بسم الله
 
EN

بازدیدها: 651

تغيير ضروري زاويه ديد در نفقه زوجه

  1392/10/18
...در مورد نفقه زوجه عقيده دارم که چهار مشکل اصلي راجع به نفقه زوجه از زواياي ديدهايي برخاسته است که جملگي به بيراهه رفتن است. آن زواياي ديد را بطور خلاصه براي شما فهرست مي کنم:
 

يک- به عقد نکاح از زاويه ديد معاوضه نگريستن

يعني مبادله منافع بضع با صداق يا با نفقه که درمورد اخير حنفيه و شافعيه به پيکاري سخت دست يازيده اند...

دو- وارد کردن مفهوم تمليک( و امتاع) در دادن نفقه به زوجه...


سه- ديدن تقابل بين بضع و هرمالي که زوج بايد به استناد عقد نکاح به زوجه بدهد:

فرق نمي کند که اين تقابل را در قالب معاوضه قرار داده باشند(چنانکه نظرشافعي است) يا در قالب ديگر يعني حق حبس زوج بر زوجه که ر مقابل اين حبس بايد نفقه زوجه را بدهد اورا محبوس کرده و آزاد نيست که کارکند و خرج زندگي خود را درآورد پس بايد نفقه او را بدهد و اين نظر حنفيه است...
 
بالجمله من نظر شافعي و ابوحنيفه را "زاويه ديد تقابل" ناميده ام که مشکل نخستين ازچهار مشکل است. آنان به اتفاق براساس اين تقابل...عقد اجاره را به کارکشيده اند و گفته اند: تمکين زوجه از امور تدريجي الحصول است، پس تقابل، اقتضاء دارد که دادن نفقه و استحقاق نفقه از سوي زوجه هم بايد تدريجي الحصول باشد يعني زوجه هرروز صبح کاسه گدايي به دست گيرد و برود نزد زوج و مطالبه نفقه کند...اصل قياس نفقه زوجه به اجاره غلط محض است...
 

چهار- توسعه نابجاي زاويه ديد در کارنظري...

در اين توسعه زاويه حادّه را زاويه منفجره ديده اند و از مدار جريانهاي اغلبي درنکاح خارج شده اند و در نتيجه عرف و عادت را درباب نفقه زوجه به کلي با انديشه خود پايمال کرده اند؛ عرفي که شارع درمورد ماهيات حقوقي هرلحظه به آن مي نگرد: شاهد را از سخن ابوبکرجصاص رازي(جلدسوم، ص 422/8) مي آورم که از اقدمين و اکابر احناف است: در عصر او يا قبل از او، برخي از اصحاب وي براي اثبات حق فسخ نکاح براي زوجه درحال اعسار زوج از دادن نفقه به آيه(28) سوره احزاب استناد کرده بودند؛ جصاص ضمن رد سخن آنان مي گويد: هرگز رسول اکرم (ص) از دادن نفقه زوجات خود عاجز نبوده است بلکه قوت يک سال آنان را مي داده است: لا رُوِيَ ان النبي(ص) کان عاجزاً عن نفقة نسائه بل کان يدّخر قوت سنة.
 
عمل شارع در دادن نفقه زوجات چنين بود و اين عمل مظهري از مظاهرعملکرد عرف شايع روزگاربود. آنان که پاي عقد اجاره را به باب نفقه زوجه بازکرده اند و سخن از دادن نفقه زوجه در بامداد هرروز، سازکرده اند چه غفلت عظيم که کرده اند. اين غفلت نخست در فقه جمهورسبز شد و تدريجاً به همه سرايت کرد. اکنون زمان آن فرا رسيده است که محو گردد و جاي خود را به دقت بيشتر بدهد يعني عنايت کردن به عرف عقد نکاح و عملکرد مردمان در دادن نفقه زنان و ايضاح ديدگاه خلق در اين ميدان. آن زاويه ديد عرفي تأسيس مشارکت در زندگي زوجين است نه تقابل بين بضع و چيز ديگر که شافعي يا ابوحنيفه گفته اند و سايرين بدون دقت در حدود هزار و چهارصد سال درپي آنان رفته اند. اين زاويه ديد عرفي مورد نظر و عنايت شارع بوده است. ( الفارق، دايره المعارف عمومي حقوق، جلد5، صفحه 188 به بعد )


نويسنده: دکتر محمد جعفر جعفري لنگرودي





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان