بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,098

خيانت در امانت

  1392/12/23
از آنجايي که جرم خيانت در امانت از دسته جرايم عليه اموال و مالکيت محسوب مي شود و در امور روزمره مردم جامعه ما ( مثل امانت دادن، عاريه دادن، اجاره دادن و... ) قابل ارتکاب مي باشد. لازم و ضروري ديده شد که تحقيقي جامع و مانع نسبت به اين جرم تهيه شود تا نقايص تحقيقات و مقالات پيشين را جبران نمايد. زيرا اغلب مؤلفيني که در قالب کتاب، تحقيق و مقاله اين موضوع را مورد کنکاش قرار داده اند نسبت به نکاتي که جنبه ابهام و اجمال دارند تنها با بيان نظر خود اکتفا نموده اند.
ولي در اين مطلب سعي شده علاوه بر بيان نظريه ساير حقوقدانان، يک نظريه جامع و کامل و در صورت لزوم يک راه حل مناسب براي برطرف نمودن نقايص قانوني ارائه شود.
طبع قضايي برخي از جرايم از قبيل جرم خيانت در امانت به نحوي است که ارتکاب آن مستلزم وجود عناصر و اجزاي خاصي است. به طوري که در اثر وجود و اجتماع آنها بر روي هم، آن عمل مجرمانه مورد نظر مقنن، شکل خارجي پيدا مي کند.
حقوقدانان دسته بندي هاي مختلفي در مورد اجزاي تشکيل دهنده جرم خيانت در امانت ارائه داده اند. مثلا برخي از حقوقدانان همچون دکتر مير محمد صادقي عنصر مادي جرم خيانت در امانت را در دو بخش رفتار مادي فيزيکي و شرايط و اوضاع و احوال لازم براي تحقق جرم بررسي نموده اند. ولي در اين تحقيق دسته بندي که ارائه شده مفصل تر بوده و سعي شده که جرم خيانت در امانت را به صورت جامع و مانع مورد بررسي قرار دهد. ( منظور از جامع و مانع بودن اين است که دسته بندي ارائه شده همه مصاديق و اوضاع و احوال عنصرمادي اين جرم را دربر بگيرد و مانع ورود اغيار گردد.)

معناي لغوي خيانت

معاني متفاوتي براي واژه خيانت بيان شده است که يکي از معاني شمرده شده براي آن پيمان شکني، نقض عهد و بي وفايي است و برخي از محققان از آن به عدم رعايت امانت تعبير کرده اند. درهمين مورد درکتاب معجم «مقايس اللغه» چنين آمده است.«يقال خانه يخونه خوفا و ذلک نقصان الوفاء»يکي از معاني خانه (وفا نکردن و نقص در وفاي به عهد است.) در کتاب لسان العرب نيز آمده است که شير را از چيزي که چشمش خيانت کار است تعبير کرده اند، زيرا نظر مي کند برچيزهايي که براي او حلال نيست. راغب اصفهاني نيز اين طوري مي‌نويسد: خيانت و نفاق داراي يک معنا هستند مگر اينکه خيانت نسبت به عهد و امانت استعمال مي شود و نفاق نسبت به دين گفته مي شود، بنابراين مخالفت با حق از طريق پيمان شکني درخفا و سراست و نقيض خيانت امانت است معناي لغوي امانت . امانت همچون «(امن) و (ايمان)» مصدر و از ماد? (ا.م.ن) است. و درکتاب المصباح المنير چنين آمده ا ست : امانت براي چيزهايي بکار مي‌رود که به امانت نهاده شده اند.

معناي اصطلاحي خيانت

قانونگذار تعريفي از بزه خيانت در امانت بعمل نياورده ليکن به نظر برخي از حقوقدانان «خيانت در امانت رفتار مجرمانه و مخالف امانت است نسبت به مال منقول که به موجب هرامي و يا عقدي از عقود امانت آور سپرده به مجرم و يا درحکم آن باشد. »و دکتر ميرمحمد صادقي اين چنين مي نويسد: خيانت در امانت عبارت است از استعمال ، تصاحب تلف يا مفقود نمودن توآم با سوء نيت مالي که از طرف مالک يا متصرف قانوني به کسي سپرده شده و بنابر استرداد يا به مصرف معين رسانيدن آن بوده.
استعمال کردن مصرف کردن يا استفاده کردن از مال مورد امانت جرم است.براي مثال شخصي اتومبيل خود را به دوستش امانت مي دهد تا در پارکينگ منزل خودش از آن نگهداري کند ولي دوست وي از آن اتومبيل براي مسافرکشي استفاده مي کند.
تصاحب يعني شخص امين به جاي انجام وظيفه اصلي اش رفتاري با مال مورد امانت کند که مال ديگري را از آن خود بداند و با آن طوري رفتار کند که ديگران گمان کنند او مالک مال است.
اتلاف تلف کردن يا نابود کردن مال مورد امانت يکي ديگر از گونه هاي خيانت در امانت است. از بين بردن مال مورد امانت به شکل هايي گوناگون متصور است.

شرايط سپردن مال اماني

براي تحقق جرم خيانت در امانت ،مال اماني بايد توسط مالک يا متصرف قانوني به امين سپرده شود.
همچنين سپردن مال بايد از راه هاي قانوني صورت گرفته باشد پس اگر سارق مال مسروقه را نزد ديگري به امانت گذارد و امين به جاي بازگردان مال آن را به ضرر سارق به صاحب اصلي کالا يا دولت بدهد يا اصلاَ از آن به نفع خود استفاده نمايد ،مرتکب جرم خيانت در امانت نشده است.

سئوالي که در اينجا پيش مي آيد آن است که اگر دو نفر به طور شراکتي مالک مال مشاعي باشند و يکي از آنها که مال به امانت به او سپرده شده آن را به نفع خود تصاحب کند قابل تعقيب است ؟ پاسخ اين است که:
فرض کنيد عده اي يک قطعه زمين را مشاعاَ شريک هستند و تمام شرکا مال را به امانت به يک نفر از ميان خودشان مي سپارند ولي او آن مال را به نفع خود تصاحب کرده و مي فروشد يا به اجاره واگذار مي کند . در اينجا دو نظر وجود دارد:

عده اي از علماي حقوق اعتقاد دارند که در اينجا جرمي محقق نمي شود زيرا هر جزء از مال مشاع متعلق به کليه شرکا از جمله همين شريک است.
عده اي هم اعتقاد دارند که اين شخص مالک تمام مال نبوده و اقدامات او فقط به اندازه سهم اش صحيح است و اقدام او نسبت به سايرين ،عملي مجرمانه محسوب مي شود.
سوال: براي تعقيب مرتکب جرم خيانت در امانت بايد به کدام دادسرا يا دادگاه رجوع کرد؟
جواب: فرض کنيد شخص (الف) يک قطعه فرش را در تهران به شخص (ج) به امانت مي سپارد تا چند روز بعد به او بر مي گرداند. شخص ج نيز آن را در شيراز مي فروشد. آنچه مسلم است ج در شيراز مرتکب جرم شده زيرا مال مورد امانت در اين شهر فروخته شده و جرم موقعي محقق شده که مال مورد امانت به فروش گذاشته شده است . بنابراين در اين جا بايد به دادگاهي در شهر شيراز مراجعه کرد زيرا جرم در شيراز واقع شده‏‏‌ است .

سوال: معمولاَ بعد از تحقق اختلاف بين زن و شوهر ، زوجه براي مطالبه جهزيه، عليه شوهر شکايت خيانت در امانت طرح مي کند آيا شوهر تحت اين عنوان قابل تعقيب است؟
جواب : جهزيه در ايام ازدواج معمولاَ در اختيار زوجه است و مورد استفاده زن و شوهر قرار مي گيرد. بنابراين به هيچ وجه نمي توان شوهر را امانت دار جهزيه دانست. در اين مورد زن براي مطالبه جهزيه بايد "دادخواست مطالبه" را به دادگاه حقوقي تقديم کند تا به حق خود برسد.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان