بسم الله
 
EN

بازدیدها: 500

سپهر حضور زنان؛ از خانه تا جامعه، از توليد دانش تا سياست‌ورزي

  1393/5/23
خلاصه: همواره نقش زنان در دو ساحت خانواده و جامعه، و ضرورت يا عدم ضرورت حضور آنان در فضاي اجتماعي، يکي از محورهاي مورد اختلاف و مناقشه‌برانگيز در ميان بخش‌هاي مختلف جامعه بوده است.
جامعه امروز ايران اسلامي، رنگين‌کماني است هزار رنگ از تنوع بينشي، رفتاري و اعتقادي که هر کدام بر اساس آنچه مي‌خواهند باشند، در جامعه فعاليت مي‌کنند يا نمي‌کنند. هر کدام بر اساس داشته‌ها و نداشته‌ها و خواسته‌هايشان، و بر اساس جهان آرمانيشان دست به کاري مي‌زنند و دست از کار ديگري مي‌کشند. اکثريت مومن، متدين و معتقد به آرمان‌هاي انقلاب اسلامي، حضرت امام خميني و آيت‌الله خامنه‌اي نيز بيش از پيش بر تلاش و حضور و فعاليت خود افزوده‌اند و روز به روز چشم‌اندازهاي تازه‌اي از زندگي مبتني بر آرمان‌هاي خود مي‌آفرينند.

در اين ميان همواره نقش زنان در دو ساحت خانواده و جامعه، و ضرورت يا عدم ضرورت حضور آنان در فضاي اجتماعي، يکي از محورهاي مورد اختلاف و مناقشه‌برانگيز در ميان بخش‌هاي مختلف جامعه و ديدگاه‌هاي مختلف بوده است. اين اختلاف در گرايش‌ها و رفتارها را مي‌توان با رجوع به سخنان امام خميني رحمة‌الله‌عليه و آيت‌الله خامنه‌اي تا حد زيادي تعديل کرد و به ديدگاهي همه‌فهم و همه‌پذير دست يافت. 

اين نوشته تلاشي است براي بازنمايي ديدگاه‌هاي حضرت امام خميني و آيت‌الله خامنه‌اي درباره نقش زنان در جامعه اسلامي و بايسته‌هاي حضور زنان در توليد دانش، تربيت فرزندان، حضور فعال سياسي و مواردي از اين دست؛ مواردي که گاه در برخي فضاهاي مذهبي مورد بي‌مهري فراوان قرار مي‌گيرد و حتي از حضور زنان در توليد دانش‌هاي مرتبط با مسائل زنان نيز با تلخي ياد مي‌شود و از حضور و نقش فعال در آنها نهي شديد مي‌شود. 

1- حضور در انقلاب؛ بر پايه گوهر ايمان


يکي از گروه‌هاي پرتوان و فعال و پيشرو در مبارزات پيش از انقلاب، زنان انقلابي و مسلمان بوده‌اند. زناني که حتي گاه پيش و بيش از مردان پا در راه مبارزه نهاده‌اند و از همه توان خود براي پيروزي انقلاب و مبارزه با رژيم ظالم شاهنشاهي بهره مي‌گرفته‌اند. تاييدات مکرر حضرت امام خميني و رهبر انقلاب درباره نقش فعال زنان در مبارزات انقلابي، مي‌تواند راهگشاي کساني باشد که حضور اجتماعي و سياسي زنان را خطرناک، مضر و شايد غيرلازم مي‌دانند. آيت‌الله خامنه‌اي گفته‌اند: 

«زن ايرانى به خاطر گوهر ايمان که در او نهادينه بود، توانست بر اين موج مخرب فائق بيايد؛ در انقلاب مشارکت اساسى داشته باشد؛ هم با حضور خود، هم با تشويق مردان؛ و يک پايه اساسى پيروزى انقلاب بشود. بعد از انقلاب هم که حرکت زنان، حرکت فوق‌العاده‌اى است.» |1/3/90 – در ديدار جمعي از بانوان نخبه|

 

2- جبهه پشتيباني، جبهه انديشه‌ورزي و توليد دانش


نقش فعال و تاثيرگذار زنان، تنها در فضاي جامعه و حضور اجتماعي و سياسي نيست که مي‌تواند معجزه کند. آنچنانکه تاريخ انقلاب و دفاع مقدس زنان مبارز و صبوري را به مردم ما نشان داده است که با حضور و توان خود در خانه، توانسته‌اند شکست‌ناپذيري و مقاومت و توانمندي بي‌پايان مردان را در جبهه‌هاي مختلف اجتماعي، سياسي و فرهنگي تضمين کند. اين مسئله در بيان حضرت آيت‌الله خامنه‌اي نيز بارها يادآوري شده است: 

«اين همسران مجاهدان راه حق و مبارزان و سرداران و مادران آنها، حقيقتا آيتى هستند از صبر و مقاومت. شرح حال اينها را که انسان نگاه مي‌کند و مي‌خواند، رنج‌هاى اينها را که ملاحظه مي‌کند، مى‌بيند اين همسران چه کشيدند، اين مادران چه کشيدند. اينها فرزندان را فرستادند جبهه‌ها؛ بسيارى از آنها شهيد شدند، جانباز شدند و اين اسوه‌هاى صبر و مقاومت مثل کوه، استوار ايستادند. اين در عرصه مسائل معنوى و انسانى. در عرصه مسائل سياسى و در عرصه مسائل علمى هم کشور بحمداللَّه پيشرفت فوق‌العاده‌اى داشته است. اين همه زنان دانشمند، استاد در رشته‌هاى مختلف علمى، در علوم حوزوى، در علوم دانشگاهى، همه نشان‌دهنده موفقيت جمهورى اسلامى است. نگاه من، اين نگاه است. اين نگاه، دل را به آينده اميدوار مي‌کند. ما با همين حرکت و با همين شتاب ان‌شاءاللَّه پيش برويم، قطعا خواهيم توانست بر فرهنگ غلط غربى و رائج در دنيا فائق بيائيم. بايد کار کرد، بايد تلاش کرد، بايد دنبال‌گيرى کرد.» | 1/3/90 – در ديدار جمعي از بانوان نخبه |

3- حضور زنان؛ از فکر تا اجرا


زنان در منظومه فکري و آرماني امام خميني و رهبر معظم انقلاب، جامع‌الاطراف و چندبعدي است؛ زن در نگاه آرمان‌هاي انقلاب اسلامي، محدود به خانه و حتي محدود به تفکر و انديشه‌ورزي نيست و بايد در حوزه‌هاي اجرا و مديريت نيز وارد شود و عملکردي مستقل و متفاوت از مردان به نمايش بگذارد و سنگ‌هاي بزرگي که نگاه و رفتار و منش مردانه نمي‌تواند آنها را از راه بردارد، با همت زنان از ميان برداشته شود. آيت‌الله خامنه‌اي در اين باره گفته‌اند: 

«عمده کار را خود بانوان بايد انجام بدهند. شما هستيد که ميتوانيد فکر کنيد، انديشه‌ورزى کنيد، مطالعه کنيد، معضلات را در مقام نظر و انديشه حل کنيد و در مقام عمل راهکار اجرائى ارائه بدهيد. اين، کار را بسيار آسان و نزديک خواهد کرد.» | 1/3/90 – در ديدار جمعي از بانوان نخبه | 

4- از زن حاشيه‌نشين تا زن متن‌ساز


همانطور که مردان در شرايط و فضاهاي مختلف مي‌توانند و بايد رفتارهاي متفاوتي از خود نشان دهند، زنان نيز همين‌گونه‌اند. زنان در بعضي موارد بهترين نقش را در حاشيه بازي مي‌کنند و در بعضي موارد بهترين نقش را در ساختن متن حادثه و پيش بردن آن به نمايش مي‌گذارند. شايد از همين روست که آيت‌الله خامنه‌اي گفته‌اند: 

«حادثه نظامى با شکست ظاهرى نيروهاى حق در عرصه عاشورا به پايان رسيد؛ اما آن چيزى که موجب شد اين شکست نظامى ظاهرى، تبديل به يک پيروزى قطعى دائمى شود، عبارت بود از منش زينب کبرى؛ نقشى که حضرت زينب بر عهده گرفت؛ اين خيلى چيز مهمى است. اين حادثه نشان داد که زن در حاشيه تاريخ نيست؛ زن در متن حوادث مهم تاريخى قرار دارد. قرآن هم در موارد متعددى به اين نکته ناطق است.» | 1/2/90 – در ديدار گروه کثيري از پرستاران نمونه کشور |  

5- زن، معناي انسانيت


زن در کلام امام خميني و رهبر معظم انقلاب، تنها در کنار مردان نيست که معنا مي‌يابد؛ بلکه شاخصه‌ها و توانايي‌هايي دارد که برخي کارها تنها از او برمي‌آيد و مردان به هيچوجه نمي‌توانند موفقيتي در آن به دست بياورند. آيت‌الله خامنه‌اي در اين باره گفته‌اند: 

«زن با نقاط قوّت زنانه خود- که خداى متعال در وجود او به وديعه گذاشته و مخصوص زن است- همراه با ايمان عميق، همراه با استقرار ناشى از اتکاء به خداوند، و همراه با عفت و پاک‏دامنى- که فضاى پيرامون او را نورانيت مى‏بخشد- مى‏تواند در جامعه يک نقش استثنائىِ اين‏گونه ايفا کند؛ هيچ مردى قادر به ايفاى چنين نقشى نيست. مثل کوه استوارى از ايمان، درعين‏حال مثل چشمه جوشانى از عاطفه و محبت و احساسات زنانه…» | 25/3/90 – در ديدار اقشار مختلف مردم | 

6- تثبيت حضور سياسي زنان؛ مبارزه با مردگرايي


يکي از بزرگترين نسبت‌هاي ناروايي که درباره دين مبين اسلام ادعا شده و دستمايه‌اي براي حمله به فرهنگ اسلامي شده، زن‌ستيز بودن آن است؛ در حالي که پيامبر اکرم صلوات‌الله‌عليه از ابتدا بر تکريم زنان و تضمين حضور آنان در خطيرترين نقش‌هاي سياسي و اجتماعي تاکيد داشته‌اند و زنان پاکدامن و دليري همچون حضرت زهرا سلام‌الله‌عليها و حضرت زينب کبري صلوات‌الله‌عليها، و زنان بزرگ ديگر حاصل تربيت اسلامي پيامبر هستند. آيت‌الله خامنه‌اي در همين زمينه گفته‌اند: 

«زن و مرد در اين ميدان، دوش به دوش حرکت مى‏کنند و پيش مى‏روند. …اين بتِ مردگرايى را که در جاهليت‌ها هميشه به وسيله مردان و حتى به وسيله زنان پرستيده مى‏شد، اسلام … مى‏شکند. ]اسلام[ در ميدان مسائل سياسى و اجتماعى، بيعت زن را يک امر لازم و يک مسأله زنده معرفى مى‏کند.» | 30/6/79 – در ديدار جمع کثيرى از بانوان‌ به مناسبت ميلاد حضرت زهرا(س) | 

7- مالکيت زنان؛ غرب هزار و سيصد سال عقب است


يکي ديگر از موارد تکريم زنان و تاکيد بر نقش آنها و تاثير حضور اجتماعي آنها در جامعه، حق مالکيت، حق بيعت، و حق حضور اجتماعي زنان در آموزه‌هاي اسلامي است. حقوقي که در بيان آيت‌الله خامنه‌اي به روشني بيان شده و مي‌تواند سندي غيرقابل انکار براي تضمين و ضرورت حضور زنان در همه حوزه‌ها باشد. ايشان گفته‌اند: 

«در دنياى غرب و همين کشورهاى اروپايى که اين همه مدّعى دفاع از حقوق زنان هستند – که تقريبا همه‏اش هم دروغ است – تا دهه‏هاى اوّل اين قرنى که تمام شد، زنان نه فقط حقِ‏ّ رأى نداشتند، نه فقط حقِ‏ّ گفتن و انتخاب کردن نداشتند، حقِ‏ّ مالکيت هم نداشتند. يعنى زن مالک اموال موروثى خودش هم نبود؛ اموال او در اختيار شوهر بود! در اسلام بيعت زن، مالکيت زن، حضور زن در اين عرصه‏هاى اساسى سياسى و اجتماعى، تثبيت شده است: «اذا جائک المؤمنات يبايعنک على ان لا يشرکن باللَّه». زن‌ها مى‏آمدند با پيغمبر بيعت مى‏کردند. پيغمبر اسلام نفرمود که مردها بيايند بيعت کنند و به تبع آنها، هرچه که آنها رأى دادند، هرچه که آنها پذيرفتند، زن‌ها هم مجبور باشند قبول کنند؛ نه. گفتند زن‌ها هم بيعت مى‏کنند؛ آنها هم در قبول اين حکومت، در قبول اين نظم اجتماعى و سياسى شرکت مى‏کنند. غربي‌ها هزار و سيصد سال در اين زمينه از اسلام عقبند و اين ادّعاها را مى‏کنند! در زمينه مالکيت نيز همين‏طور؛ و در زمينه‏هاى ديگرى که مربوط به مسائل اجتماعى و سياسى است.» | 30/6/79 – در ديدار جمع کثيرى از بانوان‌ به مناسبت ميلاد حضرت زهرا(س) | 

8- زنان اگر نبودند…


آيت‌الله خامنه‌اي در همين زمينه با اشاره به فرازي از سخنان حضرت امام خميني رحمة‌الله‌عليه، اينگونه به ضرورت نقش زنان در ميدان‌هاي مختلف و ضررها و ضايعات عدم حضور آنها اشاره کرده‌اند: 

«وقتى نهضت اسلامى به مرحله انقلاب اسلامى رسيد و زنان با همان برداشت طبيعى که از اسلام در جامعه زنانه بود، جلو افتادند؛ امام فرمودند – و درست هم فرمودند – که: اگر زنان در اين نهضت همکارى نمى‏کردند، انقلاب هم پيروز نمى‏شد. يقينا اگر زن‌ها در داخل خيابان‌ها و در راهپيمايي‌هاى عظيم حضور پيدا نمى‏کردند – آن حضور عظيم و باشکوه زنان در دوران انقلاب – انقلاب پيروز نمى‏شد. در جنگ تحميلى اگر … مادران شهيدان و همسران شهيدان، ايمان خود، صبر خود، ايستادگى خود، معرفت خود و روشن‏بينى خود در قبال ضايعات جنگ و فداکاري‌هاى جوانان و مردان را نشان نمى‏دادند، جنگ پيروز نمى‏شد. …در ميدان جنگ هم زنان نقش‌هاى درجه اوّل را ايفا کردند. اگر در طول انقلاب، وفادارى زنان، عواطف زنان، حضور زنان در ميدان‌هاى مختلف، در راهپيمايي‌ها و در انتخابات‌ها نمى‏بود، يقينا اين حرکت عظيم مردمى نمى‏توانست اين‏گونه شکل پيدا کند و ادامه يابد. اين نظر اسلام است، اين نظر نظام اسلامى است.» | 30/6/79 – در ديدار جمع کثيرى از بانوان‌ به مناسبت ميلاد حضرت زهرا(س) | 

9- زن، هميشه و همه جا زن است


يکي از مهمترين خطرات و مخاطرات حضور زنان در فضاي جامعه و پذيرفتن نقش‌هاي اجتماعي و سياسي، شبيه شدن بيش از اندازه به مردان، و کنار نهادن هويت زنانه است. آيت‌الله خامنه‌اي به خوبي اين آسيب را شناخته و هويت زنانه را لازمه حضور اجتماعي و سياسي زنان دانسته‌اند و گفته‌اند: 

«هويت اسلامى اين است که زن در عين اين‏که هويت و خصوصيت زنانه خود را حفظ مى‏کند؛ … يعنى آن احساسات رقيق را، عواطف جوشان را، آن مهر و محبت را، آن رقّت را، آن صفا و درخشندگى زنانه را براى خود حفظ مى‏کند، درعين‏حال، هم بايد در ميدان ارزش‌هاى معنوى – مثل علم، مثل عبادت، مثل تقرّب به خدا…- پيشروى کند، هم در عرصه مسائل اجتماعى و سياسى و ايستادگى و صبر و مقاومت و حضور سياسى و خواست سياسى و درک و هوش سياسى، شناخت کشور خود، شناخت آينده خود، شناخت هدف‌هاى ملى و بزرگ و اهداف اسلامى مربوط به کشورهاى اسلامى و ملت‌هاى اسلامى، شناخت توطئه‏هاى دشمن، شناخت دشمن، شناخت روش‌هاى دشمن بايد روزبه‏روز پيشرفت کند و هم در زمينه ايجاد عدل و انصاف و محيط آرامش و سکونت در داخل خانواده بايد پيشرفت داشته باشد.» | 30/6/79 – در ديدار جمع کثيرى از بانوان‌ به مناسبت ميلاد حضرت زهرا(س) | 

10- الگوي آرماني زن مسلمان ايراني چيست؟


سرسلسله سخنان آيت‌الله خامنه‌اي و امام خميني رحمة‌الله‌عليه درباره زنان، تبيين شخصيت آرمان زن مسلمان است. شخصيتي که ذره ذره بايد شکل بگيرد تا روز به روز به آنچه بايد باشد نزديک‌تر شود. آيت‌الله خامنه‌اي در اين باره گفته‌اند: 

«زن مسلمان زنى است که هم دين خود را، حجاب خود را، زنانگى خود را، ظرافت‌ها و رقّت‌ها و لطافت‌هاى خود را حفظ مى‏کند؛ هم از حق خود دفاع مى‏کند؛ هم در ميدان معنويت و علم و تحقيق و تقرّب به خدا پيشروى مى‏کند و شخصيت‌هاى برجسته‏اى را نشان مى‏دهد و هم در ميدان سياسى حضور دارد. اين مى‏شود الگويى براى زنان.» | 30/6/79 – در ديدار جمع کثيرى از بانوان‌ به مناسبت ميلاد حضرت زهرا(س) |

واضح است که زن کامل در نگاه آيت‌الله خامنه‌اي، زني است که همه اين مولفه‌ها را در کنار هم کسب کرده باشد و علاوه بر معنويت و حجاب و زنانگي و علم‌آموزي، اهل ميدان‌داري در حوزه سياست و اجتماع باشد؛ و روشن است که ايشان هيچکدام از اين موارد را در تضاد با ديگري نمي‌دانند. و همه اين موارد شايد براي رسيدن به اينچنين قله‌اي است که گفته‌اند:

«زن ايرانى در ايران اسلامى، بايد کوششش اين باشد که هويت والاى زن اسلامى را آن‏چنان زنده کند که چشم دنيا را به خود جلب کند. اين امروز وظيفه‏يى است بر دوش زنان مسلمان؛ بخصوص زنان جوان و دختران دانش‏آموز و دانشجو.» | 30/6/79 – در ديدار جمع کثيرى از بانوان‌ به مناسبت ميلاد حضرت زهرا(س)





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان