بسم الله
 
EN

بازدیدها: 713

تأملي بر مقرره جديد حذف نام همسر سابق از شناسنامه

  1393/8/30
خلاصه: اين مسئله که باکره بودن دختر در فرهنگ ما شرط مؤثري در ازدواج است، قسمت اخير ماده را توجيه مي‌کند، اما در فرضي که بانويي بخواهد پس از طلاق از همسر دوم با فرد ديگري ازدواج کند و مسئله باکره‌بودن مطرح نباشد، چه دليلي دارد که نتواند اسم زوج دوم را از شناسنامه حذف کند؟ قيد باکرگي در ازدواج معمولاً براي دختران مطرح است و در ازدواج‌هاي دوم وسوم و.. زنان که براي طرف مقابل، باکره بودن ملاک نيست (خصوصاً در سنين بالا) هيچ دليلي براي قائل شدن اين تفاوت وجود ندارد.
بسياري از زوجين بعد از جدايي تمايلي به بودن نام همسر سابق خود در شناسنامه‌شان ندارند. ازطرفي در سال‌هاي اخير و با افزايش طلاق در دوران عقد، درخواست‌هاي زوجين مطلقه براي حذف نام همسر از شناسنامه افزايش بيشتري يافته است.

به گزارش مهرخانه، چندي پيش محسن اسماعيلي؛ مديرکل دفتر اسناد هويتي سازمان ثبت احوال کشور، خبر از تصويب مقرره جديدي در خصوص حذف نام همسر از شناسنامه داد. طبق اين مقرره "چنانچه فردي با همسرش متارکه کرده باشد، با انتخاب همسر دوم و ثبت رسمي ‌ازدواج و ثبت شدن نام او درشناسنامه‌اش مي‌تواند به اداره ثبت احوال مراجعه و درخواست براي حذف نام همسراول را ارائه دهد.حذف نام زوج از شناسنامه زوجه تنها در صورتي امکان پذير است که در دوران عقد جدايي انجام شده باشد و دوشيزه‌بودن زوجه مطابق احکام قضايي و سند طلاق قابل استنباط باشد. همچنين اگر همسر فردي فوت کند، در صورت ثبت شدن ازدواج، فرد مي‌تواند با مراجعه به ادارات ثبت احوال نسبت به حذف نام همسر فوت‌شده از شناسنامه‌اش اقدام کند." 

مقرره جديد البته تاپيش از اين نيز تا حدود زيادي به اجرا در مي‌آمد؛ به اين ترتيب که اگر طلاق قبل از رابطه جنسي صورت مي‌گرفت، زن مي‌توانست با ارائه گواهي پزشکي قانوني يا حکم دادگاه، مستقيماً به ثبت احوال مراجعه و با تکميل فرم‌هاي مربوطه، تقاضاي صدور شناسنامه المثني کند و در اين صورت نام همسر سابق از شناسنامه او حذف مي‌شد. اين حکم درمورد مرد نيز جاري بود و در صورت وقوع طلاق در دوارن عقد، مرد نيز مي‌توانست اقدام به حذف نام همسر از شناسنامه کند، اما اداره ثبت احوال از حذف نام همسر در طلاق‌هاي بعد از برقراري رابطه جنسي خودداري مي‌کرد.

البته از آن‌جاکه همواره افراد قانون‌شکن به دنبال راهکارهاي غيرقانوني هستند، در اين خصوص نيز اشخاصي که تمايل به حذف نام همسر قبلي از شناسنامه داشتند با وجود برقراري رابطه زناشويي، به طور غيرقانوني و با پرداخت مبالغي بين 4 تا 7 ميليون تومان اقدام به حذف نام همسر مي‌کردند.

مقرره جديد؛ اگرچه اقدام مثبتي محسوب مي‌شود، اما نکات مبهم و قابل تأملي نيز در آن وجود دارد که به ذکر وجوه مختلف آن مي‌پردازيم.

1.    اولين وجه مثبت مقرره، قانوني‌کردن حذف نام همسر و جلوگيري از تخلفاتي است که پيش از اين بدان اشاره شد. ضمناً گنجاندن اين شرط که حذف نام بعد از ثبت ازدواج دوم انجام مي‌شود -تا همسر جديد از ازدواج قبلي مطلع شود- از فريب و پنهان‌کاري در ازدواج مجدد جلوگيري خواهد کرد.

2.    مزيت ديگر مقرره آن است که با توجه به مسائل فرهنگي و ديد اجتماعي که در جامعه ايران حاکم است و ازدواج مجدد چنان‌که بايد جايگاه مناسب خود را به دست نياورده است، دختران و پسراني که تنها چند روز يا چند ماه پس از عقد از يکديگر جدا شده‌اند، طبق اين مقرره اين فرصت را خواهند داشت تا با حذف نام همسر قبلي، زندگي جديدي را آغاز کنند. هرچند که به دليل زمان حذف که پس از ازدواج مجدد است، طرف مقابل از اين مسئله مطلع خواهد بود، اما هم از جهت تبعات و بار روحي براي فرد جداشده اقدام مثبتي است و هم اينکه فرد تا پايان عمر نگراني بابت ارائه شناسنامه در مراکز مختلف و وجود پيشينه طلاق در آن نخواهد داشت. به علاوه فرزندان فرد نيز در آينده از سابقه طلاق پدر يا مادر خود آگاه نخواهند شد.

اما به نظر مي‌رسد در تصويب اين مقرره چند نکته مبهم و سؤال‌برانگيز وجود داشته باشد:
1.    اول اينکه در متن مقرره از واژه همسر اول و دوم استفاده شده است و مشخص نيست هدف قانون‌گذار صرفاً همسر دوم بوده و يا همسر جديد مدنظر است. به هر حال بهتر بود واژه ازدواج مجدد و همسر قبلي به کار گرفته شود؛ چراکه ممکن است اين مسئله در مورد ازدواج سوم يا چهارم شخص نيز به وجود آيد.

2.    نکته قابل تأمل بعدي در تفاوتي است که بين طلاق زنان و مردان قائل شده است؛ به‌طوري‌که زوج مي‌تواند با انتخاب همسر دوم و ثبت رسمي ‌ازدواج و ثبت‌شدن نام او در شناسنامه‌اش با مراجعه به اداره ثبت احوال درخواست حذف نام همسراول را ارائه کند، اما در خصوص زنان فقط در صورتي اين امکان وجود دارد که طلاق در دوران عقد بوده و دختر نيز باکره باشد. 

اين مسئله که باکره بودن دختر در فرهنگ ما شرط مؤثري در ازدواج است، قسمت اخير ماده را توجيه مي‌کند، اما در فرضي که بانويي بخواهد پس از طلاق از همسر دوم با فرد ديگري ازدواج کند و مسئله باکره‌بودن مطرح نباشد، چه دليلي دارد که نتواند اسم زوج دوم را از شناسنامه حذف کند؟ قيد باکرگي در ازدواج معمولاً براي دختران مطرح است و در ازدواج‌هاي دوم وسوم و.. زنان که براي طرف مقابل، باکره بودن ملاک نيست (خصوصاً در سنين بالا) هيچ دليلي براي قائل شدن اين تفاوت وجود ندارد. 

3.    و مورد قابل توجه ديگر زماني است که زوج از همسر مطلقه خود داراي فرزنداني است. حذف نام مادر فرزندان از شناسنامه پدر براي کوکان مسئله ناراحت‌کننده و سؤال‌برانگيزي خواهد بود. زماني‌که مرد از همسرش داراي فرزنداني است، حذف نام همسر از شناسنامه چه توجيهي مي‌تواند داشته باشد؟ شايد بهتر بود حذف نام همسر مطلقه براي زوج نيز با ذکر اين شرط باشد که زوج از همسر مطلقه خود فرزند يا فرزنداني نداشته باشد.


مشاوره حقوقی رایگان