بسم الله
 
EN

بازدیدها: 494

«شخصيت» شما، نشانگر ميزان «نفقه» شماست

  1393/4/15
قديمي ها مي گفتند زن بايد بساز باشد، با کم و زياد شوهرش بسازد و صدايش هم در نيايد. زن بودن از نظر آنها مترادف با راضي بودن به هر وضعيتي بود که شوهر توان مهيا کردنش را داشت، حتي راضي بودن به نشستن بر سر سفره با نان خالي يا زندگي حتي در يک اتاق کوچک و جمع و جور يا سال ها زندگي کردن با يک دست لباس.
 

هنوز هم فکر بعضي قديمي ها هماني است که بود. آنها هنوز با زندگي به سبک جديد که زن ها تقريبا حرف اول و آخر در خانه را مي زنند، اُخت نشده اند. از نظر آنها خيلي از پول خرج کردن ها و هزينه تراشيدن ها، اسراف و ولخرجي است که کشيدن ترمزش فقط با دست شوهر، شدني است. آنها هنوز هم بر اين باورند که از مرد بايد همانقدر خواست که در توان دارد، حالا اگر توان او کم باشد و کفاف خواهش هاي خانواده را ندهد، هيچ اشکالي ندارد.

اصلا بعضي هايشان اعتراض دارند که مثلا چرا فلان دختر که به خانه شان آمده و عروس شان شده، وضعيت مالي پدر و مادرش را فراموش کرده و حرف از فلان و فلان مي زند. آنها مدام مي پرسند که مگر اين دختر چه حسني دارد که به آنها مي نازد و زندگي رنگارنگ مي خواهد؟

حرف هاي اين اهالي قديم، اما به مذاق جديدي ها خوش نمي آيد. زنان امروز خواسته هاي امروزي دارند و نمي توانند به سبک 50 سال قبل و ماقبلش زندگي کنند، اما به هر حال اين اختلاف نظرها در عرف وجود دارد و قانون هم تا حدي حرف هاي قديمي ها را تاييد مي کند.

در قانون مدني ايران به همه نيازهاي متعارف زن از قبيل مسکن، لباس، اثاث منزل و هزينه هاي درماني و بهداشتي «نفقه» گفته مي شود که بايد از سوي مرد تامين شود. ضابطه موجود در تعيين ميزان نفقه نيز اين است که اين تامين نيازها بر مبناي شؤونات خانوادگي زن، عرف و عادت ساکنان هر منطقه و وضع مالي مرد تعيين شود که در صورت توافق نداشتن زن و مرد، دادگاه ميزان آن را مشخص خواهد کرد. 

تامين نيازها متناسب با موقعيت اجتماعي


بعد از آن که شوراي نگهبان به بخش هاي مختلف لايحه حمايت از خانواده ايراد گرفت و آن را براي رفع اشکالات به مجلس پس فرستاد، ماده اي را در برداشت که به نفقه زنان مربوط بود؛ ماده اي که بصراحت تاکيد مي کرد: «نفقه زنان متناسب با شأن آنها تعيين خواهد شد.»

اما اين که شأن و شخصيت زن چيست و چطور تعيين مي شود و اين که آيا عادلانه است نيازهاي اوليه زنان با شأن و جايگاه اجتماعي شان محاسبه شود، از سوالاتي است که بين افکار عمومي مطرح شده، همان سوالاتي که آرش دولتشاهي، وکيل دادگستري در گفت وگو با «جام جم» به آنها پاسخ داد. 

 شأن و شخصيت زن در نفقه يعني چه؟


نکته: براساس قانون، اگر زن تحصيلکرده يا بيسواد، از شهر يا روستا و از خانواده فقير يا ثروتمند باشد، ميزان نفقه متفاوتي دارد چون نيازهاي اين دو قشر با هم فرق مي کند

در قانون، نفقه ارتباط مستقيم با شأن زن ندارد، يعني همه زنان بايد نيازهاي اوليه شان تامين شود، اما غلظت و ميزان اين نيازها با شأن و جايگاه اجتماعي زنان ارتباط مستقيم دارد يعني در تعيين ميزان نفقه، اين مسائل که يک زن ساکن روستا و بيسواد باشد، يا تحصيلکرده، ساکن شهر و عضو يک خانواده ثروتمند باشد، لحاظ مي شود، چون طبيعتا نياز يک زن در گروه اول با نياز يک زن در گروه دوم کاملا فرق دارد.

برخي اين تفکيک ميان زنان را نوعي تبعيض مي دانند، يعني معتقدند چرا مثلا دختري که در خانواده اي فقير متولد شده و سال ها رنج نداري را تحمل کرده پس از ازدواج هم بايد سطح توقعش را در حد خانه پدري نگه دارد و باز هم زندگي در فقر را تحمل کند. به اعتقاد شما اين موضوع کمي ناعادلانه نيست؟

در قانون هيچ تفکيکي ميان نيازهاي زنان از طبقات مختلف اجتماعي وجود ندارد، يعني به زعم قانون، تمام زنان بايد نيازهاي اوليه شان تامين شود که ميزان اين تامين نياز بستگي به جايگاه و موقعيت اجتماعي زن دارد. اين موضوع اصلا ناعادلانه نيست بلکه به نظر مي رسد منطقي هم هست، اگر بگوييم زني که از طبقه اجتماعي پاييني برخاسته، بايد خواسته هايش نيز مطابق همان طبقه اجتماعي باشد چون نبايد چنين زناني زياده خواهي داشته باشند. از طرفي مرداني که براي ازدواج به سمت زناني با موقعيت اجتماعي پايين مي روند نيز اين پيش فرض را داشته اند که همسرشان در حدشان و شوونات خودش از آنها تقاضا دارد و نه بيشتر. البته در اين ميان بايد به يک نکته مهم توجه کرد و آن اين که اگر زني در موقع ازدواج سلامت جسمي داشته و پس از مدتي مبتلا به بيماري شود، زوج موظف به تامين مخارج درماني او است. پس چنانچه وضعيت زن در مدت زندگي مشترک متحول شود و نيازهاي اساسي او تغيير کند زوج مکلف خواهد بود نيازهاي ضروري او را متناسب با وضع جديد تامين کند هر چند اين احتياجات با شأن زوجه در هنگام ازدواج تناسبي نداشته باشد. در واقع با ارتقاي موقعيت اجتماعي زن در طول زندگي، قهرا بر تعهدات مالي زوج افزوده خواهد شد.

حتي اگر شوهر چنين زناني توان مالي خوبي هم داشته باشد باز هم اين زنان بايد متناسب با شأن و جايگاه خودشان طلب تامين نياز بکنند؟

در بحث نفقه، قانون توجهي به توان مالي مرد ندارد، اما مطابق رويه هاي موجود، تمام کارشناسان نفقه در هنگام تعيين مبلغ، به توان مالي مرد نيز توجه مي کنند، به طوري که اگر مرد توان مالي خوبي داشته باشد، حتما نفقه بالايي براي زن تعيين مي کنند.

البته بعضي از مردان براي ازدواج سراغ دختراني از طبقه بالاي اجتماعي مي روند و با به دست آوردن دل آنها، ازدواج مي کنند، اما در زندگي مشترک چون افراد متمولي نبوده و نيستند در مقابل خواسته هاي زن مدام تاکيد مي کنند که ندارند. وضعيت نفقه اين دسته از زنان چه مي شود؟

باز هم تاکيد مي کنم که قانونگذار در بحث نفقه چه در قوانين سابق و چه در قوانين جديد به نيازهاي زن متناسب با شأن او توجه دارد نه به توان مالي مرد، اما در رويه هايي که در بيشتر محاکم اجرا مي شود به مرداني که با زناني از طبقه بالا ازدواج کرده اند مي گويد شما که مي دانستي زن از نظر اقتصادي چه وضعيتي دارد، حالا نمي تواني از زير بار دادن نفقه مطابق با شأن او شانه خالي کني.

پس در محاکم به چنين مرداني گفته مي شود که خود کرده را تدبير نيست، اما در عين حال رويه اي وجود دارد که بر اساس آن کارشناسان به خاطر مصالح خانواده، اعسار مرد (ناتواني مالي) را به صورت پنهان در نظر مي گيرند و در تعيين ميزان نفقه، مراعات مرد فقير را مي کنند.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]

مريم علي محمد پور اهر

- 1393/8/10 - 5:30:7
با سلام اگر هر شخصي محدوده خودش را در چهارچوب قانون بداند ، بزرگترين کمک را اول به خودش و سپس براي نسل بعد خود خواهد کرد ، اگر خيلي طالب ماديات هستيم کمي تلاش و کوشش بد نيست تا حداقل اجازه ندهيم براي نسل بعد چنين اتفاقاتي بيفتد.



مشاوره حقوقی رایگان