بسم الله
 
EN

بازدیدها: 535

اختلال استرس پس از حادثه ناشي از جنگ و خشونت خانگي

  1392/11/14
در هنگام حوادث سخت و وحشت آوري که زندگي را تهديد مي کند يا باعث تکان روحي مي شود، بيشتر آدم ها دچارپريشاني مي شوند. اما به واسطه شدت حادثه و طول مدت استمرار آن، انگار تصويرهاي دهشتناک حادثه، در دل بسياري از آدم ها خانه مي کنند. در بسياري از آدم ها واکنش هاي رواني و احساسي  بعد از حادثه و استرس، سال ها ادامه پيدا مي کند. دراين اشخاص خاطرات بد ورنج آوري، گاه و بيگاه به ذهن هجوم مي آورد، کابوس خواب شبانه را از آنها مي گيرد وممکن است براي سال هاي طولاني زندگي روزمره آنها را مختل کند وحتي اطرافيانشان را نيز، تحت تاثيرقرار دهد. اين واکنش ها را در علم روانپزشکي اختلال استرس پس از حادثه (PTSD) ناميده اند.

اما براي بسياري از ايرانيان اين حوادث تنها ناشي از تصادفات و يا بلاياي طبيعي نيست. معادلات زندگي بسياري با تجاربي آسيب زا از نوع جنگ و بمباران در هم آميخته شده است که منجر به واکنش هاي روانشناختي گرديده و حتي در بسياري ازموارد خانه آنان را براي زندگي نا امن و به مکاني پرازخشونت تبديل کرده است. در مناقشات مسلحانه، اتفاقاتي نظيرتوپ و خمپاره، بمباران ، اشغال مناطق، قطع عضو و کشته شدن افراد؛ کودکان و بزرگ سالان را در معرض تجارب آسيب زا قرار مي دهد.

چنين تجربه هايي ، باورهاي مردم درباره مصونيت شخصي خود، ثبات و قابليت پيش بيني زندگي شان و حسن نيت اطرافيان را درهم مي ريزد. اين فجايع با تاثرات شديدي همراه است که براي هميشه درحافظه حک مي شود اما براي همه انسان ها يکسان نيست. 

نتايج بسياري از تحقيقات نشان مي دهد، وقتي که يک عضوخانواده دچاربيماري يا “تروما” مي شود، کل اعضاي خانواده از علايم آن رنج مي برند. پژوهش هاي جديد نيز بيانگر اين موضوع است که عوارض رواني جنگ گاهي اوقات حتي تا40 سال پس از جنگ نيز ادامه پيدا مي کند. اما اين وقايع تنها به يک اختلال يا بيماري رواني ختم نمي شود بلکه، مشکلات ديگري را نيز مانند خشونت خانگي به دنبال خود مي آورد. چنانچه سربازان و رزمندگان سابق که به اختلال پس از حادثه ناشي از جنگ مبتلا شده اند ممکن است دربسياري از موارد ناخواسته دست به خشونت برعليه زن وفرزندان خود در خانه بزنند.

کساني که داراي اختلال استرس پس ازضربه  هستند، همچنان با وجود آنکه سال ها از جنگ  مي گذرد، از لحاظ ايجاد روابط اجتماعي، روابط دوستانه و صميمي، بيان احساسات، اعتماد به ديگران، پرخاشگري و مشکلات زناشويي تفاوت معناداري با مردم عادي دارند. همچنين کارشناسان براين باورند که رزمنده هايي که داراي اين اختلال هستند، علاوه بر مشکلات عميق و بين فردي، مشکلات زيادي در زمينه روابط صميمي جنسي، انسجام خانواده، بيان عواطف، پرخاشگري و خصومت دارند. پژوهش انجام شده در مورد جنگ ايران و عراق نيز نشان دهنده مشکلات فراوان اين بيماران مي باشد. به عنوان مثال کارشناسان دريکي از اين پژوهش ها به اين نتيجه رسيدند که اين بيماران سال ها پس از جنگ دچارعارضه بوده و عوارض و علايم بيماري را نشان مي دهند. بيشترين علايم افسردگي، اضطراب و پرخاشگري بوده است. 

نتايج پژوهشي که به تازگي در اين زمينه انجام شده نمايانگر آن است که اختلال استرس پس از ضربه ناشي از جنگ در افزايش اختلال رواني همسران رزمنده ها موثربوده و همچنين باعث ايجاد خشونت خانگي شده است. همسران بيماران مبتلا به اختلال استرس پس از حادثه ناشي از جنگ، نسبت به همسران رزمندگان فاقد بيماري رواني و همسران گروه نرمال اين پژوهش، از نظر وضعيت کلي سلامت رواني ( اضطراب، افسردگي، اختلال در عملکرد اجتماعي و علايم جسمي) از اختلاف معني داري برخوردار بودند.

“به زن گفته اند شوهرش موجي شده، همسرش در جنگ ميان ايران و عراق رزمنده بود. با اينکه سال هاي زيادي از جنگ مي گذرد، او همچنان از مشکلات روحي و رواني ناشي از جنگ درعذاب است. گاهي از شدت عصبانيت زمين و زمان را به باد ناسزا مي گيرد. گاهي دستانش را بروي گوش هايش مي گذارد و نعره هاي وحشتناک مي کشد. در طول زندگي مشترکشان بارها وبارها زن و کودکانش را مورد ضرب و شتم قرارداده ؛ زن مي گويد شوهرش زمان هاي طولاني ساکت است و با کسي صحبت نمي کند، خيلي زود از هر چيز کوچکي عصباني مي شود وبهانه گيري مي کند و حتي زندگي جنسي آنان سال هاست که متوقف شده است. زن خسته شده و مي گويد که او هرروز بدتر از ديروز مي شود وديگر نمي تواند توهين ها و خشونت او را تحمل کند. حالا که ديگر بچه ها بزرگ شده اند و مستقل هستند، تصميم گرفته از شوهرش جدا شود.”

يافته هاي جنبي تحقيقات در زمينه اختلالات رواني در ميان رزمندگان ايران نشان مي دهد که، بسياري از رزمندگاني که مبتلا به اختلال استرس پس از حادثه  ناشي از جنگ هستند، در خانه خشونت ورزي مي کنند. چنانچه درصد بالايي از آنان طلاق يا ازدواج مجدد داشته اند و نزديک به 40 درصد از يک جامعه آماري نمونه، توقف کامل توانايي جنسي را گزارش کرده اند. همچنين بسياري از همسران آنان اظهار داشته اند براثر بيماري شوهرانشان و فشارهاي رواني و روحي ناشي از آن بخصوص خشونت اعمال شده توسط شوهر، افسرده، و داروي اعصاب و روان مصرف مي کنند.

در موردي ديگر، “پسرنوجواني با خط تلفني اورژانس اجتماعي تماس مي گيرد. مي گويد پدرش او را با کمربند کتک مي زند. مادرش ازپدر به دليل خشونت فيزيکي شديد جدا شده است، پسر مي گويد مادرم مهريه اش را بخشيد تا بتواند از پدرم طلاق بگيرد. وقتي که پسر، مددکاراجتماعي را ملاقات کرد بدنش براثر ضربات سگک کمربند سياه شده بود. پسرنوجوان تعريف کرد که پدرش گاهي اوقات او را لخت مي کند و به او تحکم مي کند که دور اتاق بدود و در بين دويدن او را با کمربند شلاق مي زند. پسر به شدت از پدر مي ترسد و مي گويد که سال هاي زيادي در جنگ بوده و در حال حاضر در سپاه پاسداران کار مي کند. پسر نوجوان مستاصل است مي گويد تصميم گرفته که از خانه فرار کند.”

سال ها از جنگ مي گذرد اما اثرات جنگ  به شکل خشونت آميزش در ميان بسياري از خانواده هاي ايراني همچنان باقي است. بسياري از کودکان از خشونت در خانه و آزارهاي فيزيکي توسط پدرانشان که در جنگ شرکت بوده اند، شکايت داشته اند ومادران نگران سلامت روان فرزندانشان بوده اند. همچنين  پژوهش ها نشان داده است که فرزندان بيماران مبتلا به اختلال استرس پس از جنگ، نسبت به فرزندان رزمندگان فاقد اين اختلال به شکل معنا داري از نظر شاخص کلي مشکلات رفتاري، يادگيري، اضطراب و بيش فعالي داشته اند و بسياري از آنان، براثر خشونت هاي فيزيکي و رواني ، دچار اعتماد به نفس بسيار پايين و يا  رفتارهاي تکانشي وپرخاشگرانه شده اند.

اگرچه عدم درمان اختلال استرس پس از جنگ به طورمستقل يک عامل خطر براي سلامتي محسوب مي شود اما ممکن است، با زمينه سازي براي کسب عادت هاي نادرست مانند خشونت ورزي و پرخاشگري هرچه بيشتر سلامت رواني فرد مبتلا و خانواده او را تهديد کند و خانه را براي اعضاي آن به مکاني ناامن براي زندگي تبديل نمايد.


----------------
منابع :
بررسي تاثير اختلال استرس پس از ضربه ناشي از جنگ بر سلامت رواني ، رضايت از زندگي زناشويي همسرو مشکلات فرزندان ،دکتر پرويز دباغي ،دکتر جعفربوالهري 1388


نويسنده: مژگان مير اشرافي- مددکار اجتماعي





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان