بسم الله
 
EN

بازدیدها: 518

همه چيز درباره جرم آدم‌ربايي

  1393/10/10
آدم‌ربايي به معناي سلب آزادي تن است و به انتقال يک شخص بدون رضايت او از محلي به محل ديگر با استفاده از زور، تهديد يا فريفتن گفته مي‌شود.
در تعريفي ديگر مي‌توان گفت که آدم‌ربايي به معناي سلب آزادي تن ديگري بدون رضايت او و با قصد نامشروع از راه جابجايي از محلي به محل ديگر است.
 

  عناصر جرم آدم‌ربايي

 الف) عنصر مادي:

1- موضوع جرم آدم‌ربايي ساده: انسان زنده كه حداقل 15 سال داشته باشد که در غير اين صورت ممكن است مشمول آدم‌ربايي مشدد يا دزديدن طفل تازه متولدشده يا مخفي كردن اموات قرار گيرد.
2- رفتار مجرمانه: انتقال جسم مجني‌عليه از محلي به محل ديگر با زور و تهديد و حيله؛ به‌طوري كه مجني‌عليه اراده‌اي از خود نداشته باشد.
3- مرتكب و شكل ارتكاب: هر كسي مي‌تواند باشد كه به صورت مباشرت يا مداخله و به طور غيرمستقيم قابل تحقق است كه بحث مباشرت، شركت و معاونت مطرح مي‌شود.
4- رضايت نداشتن مجني‌عليه، شرط لازم است و بدون آن جرم محقق نمي‌شود.
5- نتيجه مجرمانه: درست است که در ماده 621 کتاب تعزيرات قانون مجازات اسلامي از نتيجه حرفي به ميان نيامده اما آدم‌ربايي از جرايم مقيد بوده و نتيجه آن نيز سلب آزادي از فرد ربوده‌شده است.
 

ب) عنصر معنوي:

1- سوء‌نيت عام: مرتكب علاوه بر علم به موضوع جرم و وصف آن يعني انسان زنده بايد در انجام عمل عامل هم باشد و علم و آگاهي مرتكب به عدم رضايت بزه ديده شرط نيست اين جرم مطلق است و نيازي به سوء نيت خاص ندارد و مفروض است پس ربودن انسان زنده كه در حال خواب يا بيهوشي است مشمول اين حكم مي‌باشد.
2- انگيزه مرتكب: به طور معمول، مقنن انگيزه را به عنوان يكي از اجزاي تشكيل‌دهنده عنصر رواني جرايم به‌شمار نمي‌آورد و داشتن انگيزه شرافتمندانه در جرايم تعزيري و بازدارنده از جهات مخففه محسوب مي‌شود. با اين وجود انگيزه يكي از اجزاي عنصر معنوي جرم آدم‌ربايي محسوب مي‌شود.
هر چند مقنن در ماده 621 کتاب تعزيرات قانون مجازات اسلامي، واژه قصد را بكار برده است ولي اين واژه بر انگيزه دلالت مي‌كند و دلالت بر سوء نيت خاص ندارد. فرد آدم‌ربا بايد عمد در ربودن فرد داشته باشد و با توجه به اينكه نتيجه جرم آدم‌ربايي از عمل مرتكب منفک نيست بنابراين سوءنيت خاص در سوءنيت عام مرتكب مستتر است و كسي كه قصد ربودن ديگري را دارد، در ضمن قصد سلب آزادي او را نيز دارد.
 

ج) عنصر قانوني:

عنصر قانوني اين جرم نيز ماده 621 کتاب تعزيرات قانون مجازات اسلامي است که بر اساس اين ماده، هركس به قصد مطالبه وجه يا مال يا به قصد انتقام يا به هر منظور ديگر به عنف يا تهديد يا حيله يا به هر نحو ديگر شخصا يا توسط ديگري شخصي را بربايد يا مخفي كند، به حبس از 5 تا 15 سال محكوم خواهد شد. در صورتي كه سن مجني‌عليه كمتر از 15 سال تمام باشد يا ربودن توسط وسايل نقليه انجام پذيرد يا به مجني‌عليه آسيب جسمي يا حيثيتي وارد شود، مرتكب به حداكثر مجازات تعيين‌شده محكوم خواهد شد و در صورت ارتكاب جرايم ديگر به مجازات آن جرم نيز محكوم مي‌شود. 
تبصره - مجازات شروع به ربودن 3 تا 5 سال حبس است. 

  شرايط تحقق جرم آدم‌ربايي

رضايت نداشتن شخص ربوده‌شده يکي از شرايط تحقق جرم آدم‌ربايي است. اين شرط را مي‌توان مهمترين عنصر تحقق جرم آدم‌ربايي دانست؛ زيرا به اين معنا است که عمل ربايش بايد بدون رضايت شخص ربوده‌شده صورت گيرد و با وجود رضايت شخص ربوده‌شده، تحقق اين جرم منتفي است. به عنوان مثال شخصي با رضايت خود سوار اتومبيلي مي‌شود که به مقصد خارج شهر در حرکت است و راننده در ميانه راه و در بيرون از شهر، عمدا از مسير خارج مي‌شود و مسافر را به نقطه‌اي دور افتاده منتقل و او را محبوس مي‌کند. در اين حالت از لحظه انحراف راننده از مسير و انتقال شخص به مکاني ديگر جرم آدم‌ربايي محقق مي‌شود.در حقيقت انتقال شخص ربوده‌شده از محلي به محل ديگر را بايد شرط ديگر وقوع جرم آدم‌ربايي عنوان کرد که در غير اين صورت اين جرم بي‌معنا خواهد بود. در جرم آدم‌ربايي اساسا مباشرت و همکاري مجرم در ارتکاب جرم شرط نيست و رباينده بنا به تصريح ماده 621 کتاب تعزيرات قانون مجازات اسلامي، مي‌تواند اين جرم را به وسيله ديگري انجام دهد؛ مانند زماني که ربايش از سوي شخصي مجنون انجام گيرد. در اين مورد سبب، اقوي از مباشر خواهد بود و مسئوليت کيفري متوجه سبب است.آدم‌ربايي جرمي عمدي است؛ بنابراين مرتکب بايد قصد ربودن انسان زنده‌اي را برخلاف ميل وي داشته باشد و با فقدان اين شرط جرم آدم‌ربايي قابل تحقق نخواهد بود. مانند اينکه شخصي بدون اطلاع از اينکه شخصي در صندوق عقب اتومبيل وي محبوس است، او را به محل ديگري منتقل کند.
 

 علل تشديد مجازات آدم‌ربايي

1- سن مجني‌عليه كمتر از 15 سال تمام باشد.
2- ربودن با وسيله نقليه باشد که اطلاق وسيله نقليه در اين مورد، شامل وسايل نقليه غيرموتوري مانند دوچرخه نيز مي‌شود.
3- رساندن آسيب جسمي به مجني‌عليه. در اينجا بايد گفت که آسيب شامل آسيب‌هاي روحي و رواني در مجني‌عليه نيز مي‌شود.
4- رساندن آسيب حيثيتي به مجني‌عليه. اين فرض در صورتي مطرح مي‌شود که بزه‌ديده مؤنث يا پسربچه زيبا باشد. در غير اين صورت، اين موضوع بايد از طرف مجني‌عليه ثابت شود.
 

  صور خاص آدم‌ربايي

1-  ربودن طفل تازه متولد شده بر اساس ماده 631 کتاب تعزيرات قانون مجازات اسلامي. بر اساس اين ماده، هر كس طفلي را كه تازه متولد شده است، بدزدد يا مخفي كند يا او را به جاي طفل ديگري يا متعلق به زن ديگري غير از مادر طفل قلمداد کند، به 6 ماه تا 3 سال حبس محكوم خواهدشد و چنانچه احراز شود كه طفل مزبور مرده بوده است، مرتكب به يكصد هزار تا 500 هزار ريال جزاي نقدي محكوم خواهد شد.
2- مخفي كردن اموات بر اساس ماده 635 کتاب تعزيرات قانون مجازات اسلامي. بر اساس اين ماده، هركس بدون رعايت نظامات مربوط به دفن اموات، جنازه‌اي را دفن كند يا سبب دفن آن شود يا آن را مخفي کند، به جزاي نقدي از يكصد هزار تا يك ميليون ريال محكوم خواهد شد. 
3-   مخفي كردن مجرم.
4-  ربودن اتباع ايراني: قانون تشديد مقابله با اقدامات تروريستي دولت آمريكا مصوب 10 آبان سال 1368. 
 

  مختصات جرم آدم‌ربايي

1- جرم آدم‌ربايي از جرايم آني به شمار مي‌رود. در تعريف جرم آني بايد گفت هنگامي که عنصر مادي جرم در يک لحظه واقع شود، جرم آني به وقوع پيوسته است. مانند قتل، سرقت، ازدواج مجدد بـدون اجازه دادگاه در شرايطي که قانوناً جـرم تلقي شود (به اين دليل که در لحظه انعقاد عقد، نکاح دوم تحقق مي‌يابد)، ساخت خانه بدون مجوز قانوني (که با کار گذاشتن اولين سنگ بنا واقع مي‌شود) يا نصب آگهي در محل‌هاي ممنوع با ضمانت اجراي کيفري .
2- مقيّد به نتيجه است.
3- از جرايم غير قابل گذشت محسوب مي‌شود.
4- مجازات اين جرم غير قابل تعليق است.

 مجازات جرم آدم‌ربايي

طبق ماده 621 کتاب تعزيرات قانون مجازات اسلامي، مجازات جرم آدم‌ربايي ساده، حبس از 5 تا 15 سال است و در صورتي كه سن مجني‌عليه كمتر از 15 سال يا ربودن با استفاده از وسيله نقليه باشد يا به مجني‌عليه آسيب جسمي يا حيثيتي وارد شود، مرتكب به حداكثر مجازات يعني 15 سال حبس محكوم خواهد شد و در صورت ارتكاب جرايم ديگر به مجازات آن جرم نيز محكوم مي‌شود.
 

  آدم‌ربايي و گروگان‌گيري

جرم آدم‌ربايي و گروگان‌گيري دو مصداق از جرايم عليه اشخاص هستند که آزادي تن را مورد تعرض قرار داده و موجبات سلب آزادي تن را فراهم مي‌کنند. اين جرايم علاوه بر اينكه آزادي تن اشخاص را سلب مي‌كنند، در اغلب اوقات صدمات بدني (ضرب و جرح و قتل) و صدمات حيثيتي (ريختن آبرو، شرف و هتک ناموس) بر افراد وارد مي‌كنند كه غير قابل جبران است و غالباً با نوعي عنف، تهديد و اجبار يا حيله و نيرنگ با انگيزه‌هاي سوء همراه هستند.
 

  تفاوت بازداشت غيرقانوني با آدم‌ربايي

1-  فاعل جرم بازداشت غيرقانوني، مقامات قضايي و مأموران ذي‌صلاح هستند اما آدم‌ربايي توسط افراد عادي صورت مي‌گيرد.
2- جرم بازداشت غيرقانوني از طريق صدور دستور و قرار صورت مي‌گيرد اما آدم‌ربايي از طريق انجام فعل مادي ربودن انجام مي‌شود.
3- ممکن است صدور دستور بازداشت، به دليل در دسترس نبودن متهم يا گذاشتن وثيقه توسط او، به بازداشت متهم منتهي نشود اما جرم آدم‌ربايي اينگونه نيست.
4- آدم‌ربايي به صورت مخفيانه انجام مي‌شود اما بازداشت به صورت اداري و علني. 
 

 معاونت در آدم‌ربايي

ماده 126 قانون مجازات اسلامي مصوب سال 1392، معاونت در جرم را به طور کلي تعريف کرده است. بر اساس اين ماده، اشخاص زير معاون جرم محسوب مي‌شوند:
الف – هر کس، ديگري را ترغيب، تهديد، تطميع يا تحريک به ارتکاب جرم کند يا با دسيسه يا فريب يا سوءاستفاده از قدرت، موجب وقوع جرم شود.
ب- هر کس وسايل ارتکاب جرم را بسازد يا تهيه کند يا طريق ارتکاب جرم را به مرتکب ارايه دهد.
پ- هرکس وقوع جرم را تسهيل کند.
تبصره- براي تحقق معاونت در جرم، وحدت قصد و تقدم يا اقتران زماني (هم‌زمان بودن) بين رفتار معاون و مرتکب جرم شرط است. چنانچه فاعل اصلي جرم، جرمي شديدتر از آنچه مقصود معاون بوده است، مرتکب شود، معاون به مجازات معاونت در جرم خفيف‌تر محکوم مي شود. با توجه به تعريف قانونگذار از معاون در جرم، مي‌توان معاونت در آدم‌ربايي را نيز اينگونه تعريف کرد: هر گاه کسي با علم و عمد، وسايل ارتکاب جرم آدم‌ربايي و نوزادربايي را تهيه کرده يا افراد را به ارتکاب جرم فوق تحريک يا ترغيب يا تهديد يا تطميع کند يا به هر طريق ديگر وقوع جرم را تسهيل کند، معاون در جرم شناخته شده و مجازات او حداقل مجازات مقرر در قانون براي همان جرم است که براي جرم آدم‌ربايي 5 سال و نوزادربايي 6 ماه حبس پيش‌بيني شده است.
 

  شروع به آدم‌ربايي

اگر شخصي شروع به آدم‌ربايي کند يعني قصد ارتکاب جرم کرده و شروع به اجراي آن کند اما جرم بنا به دلايلي اتفاق نيفتد به استناد ماده 122 قانون مجازات اسلامي در باب شروع به جرم مجازات مي‌شود و بر اساس تبصره ماده 621 کتاب تعزيرات اين قانون نيز به سه تا پنج سال حبس محکوم خواهد شد.
بر اساس ماده 122، هر کس قصد ارتکاب جرمي کرده و شروع به اجراي آن کند اما به واسطه عامل خارج از اراده او قصدش معلق بماند، به شرح زير مجازات مي شود:
الف- در جرايمي که مجازات قانوني آنها سلب حيات، حبس دايم يا حبس تعزيري درجه يک تا سه است به حبس تعزيري درجه چهار.
ب – در جرايمي که مجازات قانوني آنها قطع عضو يا حبس تعزيري درجه چهار است به حبس تعزيري درجه پنج.
پ – در جرايمي که مجازات قانوني آنها شلاق حدي يا حبس تعزيري درجه پنج است، به حبس تعزيري يا شلاق يا جزاي نقدي درجه 6.
تبصره- هرگاه رفتار ارتکابي، ارتباط مستقيم با ارتکاب جرم داشته اما به جهات مادي که مرتکب از آنها بي‌اطلاع است، وقوع جرم غيرممکن باشد، اقدام انجام‌شده در حکم شروع به جرم است.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان