بسم الله
 
EN

بازدیدها: 400

نحوه رسيدگي به جرايم اطفال و نوجوانان

  1396/11/1

به‌دليل نقش اطفال و نوجوانان در ساختن جوامع در آينده، در کشور ما و ساير کشورها مقرراتي در خصوص نحوه رسيدگي به جرايم اين قشر از جامعه و حدود مسئوليت کيفري آنان وجود دارد که در همه اين قوانين و مقررات، با نگاهي اصلاحي تلاش شده است شرايط براي بازاجتماعي شدن اين قشر آسيب‌پذير فراهم شود.

از جمله قوانين و مقرراتي که قانونگذار در آن، جرايم اطفال و نوجوانان را مورد توجه قرار داده، قانون آيين دادرسي کيفري است که علاوه بر اينکه نهادها و مقررات نويني در مورد دادرسي در بسياري از جرايم مطرح کرده، مواد متعددي درباره آيين دادرسي ويژه‌ اطفال و نوجوانان نيز در آن پيش‌بيني شده است.قانونگذار آيين دادرسي کيفري، طفل را کسي دانسته که به حد بلوغ شرعي نرسيده و پيش‌بيني کرده است که به تمامي جرايم اطفال و افراد کمتر از هجده سال تمام شمسي در دادگاه اطفال و نوجوانان رسيدگي مي‌شود و محکومان بالاي 18 سال تمام موضوع ماده 304 اين قانون، در بخش نگهداري جوانان که در کانون اصلاح و تربيت ايجاد مي‌شود، نگهداري مي‌شوند. همچنين مقرر شده است که اگر در حين رسيدگي، سن متهم از 18 سال تمام تجاوز کند، رسيدگي به اتهام وي مطابق اين قانون در دادگاه اطفال و نوجوانان ادامه مي‌يابد اما چنانچه قبل از شروع به رسيدگي، سن متهم از 18 سال تمام تجاوز کند، رسيدگي به اتهام وي حسب مورد در دادگاه کيفري صالح صورت مي‌گيرد. در اين صورت متهم از کليه امتيازاتي که در دادگاه اطفال و نوجوانان اعمال مي شود، بهره‌مند مي‌شود. در صورتي نيز که اطفال و نوجوانان مرتکب يکي از جرايم مشمول صلاحيت دادگاه کيفري يک يا انقلاب شوند، نيز به جرايم آنان در دادگاه کيفري يک ويژه رسيدگي به جرايم اطفال و نوجوانان رسيدگي مي‌شود.

 پليس ويژه اطفال و نوجوانان

يکي از نوآوري‌هاي اين قانون در خصوص دادرسي اطفال و نوجوانان، ايجاد پليس ويژه اطفال و نوجوانان و رسيدگي به پرونده‌هاي کودکان و نوجوانان به‌طور مستقيم در دادگاه‌ها است تا اطفال درگير فرايند رسمي و پيچيده دادرسي نشوند. بر اساس ماده 31  قانون آيين دادرسي کيفري «به‌منظور حسن اجراي وظايف ضابطان در مورد اطفال و نوجوانان، پليس ويژه اطفال و نوجوانان در نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران تشکيل مي‌شود. وظايف و حدود اختيارات آن به‌موجب لايح‌هاي است که توسط رييس قوه قضاييه تهيه مي‌شود.»

 تحقيقات مقدماتي

قانونگذار در ماده 285 قانون آيين دادرسي کيفري، تحقيقات مقدماتي در جرايم اطفال و نوجوانان را مورد توجه قرار داده است. بر اين اساس، در معيت دادگاه اطفال و نوجوانان و در محل آن، شعبه‌اي از دادسراي عمومي و انقلاب با عنوان دادسراي ويژه نوجوانان به سرپرستي يکي از معاونان دادستان و با حضور يک يا چند بازپرس، تشکيل مي‌شود. تحقيقات مقدماتي جرايم افراد 15 تا 18 سال به جز جرايم موضوع مواد 306 و 340 اين قانون، که به‌طور مستقيم از سوي دادگاه صورت مي‌گيرد، در اين دادسرا به عمل مي‌آيد.

تحقيقات مقدماتي تمامي جرايم افراد زير 15 سال به‌طور مستقيم در دادگاه اطفال و نوجوانان به عمل مي‌آيد و دادگاه مذکور تمامي وظايفي را که طبق قانون بر عهده ضابطان دادگستري و دادسرا است، انجام مي‌دهد همچنين در جرايم مشهود، هرگاه مرتکب، طفل يا نوجوان باشد، ضابطان دادگستري مکلفند نسبت به حفظ آلات، ادوات، آثار، علايم و دلايل جرم اقدام کنند اما اجازه تحقيقات مقدماتي از طفل يا نوجوان را ندارند و در صورت دستگيري وي، موظفند متهم را حسب مورد، فوري به دادسرا يا دادگاه اطفال و نوجوانان تحويل دهند. انقضاي وقت اداري و نيز ايام تعطيل، مانع از رجوع به دادسرا يا دادگاه اطفال و نوجوانان نيست. همچنين در جريان تحقيقات مقدماتي، مرجع قضايي حسب مورد، اطفال و نوجوانان موضوع اين قانون را به والدين، اوليا يا سرپرست قانوني يا در صورت فقدان يا عدم دسترسي يا امتناع از پذيرش آنان، به هر شخص حقيقي يا حقوقي که مصلحت بداند، مي‌سپارد. اشخاص مذکور ملتزمند هرگاه حضور طفل يا نوجوان لازم باشد، او را به مرجع قضايي معرفي کنند. افراد 15 تا 18  سال نيز شخصاً ملزم به معرفي خود به دادگاه هستند. 
 

 تشکيل پرونده شخصيت براي اطفال و نوجوانان

تشکيل پرونده شخصيت براي اطفال و نوجوانان، از جمله نوآوري‌هاي ديگر قانون آيين دادرسي کيفري است تا قاضي و دست‌اندرکاران از وضعيت اطفال و نوجوانان آگاهي داشته باشند. در اين زمينه، قانونگذار در ماده 286 اين قانون بيان مي‌کند در جرايم تعزيري درجه 5 و 6 تشکيل پرونده شخصيت در مورد اطفال و نوجوانان توسط دادسرا يا دادگاه اطفال و نوجوانان الزامي است.

 الزامي بودن حضور مشاور براي رسيدگي به جرايم اطفال و نوجوانان

قانونگذار آيين دادرسي کيفري در ماده 298 اين قانون پيش‌بيني کرده است که در شهرستان‌هايي که داراي دادگاه اطفال و نوجوان است، اين دادگاه با حضور يک قاضي مشاور تشکيل مي‌شود و نظر مشاور مشورتي است همچنين بر اساس ماده 408 اين قانون، رييس دادگستري يا رييس ‌کل دادگاه‌هاي شهرستان مرکز استان، در هر استان و هر حوزه حسب مورد، رياست دادگاه هاي اطفال و نوجوانان را نيز بر عهده دارد. حضور مشاوران با رعايت شرايط مقرر در قانون آيين دادرسي کيفري، براي رسيدگي به جرايم اطفال و نوجوانان در دادگاه کيفري يک ويژه رسيدگي به جرايم آنان الزامي است. مشاوران دادگاه اطفال و نوجوانان نيز از بين متخصصان علوم تربيتي، روانشناسي، جرم‌شناسي، مددکاران اجتماعي، دانشگاهيان و فرهنگيان آشنا به مسايل روانشناختي و تربيتي کودکان و نوجوانان اعم از افراد شاغل و بازنشسته انتخاب مي‌شوند.

 محکوميت‌هاي کيفري اطفال و نوجوانان فاقد آثار کيفري است 

يکي ديگر از قوانيني که جرايم مرتبط با اطفال و نوجوانان را مورد توجه قرار داده، قانون مجازات اسلامي مصوب سال 1392 است. قانونگذار در موادي از اين قانون پيش‌بيني کرده است که دادگاه مي تواند با توجه به گزارش‌هاي رسيده از وضع طفل يا نوجوان و رفتار وي در کانون اصلاح و تربيت، يک بار در راي خود تجديدنظر کند و مدت نگهداري را تا يک‌سوم تقليق دهد يا نگهداري را، به تسليم طفل يا نوجوان به ولي يا سرپرست قانوني او تبديل کند.  تصميم دادگاه مبني بر تجديدنظر در صورتي انجام مي‌شود که آن طفل يا نوجوان حداقل يک‌پنجم از مدت نگهداري در کانون اصلاح و تربيت را سپري کرده باشد؛ در اين صورت، راي دادگاه قطعي است و اين امر مانع استفاده فرد مجرم از شرايط آزادي مشروط و ساير تخفيفات قانوني مانند تعليق صدور حکم، تعليق اجراي مجازات و آزادي مشروط نخواهد بود همچنين محکوميت‌هاي کيفري اطفال و نوجوانان فاقد آثار کيفري است.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان