بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,542

جزوه آيين دادرسي کيفري- قسمت دوم

  1392/12/27
خلاصه: مطابق با تغييرات قانون مجازات اسلامي ؛ مصوب 1392
قسمت قبلي

وجوه اختلاف آيين دادرسي کيفري با آيين دادرسي مدني :

1-  در آيين دادرسي کيفري موضوع رسيدگي جنبه ي عمومي دعوا مي باشد اما در آيين دادرسي مدني موضوع رسيدگي جنبه ي خصوصي دعوا مي باشد .
2- قاضي کيفري به منظور اجراي عدالت ملزم به شناخت شخصيت بزهکار مي باشد،اما قاضي حقوقي نيازي به شناخت اصحاب دعوا ندارد .
3- دادستان در دعاوي کيفري حق هيچگونه صلح و سازش با متهم را ندارد اما دعاوي حقوقي متعلق به اصحاب دعوا مي باشد و تعقيب يا انصراف از آن به ايشان سپرده شده است .
4- در دعاوي کيفري بار دليل بر عهده ي شاکي يا دادستان است و متهم با رعايت اصل برائت موظف به اثبات بي گناهي خود نيست ،اما در دعاوي حقوقي تحصيل و ارائه ي دليل بر عهده ي مدعي است (البينة علي المدعي) اعم از اينکه مدعي خواهان يا خوانده باشد.

شرايطي که درامور کيفري مي توان به آيين دادرسي مدني رجوع کرد:

1 . عدم تکافوي مقررّات آيين دادريس کيفري
2 . کليّت قواعد آيين دادرسي حقوقي که قاضي کيفري قصد مراجعه و اعمال آن را دارد.
3 . مغاير نبودن اين قواعد با ساير مقررات موجود در آيين دادرسي کيفري

فصل دوم : نظامات و تحولات آيين دادرسي کيفري

توجه: دوستان عزيز با توجه به اين که امکان طرح سوال از اين قسمت در آزمونهاي مختلف بسيار اندک است لذا به اختصار به اين قسمت اشاره مي کنيم.از کساني که قصد
شرکت درآزمون هاي سراسري و آزاد مقطع کارشناسي ارشد را دارند توصيه مي شود به منظور تسلط بيشتر در اين مبحث به کتب مربوطه مراجعه فرمايند.

در آيين دادرسي کيفري ما با 4 نوع نظام دادرسي آشنا خواهيم شد : 
سيستم هاي دادرسي عبارتند از : اتهامي ، تفتيشي ، مختلط ، اسلامي

الف- ويژگي هاي نظام دادرسي اتهامي(اولين نظام دادرسي)

* ضرورت طرح شکايتِ شاکي (تا زماني که زيان ديده از بزه در مقام شکايت بر نيايد ، دادرس حق رسيدگي به موضوع اتهام را نخواهد داشت)
* فقدان نهاد تعقيب (دادسرا وجود نداشت و پرونده مستقيماً نزد قاضي ارائه مي گرديد)
* شفاهي بودن رسيدگي (به دليل فقر سواد خواندن و نوشتن در سطح جامعه)
* ترافعي بودن رسيدگي (دکتر آخوندي واژه تدافعي را به کار مي برد - اصل تساوي سلاح ها-)
* رعايت تساوي بين دو طرف (اصحاب دعوا)
* وحدت قاضي (قاضي تعقيب با قاضي رسيدگي کننده يکي است)
* وجود هيات منصفه
* علني بودن رسيدگي
* رعايت حقوق و منافع فردي و عدم توجه به نفع جامعه.
نکته : مي توان گفت پايه واساس دادرسي اتهامي بر قصاص و انتقام شخصي مبتني بوده است .

 ادله اثبات دعوا در نظام اتهامي: قسامه ، شهادت شهود ، سوگند ، اقرار، اوردالي يا دوئل

ب- ويژگي هاي نظام دادرسي تفتيشي

* قضات حرفه اي (حرفه اي بودن دادرسي)
* وحدت قاضي و دادستان (در اين نظام قاضي نقش دادستان را نيز ايفا مي کند)
* غير علني بودن رسيدگي (ممانعت از حضور مردم يا اصحاب رسانه -سرّي بودن-)
* غير ترافعي بودن رسيدگي
* عدم توجه به نفع متهم و توجه به منافع جامعه (بر عکس نظام اتهامي)
* وجود مرجعي براي تعقيب و تقاضاي محاکمه متهم
* کتبي بودن (به دليل ترويج سواد خواندن و نوشتن)
نکته : تقسيم جرايم به جرايم خصوصي (قابل گذشت) و حيثيت عمومي (غير قابل گذشت) از ثمرات نظام دادرسي تفتيشي است.
نکته : همزمان با پيدايش دادگاههاي تفتيش عقايد و نظام رسيدگي تفتيشي آيين دادرسي کيفري بتدريج به وجود آمد و تکامل يافت .
نکته : در نظام دادرسي تفتيشي اصل بر گناهکاري متهم است مگر اينکه او قادر باشد خلاف آن را ثابت کند (اصل مجرمّيت)
نکته : ادله اثبات دعوا در نظام تفتيشي : اقرار ، شهادت ، اقسام شکنجه

ج- ويژگي هاي نظام دادرسي مختلط

در اين نظام در مرحله تحقيق که به سرعت و دقت در جمع آوري دلايل وجلوگيري از محو آثار جرم نياز بيشتري وجود دارد از نظام تفتيشي پيروي شده (کتبي ، غيرعلني ، سرّي ، غيرترافعي) و ويژگي آن را دارد. ولي برخي از ويژگي هاي تفتيشي مثل شکنجه از بين رفته است . در مقابل ، پس از جمع آوري دلايل و در مرحله ي محاکمه در دادگاه از نظام اتهامي و ويژگي خاص آن (ترافعي،علني،حق داشتن وکيل) پيروي شده است .
نکته : نام ديگر اين نظام ، نظام تعادلي نام دارد
نکته : به نظر نظام دادرسي کشور ما به اقتباس از نظام دادرسي مختلط باشد. (دکتر آشوري)

د -ويژگي هاي نظام دادرسي اسلامي :

* وحدت قاضي
* مجاز بودن قاضي به تحصيل دليل
* پذيرش اصل برائت
* فقدان هيات منصفه
* فقدان اوردالي
* تحريم دوئل
* عدم نياز طرح شکايت از سوي زيان ديده در جرايم حق اللهي
* يک درجه اي بودن رسيدگي
* قطعيت احکام جز در موارد استثنايي

توجه : دوستان عزيز لازم به ذکر است که ما در اين مجموعه از دادسرا شروع خواهيم کرد . يعني اولين جايي که اصولا پرونده هاي کيفري به جريان مي افتند . با دادسرا و انواع آن آشنا خواهيم شد . اين که چه اشخاصي در دادسرا حضور دارند و چه تصميماتي در دادسرا گرفته مي شود بررسي خواهد شد. بعد از آن به دادگاه خواهيم رفت و با انواع دادگاه ها و چگونگي تصميم گيري آنان آشنا خواهيم شد و نهايتاً با اجراي حکم و يا مختومه شدن پرونده،آيين دادرسي کيفري را به پايان خواهيم رساند . توجه داشته باشيد که اين قسمت از بحث (دادسرا) از اهميت زيادي برخوردار است.


نويسنده: فخرالدين عباسزاده






برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان