بسم الله
 
EN

بازدیدها: 647

مردان چه وقت مي توانند از پرداخت نفقه خودداري کنند؟

  1392/10/3
در قانون مدني و کيفري ايران نسبت به پرداخت نفقه تاکيد بسياري شده است تا بدين طريق مردان ملزم به پرداخت حق و حقوق شرعي و قانوني همسر خود باشند، اما در مواردي نيز به آنان اجازه داده شده است که از پرداخت آن خودداري کنند.

 طبق ماده  1107 ق.م ايران نفقه عبارت است از نيازهاي متعارف و متناسب با وضعيت زن از قبيل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزينه‌هاي درماني و بهداشتي و هر آنچه را به صورت عادت يا احتياج لازمه‌ي زندگي وي باشد.  البته قانون ميزان دقيقي براي نفقه مشخص نکرده بلکه نفقه را بر مبناي نياز‌هاي متعارف و متناسب با وضعيت زن و منطبق با عرف زمان و مکان زندگي زوجين دانسته است.

اگرچه در قانون مدني و کيفري ايران نسبت به پرداخت نفقه تاکيد بسياري شده است تا به اين وسايل مردان ملزم به پرداخت حق و حقوق شرعي و قانوني همسر خود باشند اما در مواردي نيز به آنان اجازه داده شده است که از پرداخت آن خودداري کنند و مهمترين چراغ سبز قانون مدني براي ندادن نفقه به زن ماده‌ي 1108 ق. م است که مي‌گويد هرگاه زن بدون مانع مشروع از اداي وظايف زوجيت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود.

طبق اين ماده عدم تمکين مجوزي براي ندادن نفقه است، البته تمکين تابع عرف اقوام و نزديکان است و در اصطلاح قانوني يا حقوقي تمکين عبارت است از برآوردن نيازهاي شوهر واجابت کردن خواسته‌هاي مشروع او.

يکي از موارد، داشتن رابطه‌ي زناشويي است که در اين مورد تنها به جز موارد خاص شرعي و بيماري يا درخواست‌هاي خلاف شئون اخلاقي يا مغاير با سلامت جسم و روح زن بايد با همسر خود تمکين کند.

از موارد ديگر تمکين اقامت دراقامتگاه دايمي شوهر است يعني زن براي دريافت نفقه بايد در خانه شوهر زندگي کند مگر يک استثنا و آن اينکه در خود عقد ازدواج شرطي غير از آن شده باشد که زن در منزل ديگري يا خانه ديگري زندگي کند.

اگر زن بدون دليل موجه و بدون موافقت شوهر خانه را ترک کند و حتي در خانه پدر يا مادر خويش اقامت کند مرد مي‌تواند ازدادن نفقه به وي امتناع کند و آن را پرداخت ننمايد.

مورد ديگر الزام زن به حسن معاشرت با شوهر خويش است زني که بدون دليل موجه از تمکين خودداري و رن ناشزه يعني نافرمان و خاطي ناميده ميشود و در اين صورت علاوه بر اينکه مرد از دادن نفقه معاف خواهد بود، بلکه مي‌تواند تقاضاي طلاق وي را نيز از دادگاه بخواهد و مي‌تواند تجديد فراش ( زن ديگر اختيار کند ) کند.

سوء رفتار زن يا انتخاب شغلي مغاير با شئون اخلاقي و وظايف زناشويي و داشتن معاشران فاقد صلاحيت اخلاقي از ديگر موارد نشوز محسوب خواهد شد که البته تمکين به معناي تسليم بي‌چون و چراي زن در مقابل مرد و پاسخ دادن به خواسته‌هاي نا‌مشروع وي نيست و چنانچه زن به دليل عذر شرعي يا مسايل پزشکي قادر به ايفاي وظايف زوجيت نباشد يا براي انجام واجب شرعي ناچار باشد به مسافرت برود و از شوهر اجازه نگيرد ناشزه محسوب نمي‌شود و نفقه وي بر عهده‌ي شوهر است.

طبق ماده 1113 در عقد منقطع، زن حق نفقه نداشته مگر اينکه شرط شده باشد يا اينکه عقد مبني بر آن جاري شده باشد نفقه تنها منحصر به زني است که به عقد دايم در آمده است و در عقد يا ازدواج موقت زن مستحق نفقه نخواهد بود مگر اينکه در موقع عقد شرط شده باشد يا اينکه طرفين ابتدا با هم توافق کرده باشند.

نفقه‌ي زن پس از مرگ همسر يا طلاق همسر

زني که طلاق رجعي گرفته ( طلاقي که تا مدتش تمام نشده است مرد ميتواند رجوع کند ) و در زمان عده‌اش که عده‌ي آن سه طهر است نفقه‌اش بر عهده مرد است مگر آنکه طلاق در زماني واقع شده باشد که زن تمکين نکرده باشد  اما اگر طلاق به دليل فسخ نکاح يا طلاق  رخ داده باشد زن تنها در صورتي که باردار باشد و تا زماني که فرزندش به دنيا خواهد آمد حق نفقه دارد و در غير اين صورت مورد حق دريافت آن را ندارد.

قبل از آنکه قانون مدني در سال 1381 اصلاح شود زن پس از مرگ شوهرش نفقه‌اي دريافت نمي‌کرد، اما با اصلاحيه‌اي که در همين سال  طبق ماده 1110 زن در ايامي که در عده‌ي وفات شوهرش است نفقه دريافت مي‌کند و اين نفقه در صورتي که مرد خودش دارايي داشته باشد از دارايي خودش و در غير اين صورت از اموال اقارب (آشنايان و خانواده‌ي فوت شده) که پرداخت نفقه بر عهده‌ي آنان است تامين خواهد شد.
 
نفقه حق زن است و قانون ايران در اين مورد به شدت سخت‌گيري مي‌کند چرا که در صورت عدم پرداخت آن زن ممکن است دچار عسر و عرج شده و خداي ناکرده به فساد بگرفتار شود و  به اين دليل قانون اين حق را به زن داده است که مطابق ماده 1111 در صورت استنکاف شوهرش از دادن نفقه به دادگاه مراجعه کرده و دادخواست دريافت مهريه بدهد که در اين صورت دادگاه ميزان نقطه را توسط کارشناسي که دادگاه تعيين مي‌کند و مرد يا زوج ر را به دادن آن محکوم خواهد کرد.

طبق قانون مدني در صورتي که شوهر پس از شکايت زن از دادن نفقه خودداري کرد و در اين صورت دادگاه در صورت عدم پرداخت مي‌تواند تقاضاي طلاق دهد و دادگاه شوهر را مجبور به طلاق دادن زن مي‌کند و علاوه براين در صورتي که شوهر به دليل بيماري يا از کار افتادگي از دادن نفقه عاجز باشد قاضي مي‌تواند او را مجبور به طلاق همسرش کند.

براي دريافت نفقه زن بايد بايد حتماَ در خانه شوهر باشد واگر خانه شوهري را بدون اجازه وي (به جز مواردي که قانون مشخص کرده) ترک کند شوهر مي‌تواند به او نفقه نداده و در اين صورت زن بايد در منزلي که شوهر تعيين مي‌کند سکني گزيند مگر آنکه اختيار تعيين منزل به زن داده باشد، اما مواقعي است که قانون و دادگاه اين حق را به زن مي‌دهد يا اينکه بدون اجازه شوهر از خانه خارج و در خانه ديگري ساکن شود اما بتواند نفقه‌اش رامطالبه کند.

نکته مهم اين است که تنها در صورت وجود ضرر و خطر از سوي شوهر، دادگاه حکم سکونت در خانه ديگري را صادر نمي‌کند و در صورتي که دادگاه حکم را به نفع زن صادرکند زن نفقه‌اش را خواهد گرفت.

يکي ديگر ازمسايل مهم درباره‌ي نفقه اين است که پرداخت نفقه از سوي شوهر هيچ ارتباطي با ثروتمند بودن يا فقير بودن شوهرش ندارد و بدون توجه به درآمد بايد مخارج او را بدهد و از ويژگي‌هاي ديگر نفقه‌ي زن مقدم بر اقارب است يعني اول بايد نفقه‌ي زن را هم نسبت به گذشته وهم نسبت به آينده داد اما اقارب فقط نسبت به آينده حق مطالبه‌ي نفقه را دارند و اينکه نفقه‌ي زن جز طلب ممتازه است يعني اگر شوهر ورشکست شد اول بايد نفقه‌ي وي را پرداخت کند و زن به طور مستقل مي‌تواند در دارايي خود هر تصرفي را که مي‌خواهد انجام دهد و زن مي‌تواند از مالي که به او ارث رسيده است يا از شغل مستقلش بدست آورده است هر طوري که مايل است استفاده کند و حتي در صورت ثروتمند بودن زن و فقير بودن شوهر وي از پرداخت نفقه معاف نخواهد بود.

نفقه به چه صورت نقد ميشود؟


براي نقد کردن نفقه زن ميتواند دو نوع شکايت حقوقي و کيفري را مطرح کند که نوع اول دادخواست حقوقي وديگري شکايت کيفري است.

دادخواست حقوقي: هنگامي که زن از شوهر خود تمکين مي‌کند و شوهر از دادن نفقه خودداري مي‌ورزد زن مي‌تواند با مراجعه به دادگاه خانواده و طرح دعوي حقوقي براي گرفتن نفقه محکوميت شوهر را به پرداخت نفقه از دادگاه خواستار باشد و در اين صورت دادگاه پس از بررسي ادعاي زن حکم به پرداخت نفقه خواهد داد. اما اگر محکوم به پرداخت نفقه شود و امتناع کند  زن ميتواند درخواست طلاق نمايد و قاضي مرد را مکلف و مجبور خواهد کرد که وي را طلاق دهد.

راه حل ديگر براي نقد کردن نفقه شکايت کيفري است که علاوه بر داد خواست حقوقي از آنجا که عدم پرداخت نفقه در قانون ايران جرم است زن در صورتيکه نفقه‌اش پرداخت نشود مي‌تواند با مراجعه به دادسراي عمومي تعقيب جزايي شوهر را از دادگاه بخواهد و در اين صورت با اثبات عدم پرداخت نفقه مرد علاوه بر پرداخت نفقه به مجازات مقرر در قانون نيز محکوم خواهد شد.

 هر کس با داشتن استطاعت مالي نفقه همسر خود را در صورت تمکين ندهد و يا از تاييديه نفقه ديگر اشخاص واجب النفقه امتناع کند دادگاه او را از سه ماه و يک روز تا پنج ماه حبس محکوم خواهد نمود.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان