بسم الله
 
EN

بازدیدها: 478

بررسي برخي ابعاد حقوقي چهارشنبه سوري

  1392/12/26

چهارشنبه آخر سال که طبق رسوم ايرانيان از ديرباز همراه با آيين‌ها و رسوم خاصي برگزار مي‌شد، در سال‌هاي اخير با تغييراتي همراه شده است، تغييراتي که اين اتفاق سنتي و شادي آور را با حوادثي تلخ همراه و گاهي تلخ کامي آن تا پايان عمر همراه يک خانواده است .
در سال‌هاي اخير مردم با پريدن از روي آتش اين مراسم را جشن نمي‌گيرند و براي ابراز شادي با استفاده از انواع وسايل محترقه، به شکل غيرمتعارف به ابراز شادي مي‌پردازند، اتفاقي که پاي سودجويان را نيز به اين بازار پر هياهو باز کرده است چرا که در سال‌هاي اخير استفاده بي‌رويه از اين وسايل توسط افراد به‌خصوص جوانان و نوجوانان باب شده و در مواردي موجب ايجاد اخلال در نظم و امنيت روحي و رواني افراد شده است. 
در صورتي که مراسم چهارشنبه سوري منجر به ايجاد اخلال در نظم و آرامش شود، قابل مجازات است. قانون‌گذار در ماده 618 قانون مجازات اسلامي مصوب سال 1375 بخش تعزيرات مقرر مي‌‌کند: «هر کس با هياهو و جنجال يا حركات غيرمتعارف يا تعرض به افراد موجب اخلال در نظم، آسايش و آرامش عمومي شود يا مردم را از كسب و كار باز دارد، به حبس از سه ماه تا يك سال و تا ( 74 ) ضربه شلاق محكوم خواهد شد.» 
البته تقرير اين ماده از سوي قانونگذار به صورت کلي و عام صورت گرفته و حتي مي‌توان گفت که شايد منظور قانونگذار از اين ماده، تعيين مجازات براي اعمالي مانند روز چهارشنبه سوري نبوده است. 
اما به طور طبيعي مقنن به تعيين و نوشتن احکام کلي اقدام مي‌کند که اين احکام مي‌تواند در موارد عديده صادق باشد و در موارد مشابه نيز آن را اعمال کرد.
منظور از «هياهو و جنجال» در ماده 618 قانون مجازات اسلامي مصوب سال 1375 بخش تعزيرات، ايجاد و توليد صداست. اما عبارت «حركات غيرمتعارف» کلي‌تر از «هياهو و جنجال» بوده و اعم از آن است که فرد از خود يا به طريقي ديگر، صدايي توليد کند. «تعرض به افراد» نيز که در اين ماده به آن اشاره شده است، مي‌توان به تعرض فيزيکي يا جسمي و نيز تعرض به حريم تعبير کرد. 
به اين معنا که اگر در مراسم چهارشنبه سوري، فرد استفاده‌کننده از مواد محترقه يا منفجره، به پرتاب اين وسايل مقابل فرد يا در نزديکي او اقدام کرد، اين مورد حکم تعرض به افراد را دارد. 
اما در صورتي که برگزاري اين مراسم به طور مثال موجب شود که کسبه يک محل به تعطيلي مغازه‌هاي خود اقدام کنند يا شرکت‌ها و ادارات، ساعات کاري خود را در اين روز خاص کاهش دهند، نمي‌توان عنوان تعرض به افراد را به کار برد. 
همچنين با اين اوصاف، نمي‌توان گفت که نفس برگزاري مراسم چهارشنبه سوري مشمول ماده 618 قانون مجازات بخش تعزيرات مي‌شود، مگر مواردي که منجر به ايجاد مزاحمت براي افراد، تعرض به آنها و اخلال در نظم و امنيت جاني و نيز مواردي از اين دست شود. 
از لحاظ حقوق جزا بايد تأکيد کرد که اين قبيل اعمال در اين روز خاص، بايد به اندازه‌اي باشد که در حقيقت باعث اخلال در نظم، امنيت و آسايش افراد و جامعه نشود .ايجاد صداهاي ناهنجار در جريان برگزاري مراسم چهارشنبه آخر سال، البته در حدي که عرف جامعه به پذيرش آن اقدام کند و مخالفتي با آن نداشته باشد، پذيرفتني است و در اين صورت مشمول اين ماده نخواهد شد ولي اگر اين موارد اخلال در نظم که از سوي مردم در اين روز خاص مورد پذيرش قرار گرفته است،از حالت استثنا خارج است و مي‌توان به برخورد قانوني با آن اقدام کرد. بنابراين بايد بر نقش تعيين‌کننده قبول اين وضعيت از سوي افراد جامعه و پذيرش عرفي آن در جرم بودن يا نبودن اين اعمال تأکيد کرد.  


نويسنده: دکتر مرتضي ناجي- حقوقدان و وکيل دادگستري





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان