بسم الله
 
EN

بازدیدها: 440

قرارداد سبدگرداني در بورس اوراق بهادار، ماهيت و آثار- قسمت اول

  1393/9/29

مقدمه:

جهان امروز به سوي تخصصي شدن هر چه بيشتر گام بر مي دارد . انسان، امروز آموخته است كه با تفكيك علوم به زير گروههاي آن ، تخصص بيشتري را به دست آورد و مسائل خود را با سرعت و سهولت بيشتري حل و فصل كند. اين امر سبب ميشود كه هر رشته نيز متخصص خاص خود را طلب كند و افرا د نيز بيشتر علاقه مند ميشوند با توجه به نيازهاي خود براي يافتن راه حل مناسب به متخصص خاص هر رشته مراجعه كنند. حرفهء مالي و موضوع سرمايه گذاري نيز از اين امر مستثني نيست و قاعده عمومي در اين مورد اجرا ميشود . امروز سرمايه گذاران علاقه مند هستد نياز هاي اطلاعاتي خود را براي تصميم گيري در امر سرمايه گذاري از متخصصان رشته هاي مالي دريافت كنند و همين امر زمينهء ايجاد حرفهء مشاوره و سبدگرداني را در زمينه سرمايه گذاري سهام و بورس اوراق بهادار فراهم مي كند.

با توجه به اهميت سرمايه گذاري در هر كشوري امروز تلاش مي شود تا با به كارگيري ابزارها و تكنولوژي هاي پيشرفته ، ريسك سرمايه گذاري در بخشهاي مختلف اقتصادي را كاهش داده و با جذب سرمايه ي بيشتر در فعاليتهاي مولد، سطح توليد واقعي ، سطح اشتغال، سطح درآمد و در نتيجه سطح رفاه عمومي اجتماعي را افزايش دهد.

در اين تحقيق بر آنيم كه ماهيت و آثار قرارداد سبدگرداني را بررسي كنيم و ببينيم كه اين قرارداد از ديدگاه قواعد عمومي قراردادها چه جايگاهي دارد؟ آيا همه اين قواعد در اين قرارداد نيز مجري است؟ يا استثنائاتي هم دارد؟ و وجه تمايز و شباهت اين قرارداد را با قراردادهي ديگر بررسي مي كنيم و در ادامه انعقاد قرارداد سبدگرداني و سپس نحوه فعاليت سبدگردانان در حوزه سبدگرداني را مورد مداقه قرار مي دهيم.

با توجه به جديدالتصويب بودن آئين نامه ارائه خدمات مشاوره و سبد گردان ي مصوب 83/8/4 و دستور العمل اجرايي آن مصوب 85/10/17 ، متاسفانه بررسي قرارداد سبدگرداني پيشينه اي نداشته و به طور علمي و خاص مورد بررسي دقيق قرار نگرفته است . به همين خاطر منبع مستقيمي در اين رابطه وجود ندارد و يا حداقل نگارنده پس از جستجوي زياد قادر به يافتن چنين منابعي نشد. لذا بر آن شديم تا مقررات آئين نامه ارائه خدمات مشاوره و سبد گرداني مصوب  83/8/4 و دستور العمل اجرايي آن مصوب 85/10/17 و قرارداد نمونه سبدگرداني را دستآويز تحقيق قرار داده و با تحليل آن مقررات حاصل كار را به شكل كنوني ارئه دهيم . اميد است كه مفيد واقع شود.

بخش نخست: كليات

مبحث نخست: تعاريف اصطلاحات

گفتار نخست: تعريف قرارداد سبدگرداني

الف) تعريف سبدگرداني از ديدگاه سبدگردان
از اين ديدگاه سبدگرداني به معني ادارهء سبد اوراق بهادار براي مشتري خاص و با عبارت مشاوره و سبدگرداني و برابر ارائه مشاوره و سبدگرداني اوراق بهادار ميباشد.

ب) تعريف سبدگرداني از ديدگاه سرمايه گذار
از اين ديدگاه نيز سبدگرداني شكلي از سرمايه گذار ي است كه در آن سرمايه گذار وجوه يا سبد و يا تركيبي از هر دو را در قالب قراردادي معين در اختيار سبدگردان كه شركت كارگزاري مي باشد قرار مي دهد.

ج) تعريف سبدگرداني از ديدگاه آئين نامه ارائه خدمات مشاوره و سبد گردان ي مصوب 83/8/4
منظور خريد و فروش اوراق بهادار پذيرفته شده در بورس براي سرمايه گذار معين است كه به نمايندگي از طرف وي در قالب قرارداد ي مشخص و به منظور كسب انتفاع سرمايه گذار صورت ميگيرد.

گفتار دوم: تعريف سبد

مجموعه دارايي هاي مالي است كه از محل وجوه سرمايه گذاران خريداري ميشود. 

گفتار سوم: تعريف سبد گردان

سبدگردان شركتي است كه با مجوز بورس به سبد گرداني براي سرمايه گذاران مي پردازد. 

گفتار چهارم: تعريف سرمايه گذار

شخصي است كه در چارچوب قرارداد هاي مشخص مورد تاييد بورس، سبد اوراق بهادار را براي مديريت در اختيار مشاور و سبدگردان قرار ميدهد ، يا از مشاوره ي آن شركت استفاده مي كند.

مبحث دوم: اهميت سبدگرداني

سرمايه گذاران يا بايد شخصا" انتخاب سهام و مديريت پرتفوي خود را انجام دهند و يا شخصي يا شركتي را يراي انجام اين مقصود استخدام كنند. در حالت اول سرمايه گذار ميتواند حساب يا حسابهايي با يك يا چند كارگذاري باز كرده و تصميمات خريد و فروش را خود به عهده بگيرد . در حالت دوم : سرما يه گذار ميتواند پول خود را به سبدگرداني بدهد تا برايش در سبد متنوعي از سهام، با توجه به هدف سرما يه گذار از سرمايه گذاري خط مشي كلي كه در قرارداد اوليه بين سبدگردان و سرمايه گذار تعيين شده است، سرمايه گذاري كند .
در عمل در اكثر كشورهايي كه سبدگرداني در آنها رايج بوده است سرمايه گذار ان قسمتي از سرما يه گذاري خود را شخصا" انجام داده و قسمت ديگري از آن را به مديران حرفه اي ميسپارند. براي اكثر افراد ممكن است به نظر برسد كه مديريت شخصي سرمايه گذار ي ارزان ترين راه سرمايه گذاري است . چون حق الزحمه اي براي مديريت پرتفوي نبايد پرداخت ( اين حق الزحمه براي سبدگردان بين يك الي پنج در صد ارزش سبد در ابتداي قرارداد است كه با افزايش مبلغ سرمايه گداري ، نسبت كمتر ميشود) ولي ظاهر قضيه ممكن است در عمل درست در نيايد، براي برخي از سرمايه گذار ان، تحقيق و تصميم در انتخاب سهام نوعي سرگرمي است .

براي تعدادي ( بورس بازان) اين عمل به صورت حرفه اي و ت مام وقت درآمده است . ولي برا ي بسياري از سرمايه گذاران بخصوص سرمايه گذاران بزرگ بسيار وقت گير است و هزينه از دست رفتن وقتشان براي انتخاب و مديريت سهام بسيار بالا است. براي اين سرمايه گذاران، هزينه ي سرمايه گذاري شخصي به مراتب بيش از حق الزحمه اي است كه به سبدگردان بايد بپردازند . به علاوه مديريت حرفه اي سهام در اكثر موارد امكان بازدهي بالاتري را براي سرمايه گذاران به وجود مي آورد كه با توجه به امكانات وسيعتر تحقيق و تحليل سبدگردانان اين امر نبايد تعجب آور باشد. بنابراين براي بسياري از سرمايه گذاران انگيزه اي قوي به استخدام سبد گردان سهام وجود دارد.

بورس اوراق بهادار بازار متشكل سرمايه است كه در آن اوراق بهادار مختلفي از جمله سهام شركتها خريد و فروش ميشود. اين بازار به صورت واسطه اي بين ع رضه كنندگان سرمايه يعني صاحبان پس انداز و تقاضا كنندگان سرمايه يعني سرمايه گذاران و شركتهاي توليدي و خدماتي ارتباط يرقرار ميكند . بورس اوراق بهادار مكان مشخصي است كه به صورت سازمان يافته و در قالب قوانين و مقررات تصويب شده از جانب شوراي بورس وظيفه ي هدايت پس اندازهاي كوچك و راكد جامعه را به سمت شركتهاي بزرگ توليدي بر عهده دارد.

سرمايه گذار ي در فعاليت هاي مختلف اقتصادي، خصوصا" سرمايه گذار ي در بورس اوراق بهادار احتياج به اطلاعات و دانش كافي دارد، همچنين طبيعت نوساني قيمت سهام در بورس اوراق بهادار و ريسك موجود در آن ايجاب ميكند كه سرمايه گذار ان با احتياط بيشتري وارد اين بازار شوند. و ابتدا اطلاعات لازم براي سرمايه گذار ي را كسب كنند . بنابراين سرمايه گذاران براي ورود به اين بازار احتياج به تجزبه و تحليل مالي دارند . اما با توجه به اين كه بسياري از سرمايه گذاران با محدوديتهايي مانند مشغله ي كاري ، نداشتن تخصص مالي ، وجود انبوهي از اطلاعات مالي ، تعداد زياد شركتها و همچنين نداشتن وقت كافي مواجه هستند . و از ريسك موجود در اين بازار نيز مطلع هستند ،بنابر اين يا قادر به سرمايه گذاري صحيح در اين بازار نيستند و يا از ورود به بازار سرمايه خودداري ميكنند. 

وجود مشاوران مالي براي تجزيه و تحليل صورتهاي مالي و ارائه ي اطلاعات لازم به سرمايه گذاران امري ضروري ميباشد. چرا كه مشاوران مالي با استفاده از روشهاي مختلف و ابزارهاي پيشرفته به تجزيه و تحليل صورتهاي مالي ميپردازند. و با توجه به تعداد زياد شركتها و تنوع اطلاعات مالي در مورد شركتها ، اهميت اين موضوع بيشتر روشن ميشود . بعد از آنكه سرمايه گذار مشاوره مالي را انجام داد آنگاه مجموعه اي از شركتها را به منظور خريد سهام آنها انتخاب ميكند كه اين مجموعه را سبد سهام آن سرمايه گذار مي نامند. بنابراين در مرحله ي بعد سرمايه گذار ضمن خريد سهام مورد نظر خود ، بايد به طور مرتب وضعيت هر يك از سهام موجود در سبد خود را بررسي كند كه براي انجام اين امر بايد به مشاور مالي مراجعه كند . 

با توجه به اينكه خريد و فروش مداوم و جابجا كردن سهام يك سبد احتياج به وقت وحضور مداوم در اين بازار دارد ، بنابراين سرمايه گذار اين امر را به سبدگردان واگذار كرده كه او نيز بايد سعي در كسب بازدهي بيشتر براي سرمايه گذار را داشته باشد. در كنار مشاوران مالي ، وجود سبدگردان نيز به نوعي كمك مي كند تا سرمايه گذاران بتوانند آنچه را كه به كمك مشاوران مالي به دست آورده در عمل به طور بهينه اجرا كنند. مشاور مالي و سبد گردان بر اساس ميزان ريسك پذيري و ريسك گريزي سرمايه گذار اقدام به تشكيل سبد كرده و سپس به منظور كسب بازدهي مناسب سبدگرداني را ذر مدت قرارداد انجام ميدهد . اما به منظور حمايت از سرمايه هاي جامعه و جلوگيري از هر نوع سوءاستفاده از آن لازم است تا ارائه ي خدمات مشاوره و سبد گرداني با رعايت قوانين و شرايط خاصي انجام پذيرد. به همين منظور آئ ين نامه ارائه خدمات مشاوره و سبد گرداني توسط شوراي بورس در تاريخ 1383/8/4 براي جلب اطمينان سرمايه گذاران تصويب و دستور العمل اجرايي آن در اختيار كارگذاران قرار گرفت.

مبحث سوم: شرايط اعطاي مجوز ارائه ي خدمات مشاوره و سبدگرداني اوراق بهادار


در آئين نامه ارائه خدمات مشاوره و سبد گرداني اوراق بهادار مصوب 1383/8/4 ، شوراي بورس شرايطي براي اعطاي مجور ارائه خدمات مشاوره و سبدگردان اوراق بهادار در نظر گرفته شده است كه به قرار ذيل است:
1- متقاضي دريافت مجوز مشاوره و سبدگرداني با تكميل فرمهاي طراحي شده توسط بورس ، تقاضاي خود را به بورس ارائه ميدهد.
2- متقاضي شركت كارگزاري موظف است براي انجام امور مشاوره و سبدگرداني تشكيلات مناسب را ايجاد نمايد.
3- مشاور و سبدگردان ملزم است هر ساله مبلغي تحت عنوان حق نظارت بورس بر مشاوره و سبدگردان به بورس پرداخت نمايد. اين مبلغ به پيشنهاد بورس توسط شوراي بورس تعيين ميگردد.


نويسنده: جواد صبيح ملكي






برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان