بسم الله
 
EN

بازدیدها: 156

سه شرط تحقق جرم خيانت در امانت

  1396/10/24
خلاصه: سه شرط تحقق جرم خيانت در امانت
خيانت به معناي پيمان‌شکني، نقض عهد، بي‌وفايي و رعايت نکردن امانتداري است و امانت در اصطلاح، به مالي گفته مي‌شود که به وسيله يکي از عقود اماني يا به حکم قانون نزد شخصي باشد. 
خيانت در امانت در اصطلاح حقوقي به‌معناي استعمال، تصاحب، تلف يا مفقود کردن همراه با سوءنيت مالي است که از طرف مالک يا متصرف قانوني به کسي سپرده شده و بنا بر استرداد يا به مصرف معين رسانيدن آن بوده است. 
اين عمل در قانون مجازات اسلامي، از سوي قانونگذار جرم محسوب شده و براي مرتکبان آن مجازات تعيين شده است و خسارت زيان‌ديده نيز بايد جبران شود.
مطابق ماده 674 بخش تعزيرات قانون مجازات اسلامي مصوب سال 1375، «هرگاه اموال منقول يا غيرمنقول يا نوشته‌هايي از قبيل چک، سفته، قبض و نظاير آن به عنوان اجاره يا امانت يا رهن يا براي وکالت يا هر کار با اجرت يا بي‌اجرت به کسي داده شود و بنابر اين بوده است که اشياي مذکور مسترد شود يا به مصرف معيني برسد و شخصي که اشيا نزد او بوده، آنها را به ضرر مالکان يا متصرفان آنها استعمال يا تصاحب يا مفقود کند، به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.»

 خيانت در امانت، جرمي مقيد به نتيجه است

عمل ارتکابي به صورت فعل و ترک فعل به يکي از چهار شکل تصاحب، تلف کردن، استعمال و مفقود کردن، نسبت به مال متعلق به غير، اعم از منقول و غيرمنقول است و در نتيجه آن، مالک يا متصرف مال متضرر مي‌شود.

بنابراين بايد تاکيد کرد که خيانت در امانت يک جرم مقيد به نتيجه بوده و سپرده شدن مال به امين به يکي از طرق قانوني با شرط استرداد يا به مصرف معين رسانيدن آن، شرط است؛ در غير اين صورت، اگر خود شخص مال را به دست آورده باشد، خيانت در امانت محسوب نمي‌شود.

همچنين مرتکب بايد داراي علم و قصور براي ارتکاب عمل مادي فيزيکي يعني عمد در استعمال، تصاحب، تلف يا مفقود کردن مال سپرده‌شده متعلق به ديگري را، با هدف رسيدن به نتيجه يعني قصد ايراد ضرر به مالک يا متصرف داشته باشد.

در ارتکاب جرم خيانت در امانت، صرف خودداري از استرداد، خيانت در امانت محسوب نمي‌شود بلکه بايد سوءنيت وجود داشته باشد. 

در جرم خيانت در امانت، بايد شرايط سپردن مال اماني بررسي و مشخص شود که اين جرم در چه صورتي تحقق پيدا مي‌کند. به عنوان مثال اگر سارقي مال مسروقه را در نزد کسي به امانت بگذارد و امين آن را به مالک اصلي يا دولت تحويل دهد، آيا امين مرتکب جرم شده است؟ 

طبيعي است که پاسخ اين پرسش منفي است زيرا براي تحقق جرم خيانت در امانت، مال اماني بايد توسط مالک يا متصرف قانوني به امين سپرده شود و نيز سپردن مال بايد از راه‌هاي قانوني صورت گيرد.

ضمن اينکه براي تحقق جرم خيانت در امانت مطابق قانون مجرم بايد ارکان مادي و معنوي جرم را دارا باشد مثلاً در خصوص رکن مادي مجرم بايد مال اماني را به صورت غيرقانوني تصاحب يا مفقود يا استعمال يا تلف کند و در خصوص رکن معنوي نيز بايد گفت که لازم است مجرم نسبت به عمل مجرمانه خود، قصد و اراده ضرر رساندن يا سوءنيت را
 داشته باشد.

 شرايط تحقق جرم خيانت در امانت

براي تحقق جرم خيانت در امانت سه شرط وجود تعهد يا قرارداد قبلي؛ موجوديت مال سپرده‌شده و تعهد امين به نگهداري مال و استرداد آن مورد نياز است.قانونگذار در ماده 673 بخش تعزيرات قانون مجازات اسلامي بيان کرده است که «هر كس از سفيدمهر يا سفيدامضايي كه به او سپرده شده است يا به هر طريق به دست آورده، سوءاستفاده کند، به يک تا سه سال حبس محكوم خواهد شد.»

 نحوه تعيين مرتکب خيانت در امانت

در قوانين کشورمان براي مباشر عمل مجرمانه و شخصي که سبب ارتکاب جرم توسط فرد ديگري شده است، مجازات‌هايي به تناسب جرم در نظر گرفته شده است اما بايد براي تعيين مرتکب جرم، نکاتي چند را در نظر گرفت.مرتکب جرم مي‌تواند شخص حقيقي يا شخص حقوقي باشد؛ البته چنانچه مرتکب شخص حقوقي باشد، در صورت وقوع جرم خيانت در امانت، مدير موسسه يا شخص حقوقي تحت تعقيب قرار مي‌گيرد. همچنين با توجه به قاعده تسبيب، در صورتي که شخصي سبب ارتکاب جرم توسط فرد ديگري شود، به عنوان مسبب مي‌توان آن را مورد پيگيري قرار داد و به عنوان مداخله غيرمستقيم در ارتکاب جرم، پيگيري قانوني صورت خواهد پذيرفت.  نکته ديگري نيز که بايد مورد توجه قرارگيرد، اين است که فردي که در جرم خيانت در امانت، مشارکت يا معاونت داشته است نيز مجازات خواهد شد و طبق قانون با او برخورد مي‌شود. 

 خيانت در امانت در قانون تجارت

چنانچه سند تجاري از قبيل چک يا سفته در نزد کسي به امانت گذاشته شود و شخص امين برخلاف امانت از آن استفاده کرده باشد، به عنوان خيانت در امانت مورد پيگرد قرار مي‌گيرد. 

مثلاً اگر شخصي خانه‌اي را اجاره کرده و چک را به عنوان امانت نزد موجر گذاشته باشد، موجر بايد پس از تخليه منزل توسط مستاجر، چک اماني تضمين را به مستاجر عودت دهد و در صورتي که مستاجر منزل را تخليه کرده باشد اما موجر از چک سوءاستفاده کند و آن را به مستاجر عودت ندهد، به عنوان خيانت در امانت مورد تعقيب قرار خواهد گرفت.

 دادگاه صالح براي رسيدگي به جرم خيانت در امانت

دادگاهي صلاحيت رسيدگي به جرم خيانت در امانت را دارد که جرم در محدوده صلاحيتي آن به وقوع پيوسته باشد. به عنوان مثال، اگر شخصي يک قطعه فرش را به آقاي الف در تهران امانت دهد و اين فرد، فرش را در شهر اصفهان به فروش برساند، دادگاه اصفهان صلاحيت رسيدگي دارد چون جرم خيانت در امانت در اصفهان به وقوع پيوسته است.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان