بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,609

جزوه آيين دادرسي کيفري- قسمت اول

  1392/11/26
خلاصه: مطابق با تغييرات قانون مجازات اسلامي ؛ مصوب 1392

نشانه هاي اختصاري


ق.آ.د.ک                       قانون آيين دادرسي کيفري
ق.آ.د.م                        قانون آيين دادرسي مدني
ق.م                            قانون مدني
ق.ت                           قانون اصلاح قانون تشکيل دادگاه هاي عمومي و انقلاب
ق.م.ا                          قانون مجازات اسلامي
ق.م.ج.ن.م                   قانون مجازات جرايم نيروهاي مسلح
ق.د.ن.م                       قانون دادرسي نيروهاي مسلح
ق.ص.چ                        قانون صدور چک
ق.ت.م.م.ا.ا.ک              قانون تشديد مجازات مرتکبين اختلاس ، ارتشا ، کلاهبرداري
ق.ا                              قانون اساسي
ا.ح.ق.ق                       اداره حقوقي قوه قضائيه
ق.ه                              قانون هيئت منصفه
ج.ق.گ                         جرايم قابل گذشت
ج.غ.ق.گ                      جرايم غير قابل گذشت

فصل اول : کليات


حق: امتيازي که جامعه براي هر فردي قائل است.
حقوق: مجموعه اي قواعدي است که بر اشخاص از اين جهت که در اجتماع هستند حکومت مي کند.
تقسيم بندي حقوق : اول بايد بدانيم آيين دادرسي کيفري در کجايِ حقوق ما قرار دارد !

آيين دادرسي کيفري شاخه اي از حقوق عمومي داخلي است و فقط در دادگاه هاي داخلي لازم الاجراست .
مفهوم آيين دادرسي کيفري :  آيين يعني شيوه، روش . دادرسي کيفري يعني رسيدگي به پرونده اي که ناشي از جرم است. پس آيين دادرسي کيفري روش هاي رسيدگي به پرونده هاي کيفري را به ما مي آموزد .

آيين دادرسي کيفري :

به معني عام : شامل کليه ترتيبات و قواعدي که در زمينه کشف جرم، تحقيق و تعقيب آن و اجراي حکم کيفري وضع شده است.
به معني خاص: فقط قواعدي که در دادرسي هاي جزايي از زمان صدور کيفر خواست تا تاريخ صدور حکم قطعي در دادگاه بايد رعايت شود را شامل مي شود (چون دادرسي به مرحله دادگاه محدود ميشود و دادسرا را شامل نمي شود به همين خاطر به معناي خاص گفته مي شود).
* از لحاظ ماهيت جزو قوانين شکلي است.
نکته : با توجه به "موضوع قانون" مي توان قوانين شکلي را از قوانين ماهوي تشخيص داد .

ويژگي هاي قوانين شکلي :

1- عطف بما سبق شدن:

عطف به ما سبق شدن قوانين يعني بازگشت آثار قانون جديد به گذشته . اصولاً قوانين به گذشته عطف نمي شوند و گفته مي شود قانون اثر قهقرائي ندارد و تاثير آن نسبت به حال و آينده است1 .
استثنائاتي وجود دارد که قوانين به گذشته عطف مي شوند . در اين بين بايد بين قوانين کيفري ماهوي و قوانين کيفري شکلي قائل به تفکيک شد .
الف- قوانين کيفري ماهوي :
قوانين کيفري ماهوي اصولاً به گذشته عطف نمي شوند مگر در موراد استثنائي 2 :
استثنائات عطف به ما سبق شدن قوانين کيفري ماهوي:
     1- قانون جديد مبتني بر تخفيف باشد
     2- قانون جديد مبتني بر عدم مجازات يا اقدامات تاميني يا تربيتي باشد
     3- قانون جديد از جهات ديگر مساعد به حال متهم باشد
     4- خود قانونگذار تصريح کرده باشدکه به گذشته عطف شود
ب- قوانين کيفري شکلي :
اما قوانين کيفري شکلي اصولاً عطف به ماسبق مي شوند چون فرض بر اين است که قانون شکليِ جديد بهتر منافع جامعه و متهّم را فراهم مي کند .
استثنائات عطف به ما سبق نشدن قوانين کيفري شکلي:
     1- قانون جديد بر خلاف حقوق مکتسبه افراد باشد .
     2- خود قانونگذار تصريح کرده باشدکه به گذشته عطف نشود (مانند تبصره 4 ماده 3 ق.ت)
طبق ماده 11 ق.م.ا مصوب 1390 قوانين زير نسبت به جرائم سابق بر وضع قانون ، فوراً اجراء ميشود : (يعني عطف به ما سبق مي شوند)
     1- قوانين مربوط به تشكيلات قضائي وصلاحيت
     2- قوانين مربوط به ادله اثبات دعوي تا پيش از اجراي حكم (در صورتي كه ، حكم قطعي صادر شده باشد، پرونده براي بررسي به دادگاه صادركننده حكم قطعي ارسال ميشود)
     3- قوانين مربوط به شيوة دادرسي
     4- قوانين مربوط به مرور زمان

2- تفسير موسّع

بر خلاف قوانين ماهوي ، در قوانين شکلي تفسير موسع پذيرفته است چون تأثيري در محکوميت و مجازات ندارد و اين بخاطر بهبود و تسريع در رسيدگي است.
* قياس نيز پذيرفته شده است (در صورتي که به نفع متهم باشد)
* تعريف قانوني از آيين دادرسي کيفري وجود دارد و آن هم در ماده 1 ق. آ. د. ک پيش بيني شده است :
آئين دادرسي کيفري مجموعه اصول و مقرراتي است که براي کشف و تحقيق جرائم و تعقيب مجرمان 3 و نحوه رسيدگي و صدور راي و تجديدنظر و اجراي احکام و تعيين وظايف و اختيارات مقامات قضايي وضع شده است.
موضوع اصلي آ.د.ک رسيدگي به حيثيت عمومي جرم و موضوع فرعي آن رسيدگي به جنبه و حيثيت خصوصي جرم است.
نکته : در آيين دادرسي کيفري سيستم دلايل معنوي و قناعت وجداني حاکم است و قاضي حق ارزيابي دلايل را دارد.

مراحل عدالت کيفري:

     1- کشف جرم: کشف جرم اصولاً توسط ضابطين به عمل مي آيد . اما بند الف ماده 3 ق .ت 4 کشف جرم را از وظايف دادسرا مي داند.
     2- تعقيب جرم: در مرحله تعقيب فرد متهم است.تعقيب جرايم اصولا در دادسرا به عمل مي آيد . مجرم کسي است که به موجب حکم قطعي دادگاه محکوم شده است. پس (تعقيب مجرمان) در ماده 1 ق.آ.د.ک داراي ايراد است!
     3- تحقيق جرم: تحقيقات مقدماتي جرايم هم اصولاً توسط دادسرا به عمل مي آيد (بند الف و بند واو ماده 3 ق.ت)
     4- رسيدگي: اعم از بدوي و تجديد نظر در (دادگاه) به عمل مي آيد .
     5- اجرا: اجراي حکم هم از وظايف دادسرا خواهد بود مگر در موارد خاص .

منابع آيين دادرسي کيفري:

     منابع مستقيم:
     1- قانون : منظور از قانون اعم از قانون اساسي و ساير قوانين است که با تشريفات خاص درمجلس به تصويب مي رسد مانند قانون آيين دادرسي کيفري دادگاههاي عمومي و انقلاب ، قانون تشکيل دادگاههاي عمومي و انقلاب
     2- آراء وحدت رويه (ماده 272 قانون آيين دادرسي کيفري)
     3- فتاواي معتبر (ماده 214 ق. آ. د.ک و ماده 9 ق.ت و اصل 167 ق.ا)
     منابع غير مستقيم:
     1- عرف و عادت
     2- دکترين

-------------------------------
1- عطف به ما سبق نشدن در اصل 161 ق.ا و همچنين ماده 4 ق.م و نيز ماده 11 ق.م.ا مصوب 19 پيش بيني شده است . -
2- اين استثنائات در ماده 11 ق.م.ا مصوب 19 پيش بيني شده است -
نکته اي که بايد به آن توجه داشت اين است که عطف به ماسبق نشدن قوانين کيفري مختص مقررات و نظامات دولتي است. بنابراين حدود، قصاص، ديات همواره عطف بماسبق
مي شوند . (طبق صدر ماده 11 ق.م.ا مصوب 19)
3- ايرادات ماده 1 قانون آيين دادرسي کيفري -
الف- تعقيب مجرمان (بهتر بود بگويد تعقيب متهّمان) چون در مرحله تعقيب فرد متهم است . مجرم کسي است که به موجب حکم قطعي دادگاه محکوم شده است. پس )تعقيب
مجرمان( در ماده 1 ق.آ.د.ک داراي ايراد است !
ب- عدم توجه به صلاحيت مراجع کيفري . (با اين که يکي از وظايف آيين دادرسي کيفري تفکيک و تعيين صلاحيت مراجع کيفري است اما ماده 1 ق.آ.د.ک در تعريف آيين
دادرسي کيفري به آن اشاره نکرده است )
نکته : با توجه به ايراد موجود در ماده 1 ق.آ.د.ک در صورت طرح سوال،دوستان عزيز همچنان عين متن قانون گزينه صحيح مي باشد (تعقيب مجرمان)
4- براي اطلاع از نشانه هاي اختصاري مراجعه کنيد به قسمت ابتدايي جزوه .



نويسنده: فخرالدين عباسزاده






برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان