بسم الله
 
EN

بازدیدها: 511

قرارداد سبدگرداني در بورس اوراق بهادار، ماهيت و آثار- قسمت سوم

  1394/1/29
قسمت قبلي

مبحث دوم: مفهوم قرارداد سبدگرداني

گفتار نخست: معني قرارداد سبد گرداني

سبدگردان كه شركت كارگزاري است اداره ي سبد اوراق بهادار را براي مشتري خاص يا همان سرمايه گذار در قالب قرارداد مشخص (قرارداد سبدگرداني) و به منظور كسب انتفاع سرمايه گذار در مقابل اجرت معين بر عهده ميگيرد.

گفتار دوم: تمييز قرارداد سبدگرداني از ساير قراردادها

الف) سبدگرداني و بيع

با تعريفي كه ماده 338 قانون مدني از عقد بيع نموده است و آنرا تمليك عين به عوض معلوم دانسته است ، تفاوت قرارداد سبدگرداني و بيع محرز است زيرا آنچه بديهي است در قرارداد سبدگرداني تمليك صورت نميگيرد و سبدگردان متعهد به اداره سبد اوراق بهادار سرمايه گذار در برابر اجرت معين ميشود.

ب) سبدگرداني و قرض

قرض عقدي است كه به موجب آن احد طرفين مقدار معيني از مال خود را به » : به موجب ماده 648 قانون مدني طرف ديگر تمليك مي كند كه طرف مزبور مثل آن را از حيث مقدار و جنس رد نمايد و در صورت تعذر رد بنابراين ، قرض نيز مانند بيع عقدي است تمليكي و معوض . در حالي كه «. مثل، قيمت يوم الرد را بدهد سبدگرداني عقدي است عهدي و موضوع آن تعهد به انجام فعل يعني اداره سبد اوراق بهادار سرمايه گذار است و با قرض تفاوت آشكار دارد.

ج) سبدگرداني و صلح

پيش از اينكه اصل حاكميت اراده به صورت ماده 10 قانون مدني در حقوق ما وارد شود، وسيله اي كه فقيهان براي احترام به اراده طرفين در دست داشتند عقد صلح بود.(1) اگر آنان نميخواستند آثار ويژه ي عقد معيني را به دست آورند، راه چاره اين بود كه توافق خود را در قالب صلح بريزند. قالبي كه مي توانست جايگزين هر يك از عقود معين شود بي آنكه آثار خاص و استثنائي آن عقد را داشته باشد. چنانكه ماده 758 قانون مدني ميگويد : «صلح در مقام معاملات ، هر چند نتيجه ي معامله اي را كه به جاي آن واقع شده است ميدهد، ليكن شرايط و احكام خاصه ي آن معامله را ندارد. بنابراين ، اگر مورد صلح عين باشد در مقابل عوض ، نتيجه ي آن همان نتيجه ي بيع خواهد بود، بدون آينكه شرايط و احكام خاصه ي بيع در آن مجري شود.»
پس قرارداد سبدگرداني ، عقدي است با آثار ويژه كه در آئين نامه ارائه خدمات مشاوره و سبد گرداني اوراق بهادار مصوب 1383/8/4 شوراي بورس، و دستور العمل اجرايي آن مصوب 85/10/17 هيئت مديره بورس و قراردادنمونه سبدگرداني معين شده است، ولي صلح قالب مشتركي است براي همه ي معاملات كه شرايط عمومي قراردادها را لازم دارد ، ولي آثار خاصه ي عقود بر آن بار نميشود.

د) سبدگرداني و اجاره ي اشخاص

قرارداد سبدگرداني و اجاره ي اشخاص هر چند شباهت هايي با هم دارند ولي نميتوان آنها را ماهيتا " يكسان دانست . يك تفاوت آشكار آنها اين است كه اجاره ي اشخاص عقدي است لازم ولي قرارداد سبدگرداني عقدي است جايز. همچنين ميتوان گفت كه در اجاره ي اشخاص موضوع قرارداد تعهد به نتيجه است ولي در سبدگرداني تعهد به فعل است . براي مثال شخصي اجير ميشود كه يك تابلوي نقاشي بكشد، در اينجا تهعد به نتيجه است. ولي در سبدگرداني ، سبدگردان متعهد ميشود اقدامات لازم را در خصوص خريد و فروش اوراق بهادار از سبد اوراق بهادار يا وجوه پرداختي سرمايه گذار جهت به دست آوردن سود انجام دهد( تعهد به فعل ). مضافا" اين كه آثار و احكام اين دو عقد از همديگر متمايز است.

ه) شباهت سبدگرداني و وكالت

قرارداد سبدگرداني و وكالت بسيار به هم شبيه هستند . چرا كه هر دو براي دادن اذن و اعطاي نيابت در انجام امري هستند و همانطور كه خواهد آمد قرارداد سبدگرداني نيز همچون وكالت عقدي است جايز و طرفين در هر زمان تنها با اطلاع كتبي به طرف ديگر آن را فسخ نمايند.
به عبارت ديگر و با توجه به مطالب پيش گفته ميتونا گفت كه قرارداد سبدگرداني همان قرارداد وكالت است كه قواعد امري ديگري توسط شوراي بورس و هيئت مديره بورس در آئين نامه ارائه خدمات مشاوره و سبد گرداني مصوب 83/8/4 83 و دستور العمل اجرايي آن و همچنين قرارداد نمونه ، بر آن بار شده است.


-------------------
1- کاتوزيان، ناصر، دورهء عقود معين(1):معاملات معوض_عقود تمليکي، تهران،شرکت سهامي انتشار با همکاري بهمن برنا،چاپ هفتم، 1378، صص21 و 22.



نويسنده: جواد صبيح ملكي





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان