بسم الله
 
EN

بازدیدها: 388

اعمال مجازات تنها راه برخورد با جرايم نيست

  1392/11/14
خلاصه: اعمال مجازات تنها راه برخورد با جرايم نيست؛ سازوکارهاي پيشگيري از جرم زورگيري
جرم يک عمل عمدى و ارادى عليه قانون است بنابراين قابل حمايت نيست و مجرم بايد دستگير و مجازات شود. مجرمان در زمان‌هاي مختلف و با توجه به شرايط و اوضاع و احوال ممکن است به ارتکاب جرايمي خاص استقبال بيشتري نشان دهند. جرم‌شناسان به دولت‌ها توصيه مي‌کنند در اين وضع با مجرمان برخورد قاطع‌تر انجام دهند و از تخفيفات قانوني کمتر استفاده کنند.
برخي از جرايم در جامعه با توسل به زور و خشونت ارتكاب مي‌يابد که جرم قتل، ضرب و جرح نمونه بارز اين دسته از جرايم هستند. يکي از مهم‌ترين مصاديق اين دسته از جرايم خطرناک، زورگيري يا سرقت مقرون به آزار است. اين جرم خشن مي‌تواند به صورت مسلحانه يا صرف توسل به زور و قدرت بدني و تهديد واقع شود. برخي از مصاديق اين جرم منجر به صدمه شديد به مالباخته و يا حتي مرگ وي مي‌شود. 

قانو‌نگذار ايران مجازات‌هاي سنگيني براي اين قبيل جرايم خشونت‌بار در قوانين موضوعه در نظر گرفته است. در صورتي که سرقت مسلحانه يا مقرون به آزار باشد، تا 10 سال حبس در انتظار مجرم است؛ و از آن مهمتر در صورتي كه ارتكاب اين جرم به حدي باشد كه امنيت مردم به خطر بيفتد و همراه با هراس عمومي باشد، مي‌تواند به عنوان «محاربه» تلقي شود. در اين وضع قانونگذار مجازات‌هاي سنگيني نظير اعدام زورگير را پيش‌بيني كرده است. قانون جديد مجازات اسلامي با اينکه رويکردي جدي به کاهش مجازات در جرايم سبک داشته، زورگيري را جرمي سنگين دانسته است و براساس آن مجازات سارق آزار‌دهنده، مسلح و يا محارب به هيچ عنوان قابل تعويق و تعليق نخواهد بود. به نظر مي‌رسد رويکرد جديد قوه‌قضاييه مبني برخورد شديد با اين «جرم شبيه به جنايت» موثر واقع شده و نرخ ارتکاب به اين جرم را کاهش داده است.
در حوزه جرايم نيز جرم‌شناسان با بررسي علت‌هاي وقوع جرم سعي مي‌كنند با تاثير گذاشتن بر آن از وقوع جرايم جلوگيري كنند. زورگيري نيز جرمي است كه از علت‌هاي مختلفي از جمله شرايط اقتصادي و اجتماعي نشات مي‌گيرد بنابراين با از بين بردن اين علت‌ها مي‌توان از وقوع زورگيري هم پيشگيري كرد. در ادامه به بررسي دقيق‌تر راهكارهاي پيشگيري از زورگيري پرداخته‌ايم.
زورگيري از جمله جرايم خشن است كه علاوه بر هزينه‌هاي مالي و جسمي بر قرباني جرم، با ايجاد ترس و وحشت در مردم، حس امنيت را در شهروندان متزلزل مي‌كنند. برخورد و مجازات مجرمان اگر چه ممكن است برخي از اين هزينه‌ را جبران كند، نمي‌تواند وضعيت جامعه را به حالت قبل از ارتكاب جرم برگرداند.اما چگونه مي‌توان از زورگيري پيشگيري كرد؟

مبارزه با فقر

بنيادي‌ترين راه پيشگيري از وقوع جرم سرقت مقرون به آزار يا زورگيري، مبارزه با فقر است. در صورتي كه ريشه فقر در جامعه خشكانده شود، قطعا شاهد كاهش يا حتي عدم ارتكاب زورگيري در جامعه خواهيم بود. از ديگر اقدامات مربوط به اين بخش اشتغال‌زايي، كاستن از فاصله طبقاتي و مبارزه با حاشيه‌نشيني است.

پيشگيري وضعي

از سوي ديگر، راه‌هاي مقطعي نيز براي پيشگيري از پديده زورگيري وجود دارد که اين تدابير تحت عنوان پيشگيري وضعي از جرم شناخته مي‌شوند. به عنوان مثال قرار دادن حفاظ و ديگر موارد ايمني براي ضد سرقت كردن مناطق مسكوني از جمله اين راه‌كارهاست. همچنين در مورد شيوه‌هاي ارتكاب جرم سرقت مسلحانه و زورگيري بايد از طريق رسانه‌هاي گروهي به مردم اطلاع‌رساني شود. براي نمونه قربانيان بالقوه بايد بدانند در صورتي كه توان مقاومت در برابر خواسته زورگير يا رهايي از دست وي را داشته باشند، بهتر است در اين خصوص اقدامات لازم را صورت دهند اما در صورتي كه توان مقاومت نداشته باشند و خطر جاني آنها را تهديد کند، ناگزير بايد به خواسته زورگير تن دهند و پس از آن موضوع را از طريق مراجع انتظامي و قضايي پيگيري کنند. همچنين کارآگاهان پليس مي‌گويند، شهروندان حتي‌الامکان از همراه داشتن اشياي قيمتي خودداري و سعي کنند در کوچه‌هاي خلوت تردد نکنند، از افراد مشکوک فاصله بگيرند و در خيابان‌هاي خلوت از پاسخگويي به افراد مشکوک خودداري کنند.

مشاركت مردمي

يكي از مهم‌ترين عوامل پيشگيري از وقوع جرم زورگيري به خصوص در خيابان‌ها و معابر مشاركت مردمي است اين در حالي است که ديده مي‌شود، در برخي موارد، زماني كه جرمي مانند زورگيري در خيابان اتفاق مي‌افتد، ساير افراد حاضر در صحنه جرم به جاي ياري رساندن به قرباني جرم صرفا نظاره‌گر وقوع جرم هستند. براي اصلاح اين وضع، بايد از طريق فرهنگ‌سازي و اطلاع‌رساني، حس مشاركت و مسئوليت مردم در برابر يكديگر افزايش پيدا كند زيرا در صورت افزايش اين احساس مهم در شهروندان مي‌توان اميد به كاهش وقوع موفقيت‌آميز جرم زورگيري در اجتماع داشت.
رسيدگي سريع مراجع قضايي راه‌حل ديگر براي برخورد با جرايم خشن نظير زورگيري اين است که مراجع قضايي و ضابطان دادگستري با سرعت به پرونده‌‌هاي قضايي مربوط به اين دسته از جرايم رسيدگي کنند؛ به اين معنا که بايد جمع‌آوري دلايل حفظ آثار جرم به سرعت انجام شود و در سريع‌ترين زمان ممکن نيز نسبت به صدور کيفرخواست عليه مجرماني که مرتکب جرايم خشن شده‌اند، اقدامات لازم صورت گيرد. دادگاه‌ها بايد خارج از نوبت به پرونده‌هاي جرايم خشن رسيدگي و احکام آن را نيز در ملأ عام اجرا کنند تا مردم شاهد باشند، کساني که دست به چنين اعمالي مي‌زنند، به مجازات سختي محكوم خواهند شد. زماني كه مرتكبان احتمالي اين قاطعيت و سرعت را در رسيدگي به پرونده‌هاي قضايي مربوط به جرم زورگيري را مشاهده كنند، احتمال منصرف شدن آنها در ارتكاب جرم مذكور در آينده بيشتر خواهد شد.

تشديد مجازات

مجازات قطعي و سريع مجرمان اين پيام را براي مجرمان بالقوه به همراه دارد كه در صورت ارتكاب جرم بدون اتلاف وقت مجازات خواهند شد بنابراين هزينه ارتكاب جرم براي مجرم بالا مي‌رود و مجرم بالقوه از به فعليت رساندن انگيزه‌هاي مجرمانه خود منصرف مي‌شود. 
راهزني زورگيري و محاربه جرايمي شبيه به هم هستند بنابراين اقدامات انجام گرفته براي پيشگيري از آنها به هم نزديک است. اما سوالي که پيش مي‌آيد اين است که چه تفاوتي بين راهزني و سرقت توام با آزار وجود دارد؟ هر دوي اين جرايم ممکن است توسط قاضي بر عمل زورگيري تطبيق داده شوند و مرتکب هر دوي اين جرايم نيز با وجود شرايطي محارب خواهد بود و به دار مجازات آويخته خواهد شد. براي يافتن پاسخ اين سوال به چند نکته توجه کنيد. نخست، اينکه براي اينکه کسي را به دليل سرقت مقرون به آزار، محارب بدانيم حتما دو شرط لازم داريم:1- حمل اسلحه 2- ارعاب و ترساندن مردم. دوم هم اينکه در هر دوي جرايم فوق امکان حصول اين دو شرط مهياست. اما نکته مهم اينجاست که وقتي از راهزني صحبت مي کنيم عنصر اصلي آن اخذ به قوه است که فرهنگ عامه ايران به درستي آن را در قالب زورگيري بيان کرده است. راهزن در واقع مستوجب حد است که يکي از اين حدود قتل خواهد بود البته در اين جرم اگر مرتکب بتواند شرايط خفيف شدن جرم را اثبات کند مستوجب تعزير مي شود. ولي وقتي از سرقت توام با آزار صحبت مي کنيم فرض اوليه عدم ارعاب و عدم حمل اسلحه است و زماني که اين دو ثابت شوند مي‌توان مرتکب را محارب اطلاق کرد.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان