بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,439

چگونگي رسيدگي به جرم توهين

  1392/11/30
يکي از جرايم تعزيري در حقوق موضوعه ايران توهين است. در جرم توهين بايد ابتدا ديد که منظور از اين رفتار مجرمانه چيست. همچنين بايد خاطر نشان ساخت که رفتار توهين‌آميز مي‌تواند به صورت شفاهي يا کتبي يا عملي بروز پيدا کند بنابراين بعد از فهم معناي رفتار توهين‌آميز، شايسته است انواع رفتارهاي از اين دست بيان شود.

توهين عبارت است از رفتاري اعم از گفته يا نوشته يا هر فعلي که با توجه شخصيت مخاطب آن، توهين باعث سلب و هتک حيثيت و حرمت شخص به طور معمول شود، اعم از اينکه توهين گفته شده منتسب به مخاطب باشد يا خير.

به عبارت ديگر توهين اعم از اين است که الفاظ آن جزو صفات واقعي شخص باشد يا خير. مصداق بارز توهين، فحاشي به شخص به طور لفظي است با اين حال ممکن است شخصي به طور کتبي به ديگري الفاظي رکيک را نسبت داده باشد که البته اين امر به اثبات جرم توهين بيش از پيش کمک خواهد کرد. همان‌طور که در ابتدا گفته شد، رفتار توهين‌آميز حتي ممکن است به شکل يک فعل باشد. مثلا شخصي با ادا درآوردن و نشان دادن رفتارهايي از خود، عملا به شخص ديگري توهين کند. نکته ديگر اين‌ است که اصولا جرايم به دو دسته جرايم مقيد و مطلق قابل تقسيم هستند. جرم مطلق عبارت از جرايمي هستند که نيازي به نتيجه مجرمانه ندارند و  توهين مصداقي از اين دست جرايم است  يعني صرف اظهار الفاظ يا اعمال توهين‌آميز منجر به وقوع چنين جرمي خواهد شد، اعم از اينکه واقعا حيثيت مخاطب لکه‌دار شده يا نشده باشد.

در مقابل بسياري از جرايم محقق نمي‌شود، مگر اينکه قانونا نتيجه‌اي از آن جرم حاصل شده باشد؛ به عنوان مثال جرم قتل نمونه بارز جرايم مقيد است يعني جرم قتل عمدي مقيد به نتيجه مجرمانه مرگ قرباني جرم است.

آغاز اختلاف


 در پرونده حاضر، شخصي به نام حسن… شکايتي را به عليه فردي به هويت علي… در دادسراي عمومي و انقلاب محل وقوع جرم مطرح کرده است. شاکي پرونده به اتهام توهين و به‌کار بردن الفاظ رکيک علي مشتکي‌عنه شکايتي را تقديم مرجع تعقيب کرده است. شاکي دعوا در شکواييه خود بيان کرده است که متهم دعوا بنا به مشکلات قبلي خانوادگي شاکي را در خيابان مشاهده و بابت اختلافات سابق به وي توهين و فحاشي کرده است. شاکي ادامه مي‌دهد که با توجه به اي‌که  با اقدامات زشت متهم، حيثيت و شرافت خانوادگي وي پايمال شده است، به استناد قانون مجازات اسلامي تقاضاي صدور حکم به محکوميت کيفري مشتکي‌عنه را به اتهام توهين و استفاده از الفاظ رکيک دارد.

تعقيب در دادسرا


شکواييه آقاي حسن… به دادسراي عمومي و انقلاب حوزه ارتکابي جرم تقديم مي‌شود. پرونده اخير پس از به ثبت رسيدن توسط معاونت ارجاع، به يکي از شعب از شعبه‌هاي بازپرسي دادسرا ارسال مي‌شود. دفتردار پس از وصول شکواييه آن را ثبت و پرونده را براي ملاحظه محتويات آن نزد بازپرس محترم پرونده ارسال مي‌کند. بازپرس پرونده نيز پس از بررسي محتويات پرونده طرح‌شده، دستور احضار دو طرف دعواي کيفري را به دفتردار خود مي‌دهد. در ادامه احضاريه توسط مدير دفتر شعبه بازپرسي تنظيم و براي دو طرف دعواي کيفري ارسال مي‌شود. در روز رسيدگي در شعبه بازپرسي هر دو طرف دعواي کيفري حضور پيدا مي‌کنند و شاکي پرونده شکايت مندرج در شکواييه خود را  مجددا مطرح مي‌کند. در مقابل، متهم نيز ارتکاب جرم توهين را از سوي خود نسبت به شاکي پرونده انکار مي‌کند اماشاکي دعوا شاهدي را براي اثبات موضوع مجرمانه در جلسه رسيدگي دادسرا حاضر مي‌کند. متهم پرونده نيز در دفاع با ذکر اينکه شاهد پرونده از شاگردهاي مغازه شاکي است، وي را «جرح» مي‌کند.

قبل از پرداختن به ادامه ماجرا بايد اصطلاح جرح توضيح داده شود. جرح شاهد عبارت است از فقدان شرايط قانوني شاهد براي صلاحيت داشتن نسبت به اداي شهادت در مرجع قضايي. قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور کيفري مصوب سال 1378 در خصوص شرايط لازم براي شهادت شهود مقرر کرده است: «در مواردي که قاضي به شهادت شاهد به عنوان دليل شرعي استناد مي‌کند، لازم است شاهد داراي شرايط زير باشد:

1- بلوغ. 2- عقل. 3- ايمان. 4- طهارت مولد. 5- عدالت. 6 – عدم وجود انتفاع شخصي براي شاهد يا رفع ضرر از وي. 7- عدم وجود دشمني دنيوي بين شاهد و طرفين دعوا. 8- عدم اشتغال به تکدي‌گري ولگردي. تبصره 1- در مورد عداوت دنيوي چنانچه شهادت شاهد به نفع طرف باشد پذيرفته مي‌شود. تبصره 2- در حقوق‌الناس شهادت در صورتي پذيرفته خواهد بود که به دستور دادگاه صورت گيرد. تبصره 3- کسي که سابقه فسق يا اشتهار به فساد دارد، چنانچه به منظور اداي شهادت توبه کند تا احراز تغيير در اعمال او و اطمينان از صلاحيت و عدالت وي شهادتش پذيرفته نمي‌شود».

به دليل اين ايراد شاکي، در نهايت بازپرس پرونده دليلي ديگري براي وقوع جرم از ناحيه مشتکي‌عنه نمي‌يابد و قرار منع تعقيب در پرونده فوق صادر مي‌کند. در ادامه مدير دفتر دادگاه پرونده را همراه با قرار منع تعقيب صادرشده از سوي بازپرس محترم پرونده براي تاييد يا رد اين نظر، به بخش دادياري اظهارناظر ارسال مي‌کند. در ادامه داديار اظهارنظر با بررسي محتويات پرونده و با توجه به فقدان دليل کافي براي تعقيب متهم، با قرار منع تعقيب صادرشده از سوي بازپرس پرونده موافقت مي‌کند و پرونده به شعبه بازپرسي بازگردانده مي‌شود. پس از آن دفتردار شعبه بازپرسي قرار صادر و تاييد شده منع تعقيب را براي شاکي و مشتکي‌عنه ارسال مي‌کند.

شاکي پرونده از قرار صادره به دادگاه کيفري شکايت مي‌کند. با ارسال پرونده به مجتمع قضايي، پرونده از سوي معاونت ارجاع به يکي از شعب دادگاه‌هاي کيفري ارسال مي‌شود. قاضي دادگاه کيفري نيز پرونده را مطالعه مي‌کند و دستور تعيين وقت جلسه رسيدگي را به دفتردار خود مي‌دهد. زمان رسيدگي به شاکي و مشتکي‌عنه در قالب يک اخطاريه ارسال مي‌شود. در روز جلسه رسيدگي هر دو نفر شاکي و مشتکي‌عنه در جلسه رسيدگي دادگاه حاضر مي‌شوند. شاکي باز هم هيچ گونه دليل و مدرکي مبني بر اثبات ارتکاب عمل مجرمانه توهين و فحاشي از ناحيه مشتکي‌عنه به دادگاه محترم کيفري ارايه نمي‌کند.

راي دادگاه


در نهايت دادگاه کيفري ضمن ختم رسيدگي به پرونده فوق، راي خود را به شرح زير صادر مي‌کند:

«در خصوص شکايت شاکي آقاي حسن به طرفيت آقاي جلال با موضوع توهين، با توجه به شکايت ايشان از قرار صادره از دادسرا در اين خصوص، با عنايت به عدم ارايه دليل قابل اتکا و همچنين انکار مشتکي‌عنه دادگاه اعلام مي‌دارد که اعتراض شاکي نسبت به قرار منع تعقيب دادسراي عمومي و انقلاب، مستند به هيچ‌گونه دليل و مدرک قانوني و قابل پذيرش نمي‌باشد و قرار معترض‌عنه نيز وفق موازين قانوني صادر شده است و عينا تاييد و استوار مي‌شود. دادگاه راي صادره را قطعي اعلام مي‌دارد.»

تحليل پرونده


در پرونده فوق شاکي دعوا هيچ دليل محکمه‌پسندي براي وقوع جرم توهين از ناحيه مشتکي‌عنه ارايه نکرده بلکه به صرف يک شهادت اکتفا کرده است. شاهد حاضرشده نيز با توجه به اينکه از خادمان شاکي است، از لحاظ قانوني شهادت وي پذيرفته نيست و به درستي مشتکي‌عنه به اين موضوع ايراد کرده است.

در ضمن توهين بايد طوري باشد که به طور متعارف، رفتار توهين‌آميز منجر به هتک حيثيت شخص شود. گفتني است مستند راي منع تعقيب، ماده 3 قانون اصلاح قانون تشکيل دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب مصوب سال 1381 است.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان