهبري انقلاب نکته‌اي را بارها در مطالب و نوشته‌هاي خود تکرار نموده‌اند و آن کيفيت حضور زنان است به جهت پوشش مناسب و عدم اختلاط. براساس نظرات استاد مطهري، زنان هم در شکل‌گيري و هم در پيروزي، نقش مستقيم و غير مستقيم داشته‌اند. مانند صدر اسلام که هم زنان در بعد تربيت فرزندان و پرورش آنان و همراهي و شکيبايي حضور همسران در جنگ، ياريگر حضرت رسول (ص) بودند و هم زناني مانند «نسيبه جرّاح» و عمه حضرت رسول (ص) و... در صحنه‌هاي جهاد مستقيم نقش داشته‌اند، هم در هجرت به مدينه و حبشه و هم در بيعت‌هاي مختلف با حضرت هم در همراهي در خانه و راهي کردن همسران و فرزندان. بحق، اين ‌گونه الگوهاي عيني است که استاد مطهري را جرأت مي‌بخشد از منطق متعادل اسلام دفاع کند و ويژگي ذي ‌سهم بودن بانوان در انقلاب و جمهوري اسلامي را يادآور شود و حتي سهم بانوان را عظيم ‌تر از سهم مردان شمرده و بفرمايند: «به نظر مي ‌رسد اين چنين نقش تاريخي براي زن در جهان بي‌سابقه است... و به‌همين جهت ايجاب مي‌کند که تحقيق کنيم چه عواملي موجب گشت که زن بار ديگر ـ علاوه بر صدر اسلام ـ در صحنه تاريخ ظاهر شود و تاريخ را از «مذکر» بودن محض خارج کند و آن را «مؤنث» (مذکر ـ مؤنث) نمايد.»(همان منبع، ص 224) 

زن در نظام جمهوري اسلامي ايران: 

بعد از پيروزي انقلاب علاوه بر اينکه رهبري انقلاب، انديشمنداني همچون استاد مطهري، مردم و خصوصاً زنان در اين انديشه بودند که اولاً آينده انقلاب چگونه رقم خواهد خورد و ثانياً نقش اقشار جامعه جهت حفظ و تداوم انقلاب چيست؟ انديشه پيرامون چگونگي نقش زنان و ضوابط‌ مندي و ساختارسازي اين حضور نيز مدنظر صاحب نظران و مسئولين در تدوين قوانين قرار گرفت و بر اين اساس در اولين مرحله در پيش‌نويس قانون اساسي و بعداً در قانون اساسي مصوب و در معرض رفراندوم قرار داده شده، بندهايي به مسائل ويژه زنان در بعد فردي، خانوادگي و اجتماعي اختصاصي پيدا کرد و همچنين در مرحله بعد در مرحله ساختارسازي و ايجاد مراکز مختلف در نظام جمهوري اسلامي ايران به اين امر همت گماشت و انديشه‌هاي آن شهيد بزرگوار نيز در تدوين قوانين مبنا قرارداده شد. 

بر اين اساس مقام معظم رهبري فرمودند: «مبناي نظام فکري جمهوري اسلامي ايران انديشه‌ هاي شهيد مطهري است.» 


نويسنده : نيره قوي





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان