بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,011

چالش هاي تعامل اجتماعي زنان ايراني در فضاي مجازي-قسمت سوم (قسمت پاياني)

  1392/9/16
قسمت قبلي

جدول شماره 5 

  
خي دو يك متغيره بر حسب  "تضعيف روابط خانوادگي در اثر تعاملات مجازي زنان"   
  
تعامل اجتماعي در فضاي مجازي ممکن است ارتباط خانوادگي زنان را تضعيف کند. 
فراواني  مشاهده شده 
فراواني مورد انتظار 
اختلاف 
کاملاً موافقم 
20.4 
14.4- 
موافقم 
  
58 
20.4 
37.6 
نظري ندارم 
17 
20.4 
3.4- 
مخالفم 
16 
20.4 
4.4- 
کاملاً مخالفم 
20.4 
15.4- 
جمع 
102 
  
  
  
X2= 92.608                   df=4                                     sig=0.000 
همان طور که از جدول فوق برمي آيد  اکثريت جامعه آماري که  57.8%  از آنان را تشکيل مي دهند با اين گزينه که " تعامل اجتماعي در فضاي مجازي ممکن است ارتباط خانوادگي زنان را تضعيف کند."موافقند . همچنين با توجه به  آزمون خي دو يک متغيره با درجه آزادي 4،مقدار خي دو برابر 92.608 و sig=o.ooo  مي توان با اطمينان 99 درصد و يک درصد خطا گفت که تفاوت معناداري بين فراواني هاي مشاهده شده و مورد انتظار وجود دارد لذا مي توان گفت افراد جامعه آماري با اين گزينه که " تعامل اجتماعي در فضاي مجازي ممکن است ارتباط خانوادگي زنان را تضعيف کند." موافقند. 

تحليل يافته ها:   

    ازيافته ها ي پژوهش چنين برمي آيد که اکثريت پاسخگويان با اين عبارت که "در فضاي مجازي امنيت اجتماعي کافي براي زنان وجود ندارد"موافق هستند.همچنين رابطه معناداري بين وضعيت تأهل زنان (مجرد و متأهل )و نظر آنها نسبت به احساس امنيت در اينترنت يافت نشد.اين نتيجه با نتايج پژوهش "مسائل اجتماعي زنان در اينترنت" هم خواني دارد.(راود راد،1384) 
  
پاسخگويان  همچنين عقيده دارند در فضاي مجازي نيز مانند زندگي اجتماعي نگاه جنسيتي به زنان وجود دارد و زناني که با هويت واقعي خود و مشخص کردن جنسيت خود در تعاملات مجازي وارد  مي شوند از طريق مردان در معرض  مزاحمت بيشتري قرار مي گيرند.آنها با اين گزينه که "در فضاي مجازي نگاه جنسيتي به زنان وجود ندارد"اعلام مخالفت کرده اند. 
تجربه زنان در علوم و تکنولوژي، به لحاظ تاريخي، محدود و تحت تسلط و سيطره همتاي مردشان بوده است. از زمان ايجاد و گسترش اطلاعات و ارتباطات جديد، تحقيقات نشان داده که تجربه هاي زنان در اينترنت، همان                  تجربه هاي آنان در علوم و تکنولوژي را منعکس مي کند. طبق اين ديدگاه، اينترنت به مانند ديگر زمينه هاي فناوري "مردانه" و بازتوليدکننده ساختارهاي خاص نژادي، طبقاتي و کليشه هاي جنسيتي است. 
"زنان چه در دنياي واقعي چه در فضاي مجازي نياز به امنيت دارند اما متاسفانه گاهي اين نياز امنيتي در فضاي سايبر ناديده گرفته مي شود. از مصاديق نا امني خشونت هاي کلامي و نوشتاريست که از طريق چت و اينترنت به صورت حملات نوشتاري وبکارگيري کلمات رکيک و آزار دهنده عليه زنان و يا حتي تخريب و حمله به سايت زنان جهت اعمال خشونت و ابراز قدرت عليه آنان صورت مي گيرد ، وجود تصاوير مستهجن و پورنوگرافيک در اينترنت به مردان مي آموزد که زنان موجوداتي آسيب پذيرند و بايد مورد سوء استفاده و پرخاشگري، تجاوز جنسي و آزار باشند فعاليت هاي پورنوگرافيک علامت تداوم سيستم مرد سالاريست زيرا اين مردان هستند که آشکار و پنهان ميل به برتري خود را با سوء استفاده جنسي از زنان نشان مي دهند ،اين تصاوير زنان را مطيع وتسليم پذير نشان مي دهد. خشونت وسکس دست مايه اصلي تصاوير پورنوگرافيک است در اغلب اين تصاوير مردان در حالت غلبه و تسلط بر زن هستند و صحنه هايي که زن را در موقعيت خوار و پست نمايش مي دهد . (ميرحسيني،1387) 
در فضاي مجازي به علت نامشخص بودن هويت ها و نيز امکان دسترسي به اطلاعات شخصي افراد ممکن است به حريم خصوصي افراد تعدي شود ، اکثريت پاسخگويان اين پژوهش نيز معتقدند در اين فضا تهديدهايي براي حريم خصوصي زنان وجود دارد .و در صورتي که آنان اطلاعات کافي در مورد مسائل امنيتي اينترنت نداشته باشند و در تعامل هاي خود دقت ننمايند ممکن است از اين منظر مورد آسيب قرار بگيرند. 
ظهور شبکه ها بيش و پيش از همه مراحل توسعه فناوري اطلاعاتي باعث ايجاد مخاطرات و تهديدهايي براي حريم خصوصي شده است.آشکارترين تهديدها براي حريم خصوصي اطلاعاتي هستند اما وقتي فضاي مکاني و فيزيکي زندگي شخصي گشوده مي شود ،حريم خصوصي رابطه اي و جسمي هم به خطر مي افتد.خطر تعقيب پذيري همه کنش هاي کاربران شبکه هاي عمومي چيزي است که بيشترين ترس را در ميان مردم ايجاد کرده است .سير رشد چنين سرويس هايي در تاريخ نشان مي دهد که اين خطر واقعي     مي شود.دو نوع جرم با هدف گيري قربانيان زن در اينترنت واقع مي شود اين دو جرم هر دو به مسائل جنسي زنان نظر دارند.اول استثمار جنسي زنان در اينترنت است اين جرم مسائلي چون استفاده از زنان براي هرزه نگاري آن لاين تا قاچاق زنان را در بر مي گيرد .قاچاق زنان و استثمار جنسي درگذشته هم وجود داشته است. ولي اينترنت اين فعاليت هاي غير قانوني را آسان تر کردهاست. قاچاقچي ها از اينترنت به شيوه هاي گوناگوني استفاده مي کنند تا با قرباني خودتماس بگيرند و از آنان سوء استفاده کنند. جرم دوم آزار و اذيت جنسي زنان در اينترنت است. بخش هاي زيادي در اينترنت وجود دارد که آنان مي توانند درگير گفت و گوهاي جنسي شوند مهاجمان از فضاهاي اينترنتي متعدد استفاده مي کنند تا زنان را مورد آزار ومزاحمت هاي جسمي قرار دهند و اين آزارها از توهين جنسي تا استفاده صنعت جنسي ازتکنيک هاي تحميلي براي قرار دادن تصاوير هرزه نگاري صرف نظر از سن يا جنس مصرفکننده در صفحه کامپيوتر وي را در بر مي گيرد. اين دو جرم فضاي مخاطره آميزي را بهخصوص براي زنان در اينترنت به بار مي آورد که اطمينان آنان را از برقراري ارتباطات موثر سلب مي کند . (راودراد،1384: 76) 
از ديگر نتايج پژوهش مذکور اين است که اکثر پاسخگويان اعلام نموده اند بخش زيادي از حضورشان در فضاي مجازي به ارتباط با دوستان مجازي اختصاص دارد و نيز براي هريک از آنان تجربه ترجيح رابطه هاي مجازي به ارتباط با خانواده و دوستان رخ داده است. 
اين مي تواند زنگ خطري باشد که مسائلي همچون افراط در پرداختن به ارتباطات مجازي،افسردگي و انزواي حاصل از آن و يا تضعيف نهاد خانواده را به دنبال داشته باشد و مشکلاتي براي افراد از اين لحاظ به وجود آيد،همچنان که اکثر پاسخگويان با اين گزينه " تعامل اجتماعي در فضاي مجازي ممکن است ارتباط خانوادگي زنان را تضعيف کند." اظهار نظر موافق نموده اند. 
يکي از پاسخگويان در سؤال تشريحي در اين خصوص چنين نوشته است: 
" اين فضا براي زنان به خصوص زنان و دختران جوان به علت نا آشنايي افراد فضايي نا امن و متشنج و دردسر ساز خواهد بود ، بنابر اين بايد مخاطب مونث به خصوص جوانان آن ها را با اين محيط مجازي آشنا کرده و خطرات آن را به ايشان گوشزد نماييم." 
  
در کنار اين اغلب پاسخگويان از بين محيط هاي فضاي مجازي "وبلاگ"را محيطي مناسب تر و    امن تر  براي تعامل اجتماعي زنان دانسته اند . 
همچنين از نتايج پژوهش چنين برمي آيد که از ديدگاه زنان فعال در فضاي مجازي ،دسترسي مطلوب به اينترنت براي زنان ايراني وجود ندارد و همچنين همه اقشار زنان به علت عواملي مانند نبود آموزش همگاني در اين خصوص و نيز نبود امکانات سخت افزاري ارزان و در دسترس امکان حضور در فضاي مجازي را ندارند . پاسخگويان در سؤال تشريحي به اين نکته نيز تأکيد کرده اند که وضعيت دسترسي به اينترنت از لحاظ هزينه و سرعت در ايران به طور کلي مطلوب نيست که همين امر زنان را نيز شامل مي شود.همچنين ناآشنايي و نبود آموزش هاي کافي در اين زمينه را شايان اهميت دانسته اند. اين نتيجه بر نظريه شکاف جنسيتي ديجيتال مطابق است. 
         

نمودار1 چالش هاي زنان در فضاي مجازي 
نتيجه گيري و پيشنهاد ها: 

فناوري هاي نوين ارتباطي گرچه براي گروه هاي مختلف انسان ها فرصت هاي تازه اي را خلق کرده اند اما شايد بتوان گفت ارمغاني که اين فناوري ها و در رأس آن ها اينترنت براي زنان داشته است بسيار ارزشمند بوده است.زنان به ويژه آناني که در کشورهاي در حال توسعه زندگي مي کنند به دليل شرايط حاکم بر جامعه و سنت هاي مرسوم اغلب پنجره هاي محدودي براي برقراري ارتباط با ديگران را دارند.اينترنت و فضاي مجازي پنجره هاي فراواني براي زنان به ارمغان آورده است. 
اما در کنار اين فرصت ها ،از تهديدها و آسيب هاي تعامل در فضاي مجازي براي زنان نيز نبايد غافل بود. 
با توجه به نتايج به دست آمده از پژوهش موارد ذيل جهت توسعه تعامل اجتماعي زنان در فضاي مجازي ،بهره گرفتن از فرصت هاي حاصل از اين امر با کمترين آسيب ها و تهديدها پيشنهاد مي گردد: 
1-فراهم نمودن امکان حضور اقشار مختلف زنان در فضاي مجازي از طريق آموزش همگاني 
2-فراهم نمودن امکان دسترسي مطلوب زنان به اينترنت 
3-توليد محتواي مفيد فارسي در مورد مسائل مرتبط با زنان در فضاي مجازي 
4-تشکيل کلوپ ها و شبکه هاي اجتماعي مجازي خانواده محور ،به طوري که اعضاء يک خانواده (والدين و فرزندان)به صورت گروهي امکان حضور و فعاليت مشترک داشته باشند . 
5-دادن آموزش هاي لازم جهت حفظ و مراقبت از حريم خصوصي در اينترنت 
6-آگاه نمودن زنان و دادن آموزش هاي لازم براي حضور در اينترنت و دچار نشدن به اسيب هاي جانبي مانند اعتياد اينترنتي ،انزوا ،افسردگي و.... 
7-گسترش تحقيقات علمي در خصوص روانشناسي اينترنت در کشور 
8-تدوين قانون هاي لازم و مناسب براي حفظ امنيت زنان در فضاي مجازي 

----------------  
منابع: 
  
-آبوت پاملا،والاس كلر،جامعه شناسي زنان،نجم عراقي ،مني‍ژه  ،1387،نشر ني 
-احمدي،سارا ،بررسي علل رونق ارتباطات در فضاي مجازي در ميان دانشجويان ،1386،  پايان نامه كارشناسي ارشد واحد تهران مركزي 
-احمدنيا،شيرين،زنان و جامعه اطلاعاتي،فصلنامه زن فرزانه،1383،شماره اول 
- راجر دي. ويمر و جوزف آر. دومينيك، تحقيق در رسانه هاي جمعي، 1384، دكتر كاووس سيد امامي ،چاپ اول، تهران، سروش صداوسيماي جمهوري اسلامي ايران    
- راودراد،اعظم، مسائل اجتماعي زنان در اينترنت  ،فصلنامه ارتباطات و فرهنگ، شماره 3، بهار و تابستان 1384 
-كاستلز،  مانوئل ،عصر ارتباطات و پايان هزاره،جلد اول ،1380، ناصر موفقيان،انتشارات علمي و فرهنگي 
- محسني، منوچهر ،جامعه شناسي جامعه اطلاعاتي ،1386 ، تهران،نشر ديدار 
-مير حسيني،مريم، کج‌روي‌هاي اينترنتي؛ لزوم نظارت و محدود کردن دسترسي به اطلاعات،فصلنامه رسانه،1385 
-ميرزايي،خليل،پژوهش ، پژوهشگري و پژوهشنامه نويسي،1388 ،تهران ،نشر جامعه شناسان 
-وود جوليا،تي، ارتباطات ميان فردي و روانشناسي تعامل اجتماعي،مهرداد فيروز بخت،1384،نشر مهتاب 
-همايوني مقدم ،فاطمه ،نقش وبلاگ هاي فارسي زبان در بالا رفتن آگاهي هاي سياسي اجتماعي زنان،1387،پايان نامه كارشناسي ارشد واحد تهران مركزي 
 - http://www.rider.edu/~suler/psycyber/adoles.htm 
 - Melinda B.Robins, Are Women Online Just ICT Consumers?,2002,SAGE 





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان