بسم الله
 
EN

بازدیدها: 448

بسته حقوقي براي کساني که اعتقادي به امانتداري ندارند

  1392/10/24
خلاصه: همه ما در زندگي روزمره‌مان به نوعي در حال امانتداري از مال ديگران هستيم. اما گاهي پيش مي‌آيد که خواسته يا ناخواسته، در امانت ديگري که به ما اعتماد کرده است، خيانت ‌کنيم.
اگر مي‌خواهيد با جزئيات اين جرم که در همه اديان الهي گناه شمرده مي‌شود، آشنا شويد، اين گزارش را که در گفت و گو با «دکتر محسن طاهري جبلي» عضو هيئت علمي دانشگاه و وکيل دادگستري، تهيه شده است، تا آخر بخوانيد.

قبل از هر چيز خوب است بدانيد، خيانت در امانت، به هر رفتار خائنانه، نسبت به چيزي که به عنوان امانت نزد ديگري سپرده شده است، گفته مي‌شود. اين امانت مي‌تواند هرچيزي، مانند سند يا مال يا سندي که نشان‌دهنده وجود مالي است، باشد. اين خيانت معمولا از طرف کسي است که درعرف يا قانون، به عنوان امين شناخته مي‌شود يا در اصطلاح حقوقي «يد اماني» دارد و اين امين يا مورد اعتماد بودن از سوي قانون يا خود مردم مشخص مي‌شود. در امانت دادن دو حالت وجود دارد. 
 
گاهي قرارداد کتبي بين دو نفر امضا مي‌شود و در آن مشخصات مال آورده مي‌شود. براي نمونه اجاره اتومبيل براي چند روز در اين حوزه قرار ميگيرد. اما گاهي نيزهيچ قرادادي بين دوطرف امضا نمي‌شود؛ مانند کسي که در جايي کار مي‌کند و از وسايل محيط کار استفاده مي‌کند و اين وسايل به طور قانوني يا عرفي پيش او امانت است، اما براي امانتداري و استفاده از آن، با صاحب کارش هيچ قراردادي امضا نکرده است. 

«خيانت در امانت»، جرم است


فراموش نکنيد، خيانت در امانت در تمامي نظام‌هاي فقهي و ديني جرم به حساب مي آيد. اين جرم در همه اديان، کاري غيراخلاقي است. گفتني است که در دين اسلام اين جرم، گناه نيز شمرده مي‌شود و در قرآن به آن اشاره شده است. اما در کل، اين نوع از خيانت، در مقررات کشور ما طبق مواد متعددي مانند 673 و 674 قانون مجازات اسلامي جرم بوده و به 2 دسته، عام و خاص تقسيم مي‌شود.

خائن زنداني مي شود

اگر شما از کساني هستيد که به امانتداري اعتقادي نداريد يا در ميان دوستان و آشنايان چنين کسي را مي‌شناسيد، بايد بدانيد که طبق ماده 674 قانون مجازات اسلامي، هرگاه اموال منقول يا غير منقول که شامل هر نوع مال، املاک يا نوشته‌هايي مانند سفته، چک و مانند آن مي‌شوند، به عنوان اجاره يا رهن يا هر چيزي، براي امانت در اختيار شخصي گذاشته شود و آن شخص که امانتدار است، از امانت سوءاستفاده يا آن مال را تصاحب يا گم کند، به «حبس از 6 ماه تا 3 سال» محکوم مي‌شود. 
 
البته اين مجازات مي‌تواند تخفيف يا تشديد هم بشود. بنابراين اگر کسي در چک يا سند تجاري خيانت کرد، از او به دادگاه شکايت مي‌شود. البته نمي‌توانيد به راحتي ادعاي خود را ثابت کنيد، زيرا اصل بر اين است که کسي بدون دليل به کسي چک يا سند نمي‌دهد و به طور حتم براي پرداخت بدهي اين کار را کرده است. اگر شخصي ادعا کند که چک او مورد سوءاستفاده قرار گرفته است، حرفش برابر قانون پذيرفتني نيست و بايد ثابت کند حرفي که مي‌زند، درست است. يادتان باشد اگر چنين تهمتي را به کسي زديد و نتوانستيد ادعاي خود را ثابت کنيد، شخص مقابل، مي‌تواند از شما به اتهام افتراء، شکايت کند.

چک، تضمين‌کننده تعهد نيست


موارد زيادي براي خيانت در امانت وجود دارد. يکي از آن ها در صورتي است که شخصي معامله ملکي را انجام دهد و چکي را در بنگاه معاملات به عنوان امانت براي اجراي تعهدش بگذارد. اگر مشاوراملاک که نسبت به چک هيچ حقي ندارد، از آن استفاده کند يا بعد از اين که صاحب چک، تعهد خود را انجام داد، چک را به او تحويل ندهد، در امانت، صاحب چک خيانت کرده است. در اين‌مورد هم مي‌توان از مشاور املاک به عنوان خائن، به دادگاه شکايت کرد. 
 
يادتان باشد با اين ‌که قانون به راحتي از کنار متخلف نمي‌گذرد، اما براي جلوگيري از مشکلات زيادي که در اين مورد به‌ وجود خواهد آمد، قبل از دادن چک، به ياد قانون چک بيافتيد که مي‌گويد: «صدور چک به عنوان تضمين تعهد، خلاف قانون است». از نظر قانون، چک در حکم پول نقد است و هر کس خلاف اين موضوع عمل کند، خلاف قانون عمل کرده است و بايد مجازات آن را هم تحمل کند. 

رفتار متعارف، شرط امانتداري


يادتان باشد شرط امانتداري، رفتار متعارف است. کسي که مالي را اجاره مي‌کند، امانتدار به حساب مي‌آيد. بنابراين اگر از چيزي که اجاره کرده است، سوءاستفاده کند، مجرم است و مجازات مي‌شود. براي مثال، اگر شخصي خانه‌اي را براي سکونت اجاره کند اما از آن براي کارهاي تجاري يا درکل چيزهايي غير از قرارداد استفاده کند، خائن به حساب مي‌آيد. همچنين بسيار پيش مي‌آيد که شخصي ماشيني را براي مراسم عروسي، اجاره، اما با آن مسافرکشي و کارهاي ديگري انجام گيرد. 
 
اين افراد بايد بدانند که شايد از نظر آنها کارشان اشکالي نداشته باشد، اما از نظر قانون در امانت ديگري خيانت کرده‌اند. بارها نيز رخ داده است که دادن وکالت ملکي به يک وکيل براي انجام کارهاي حقوقي آن، با مشکلات زيادي مواجه شده است و حتي در برخي موارد، وکيل ملک را به نام خود کرده يا فروخته و در امانتي که نزد او بوده، خيانت کرده است. طبق ماده 674 قانون مجازات اسلامي، اين رفتار نيز خائنانه است و خائن بر اساس قانون، به سزاي اعمال خود مي‌رسد. 

ماموران دولتي بايد امانتدار باشند


ماموران دولتي که از ماشين‌هاي دولتي و متعلق به اداره ‌شان براي کارهاي شخصي استفاده مي‌کنند، يا اين‌که سند اداري که در اختيار دارند را به شخصي که صلاحيت ندارد، مي‌دهند، کارشان از مصاديق خاص خيانت در امانت است. ماده 604 قانون مجازات اسلامي درباره اين افراد مي‌گويد:
 
« هر يک از مستخدمان دولت، اعم از قضايي و اداري، اوراق و افرادي که براي انجام وظيفه به آن ها داده شده است، مخدوم يا معدوم کنند يا به کسي بدهند که از نظر قانوني صلاحيت ندارد، اين کارشان جرم است وعلاوه بر جبران خسارت به حبس از 3 ماه تا 1 سال محکوم مي‌شود». 
 
اين تخلف جزو تخلفات مخصوص ماموران دولت است. البته در اين مورد جرم ديگري به نام «تصرف غيرقانوني» وجود دارد که در آن شخصي از اسناد دولتي به نام خود سوءاستفاده مي‌کند، مجازات اين جرم نيز که از مصاديق خاص خيانت در امانت است، 74 ضربه شلاق و جبران خسارات تعيين شده است.
 
البته اين جرم با اختلاس تفاوت‌هايي دارد، زيرا شخص فقط از اموال دولتي استفاده کرده، اما چيزي را از آن برنداشته است. اما کارمندان دولتي به اموال دولت دست‌درازي مي کنند و آن را بدون مجوز شرعي و قانوني برمي‌دارند که به اين عمل مجرمانه، اختلاس مي‌گويند. اختلاس، طبق ماده 5 قانون تشديد مجازات مرتکبان ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداري، از مصاديق خاص خيانت در امانت است، به اين معنا که اگر مامور دولتي، مالي را که در اختيار دارد، براي خود بردارد، مجرم است و به مجازات رد مال، غرامت و انفصال از خدمت دولتي از 6 ماه تا 5 سال حبس محکوم مي‌شود. اما توجه داشته باشيد که اگر کسي اختلاس کند و در نظام اقتصادي کشور اخلال به‌وجود آورد، به نظر برخي از اساتيد حقوق اين عمل مجرمانه وي مي تواند در حکم محاربه باشد . 
 
براي مقابله با جرم خيانت در امانت، قبل از هرچيز بايد به همه آموزش داده شود که هرچيزي را که در اختيار دارند، به معناي تعلق داشتن به آن‌ها نيست و مالکش نيستند. 
 
همچنين همه ما بايد بدانيم، زماني که بر مسند کاري نشستيم، خود را مسئول بدانيم. براي مثال، رييس يک اداره بايد بداند که مورد احترام و اعتماد و امانتدار مردم است و مالک اداره نيست. اگر به اين موضوع توجه داشته باشد، هرگز در امانت مردم خيانت نمي‌کند و مراقب اعمال ساير کارمندان هم مي‌شود.


مشاوره حقوقی رایگان