بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,373

انواع خشونت‌هاي اعمال شده عليه زنان

  1392/9/6
خشونت وقتي است که شخصي در درون خانواده از اقتدارش؛ بدني، اجتماعي يا اقتصادي در جهت اميالش استفاده کند.

دخت ايران - خشونت به معناي رفتار سلطه‌گرانه‌ يک عضو با عضو يا اعضاي ديگر يک گروه، نهاد يا جامعه است. (اکبري، باشگاه همسران جوان)
دکتر شهلا اعزازي، خشونت را اينگونه تعريف مي‌کند:«وقتي شخصي در درون خانواده مقتدر است و از اين اقتدار -از هر نوعي که مي‌خواهد باشد- بدني، اجتماعي يا اقتصادي در جهت پيشبرد اميال خود، بدون توجه به تمايل ديگري استفاده مي‌کند، اين کار خشونت است.» (اعزازي، زنان کتک خورده) 

خشونت عليه زنان

خشونت عليه زنان، به معناي هر رفتار خشن وابسته به جنسيت است که موجب آسيب شده يا با احتمال آسيب جسمي، جنسي يا رواني و ضرر يا رنج به زنان همراه شود. چنين رفتاري مي‌تواند با تهديد يا اجبار يا سلب مطلق اختيار و آزادي صورت گرفته و در جمع يا در خفا رخ دهد. (کانون زنان ايراني) 

انواع خشونت عليه زنان

خشونت فيزيکي (نوع اول و نوع دوم)
خشونت جنسي يا ناموسي (خشونت جنسي گفتاري و رفتاري)
خشونت روحي (رواني يا احساسي)
خشونت کلامي (زباني)
خشونت مالي (اقتصادي)
خشونت قانوني (حقوقي)
خشونت اجتماعي
خشونت قومي
خشونت خياباني
خشونت شغلي
 

تعاريف انواع خشونت

خشونت فيزيکي نوع اول: بروز رفتارهاي پرخاشگرانه از طريق آسيب رساندن به اشيا و لوازم منزل (مانند شکستن ظروف، به هم ريختن سفره، به هم کوبيدن در، گرفتن، بستن، زنداني کردن، اخراج از خانه، محروم کردن از غذا و عدم مواظبت در زمان بيماري) (خانه امن)
 
خشونت فيزيکي نوع دوم: خشونتي که به طور مستقيم به طرف مقابل اعمال مي‌شود و موجب وارد شدن صدمات جسماني به وي مي‌گردد. (مانند سيلي زدن، مشت و لگد، کشيدن مو و...) (همان)
 
خشونت جنسي رفتاري: هر گونه رفتارهاي جنسي اعم از توجه نشان دادن به بدن زن، نگاه شهوت‌آلود و آزاردهنده، تماس بدني، يا تظاهر به انجام اعمال جنسي در حضور زن، نمايش آلت تناسلي، آدم‌ربايي به منظور تجاوز و اعمال منافي عفت، راه‌اندازي مراکز فحشا قاچاق زنان و هر نوع بهره‌وري تجاري از زنان، زناي با محارم، اجبار به انجام عمل جنسي در زمان عادت ماهانه و... را شامل مي‌شود. (سعيدي، ازدواج و طلاق)
 
خشونت جنسي گفتاري: اين نوع خشونت خود به دو گروه تقسيم مي‌شود:
الف) گفتار شهواني: يعني مرتکب با مخاطب قرار دادن زن، الفاظي را که متضمن مسائل و معاني جنسي است را به زبان مي آورد. (همان)
ب) گفتار خشونت‌آميز: يعني مرتکب با مخاطب قرار دادن زن به منظور ارضاي غريزه جنسي و لذت‌جويي از الفاظ زشت و رکيک و... استفاده مي‌کند. اين نوع رفتار سلطه‌گرانه در حوزه‌ روابط جنسي و زناشويي شکل مي‌گيرد. اجبار به برقراري روابط زناشويي غيرمتعارف، عدم رعايت بهداشت زناشويي، بارداري يا سقط جنين اجباري و شک و بد‌دلي بي‌جا به همسر، اجبار به ديدن فيلم‌هاي مبتذل، تجاوز به محارم و متهم کردن به بي‌مبالاتي در مسائل ناموسي از جمله مصاديق خشونت جنسي است. (همان)
 
خشونت رواني: خشونت رواني رفتار خشونت‌آميزي است که شرافت، آبرو و اعتماد به نفس زن را خدشه‌دار مي‌کند. اين رفتار به صورت انتقاد ناروا، تحقير، بددهني، تمسخر، توهين، فحاشي، متلک، تهديدهاي مدام به طلاق دادن يا ازدواج مجدد اعمال مي‌شود. (انسان، روزنامه اعتماد) به بياني ديگر خشونت رواني يا احساسي، شامل سوءاستفاده لفظي مداوم، اذيت و آزار، تهديد، محروميت فيزيکي، مالي و استقلال شخصي است. براي عده‌اي از زنان سوء‌استفاده احساسي ناشي از توهين مداوم و عملکرد مستبدانه شوهرانشان دردناک‌تر از حمله فيزيکي است، چراکه چنين رفتاري اطمينان و خودباوري آنان را کم مي‌کند. (کانون زنان ايراني)
 
خشونت کلامي: از ديدگاه روان‌شناسان و مشاوران خانواده، حرف‌هاي آزاردهنده، رفتار خشونت‌آميز محسوب مي‌شود. اين حرف‌هاي آزاردهنده و ناخوشايند معمولاً به صورت ناسزا، لحن تند، تحقير، تمسخر، تشر، استهزاء و... است که مي‌تواند به خشونت خانگي فيزيکي در چارچوب خانه منجر شود. تحقير و تمسخر بارزترين شکل خشونت کلامي است. تحقير و تمسخر شخصيت زن برابر فرزندان، دوستان، فاميل و آشنايان با کلمات و جملاتي مانند «نمي‌فهمي، نمي‌تواني، نمي‌داني، حرف احمقانه نزن، تو نظر نده، چرا مثل بقيه زن‌ها نيستي و...» مي‌تواند اعتماد به نفس را کم کند. (لواساني و ديگران، باشگاه همسران جوان) همچنين تحقير و تمسخر فعاليت‌هاي زن در خانه مانند ايراد گرفتن از آشپزي، خانه‌داري، بچه‌داري، مقايسه خانه‌داري همسر با ديگر زنان به ويژه مادرشوهر، خواهرشوهر، مادرزن و... نيز خشونت کلامي خانگي به حساب مي‌آيد. يکي ديگر از خشونت‌هاي کلامي، سکوت آزاردهنده است که مي‌تواند به مانند کلام آزاردهنده يک سلاح خشونتي عاطفي باشد که برخي از مردان براي تنبيه همسر يا دختر خود از آن استفاده مي‌کنند. (همان)
 
خشونت مالي: در بخشي از کتاب «پژوهشي درباره خشونت عليه زنان در ايران»در تعريف خشونت مالي چنين آمده است: «در بسياري از نقاط جهان، زنان نيروي کار بي‌جيره و مواجب هستند و بايد تا آخر عمر از خانواده خود مراقبت کنند بي آنکه امنيت اقتصادي داشته باشند. آنان دسترسي به منابع اقتصادي ندارند و به همين دليل تا آخر عمر کاملا وابسته به مرد خانواده يا افراد ذکور باقي مي‌مانند. چنانچه مردان خانواده نخواهند از خود سخاوتي نشان دهند، ادامه زندگي زنان جدا به مخاطره مي‌افتد. گاهي دچار سوءتغذيه مي‌شوند و گاه حتي به ابتدايي‌ترين ضروريات زندگي دسترسي ندارند به ويژه وقتي که مرد اولويت‌هاي ديگري خارج از قلمرو منزل و خانواده براي خود قائل است. همه‌ اين موارد را مي‌توان تحت عنوان خشونت مالي تعريف کرد.» (مهرانگيز کار، پژوهشي درباره خشونت عليه زنان در ايران) براي مثال جلوگيري از استقلال مالي همسر، ندادن نفقه و خرجي کافي، دخل و تصرف در اموال شخصي همسر و مواردي از اين دست، رفتارهاي خشونت‌آميزي هستند که از بعد رواني صدمات عميق و گاهي جبران ناپذيري به فرد وارد مي‌کند. (باشگاه همسران جوان)
 
خشونت قانوني: سوءاستفاده از نواقص و خلاءهاي قانوني هم نوعي از خشونت را ايجاد مي‌کند که از آن با عنوان خشونت حقوقي ياد مي‌شود. امتناع مرد از طلاق همسر در شرايطي که زن اصرار به متارکه دارد و مخالفت با نگهداري فرزندان توسط زن از جمله نمونه‌هاي اين نوع خشونت است که به عنوان حربه‌اي براي حفظ سلطه‌گري در ساير حوزه‌ها از آن استفاده مي‌گردد. (همان)
 
خشونت اجتماعي: اين خشونت به عنوان يکي از پنهان‌ترين انواع خشونت است که بسترساز سلطه‌گري در ساير عرصه‌ها به شمار مي‌‌رود. گاهي مردها با ممانعت از رشد اجتماعي، تحصيل و گسترش فعاليت‌هاي فکري و روابط اجتماعي همسر خود، وي را از دست يافتن به حقوق، اهداف و آرزوهاي خود بازمي‌دارند و موجبات عقب‌ماندگي و عدم رشد فکري وي را فراهم مي‌کنند. (باشگاه همسران جوان) به عنوان نمونه، ممانعت از کاريابي و اشتغال زن، ايجاد محدوديت در رابطه با ادامه تحصيل، ايجاد محدوديت در ارتباط فاميلي، دوستانه و اجتماعي را مي‌توان نام برد.
 
خشونت قومي: خشونتي است که در ميان اقوام مختلف به خصوص عليه زنان رخ مي‌دهد که اين خشونت‌ها اغلب با تعصبات بي‌جا، سوءظن افراطي، بي‌اعتمادي و به انزوا درآوردن زنان همراه است که متاسفانه به ضرب و جرح و حتي قتل زنان نيز منجر مي‌شود.
 
خشونت خياباني: خشونت خياباني، شامل رفتارهايي مانند «نگاه‌هاي آزاردهنده در معابر عمومي، مزاحمت‌هاي کلامي از جمله متلک و فحاشي هنگام راه رفتن در خيابان، تماس و لمس بدن در خيابان و يا وسيله نقليه عمومي، بوق زدن و ايستادن اتومبيل‌هاي شخصي هنگام راه رفتن زنان در خيابان و آزار و اذيت ديگر رانندگان هنگام رانندگي مي‌شود.» (ويستا)
 
خشونت شغلي: خشونت شغلي، حمله فيزيکي يا تهديد کردن کارکنان است که خطري را براي سلامت و امنيت آنها ايجاد مي‌کند. اين خشونت‌ها شامل تجاوز و درگيري‌هاي رفتاري مي‌باشد. (منبع لاتين در انتهاي منابع آمده است)
 
مصاديق و موارد عيني براي انواع خشونت عليه زنان
خشونت فيزيکي نوع اول: يک زن جوان، از سوي شوهرش به زندان افکنده مي‌شود و سه ماه و نيم را در يک خانه‌ تاريک، گرم و مرطوب حتي جدا از نوزاد شيرخوارش، در بند مي‌ماند. زن جوان از بس شکنجه ديده و گريه کرده است، ديگر اشکي براي ريختن ندارد؛ کودکان خردسالش از همه مهم‌تر طفل يک و نيم ساله‌اش، در پشت درب آهنين زندان و در فراق مادر، روزهاي پي‌درپي گريستند؛ اما از ترس شکنجه‌هاي پدر، جرات نکردند موضوع را فاش کنند. (آژانس خبري پژواک)
 
خشونت فيزيکي نوع دوم: زني با حضور در دادگاه خانواده گفت که به دليل کتک خوردن‌هاي بي‌وقفه‌ و بي‌دليل از شوهرش، خواهان طلاق است .اين زن جوان در ابتداي جلسه خطاب به قاضي دادگاه گفت: «هشت سال از زندگي مشترک‌مان مي‌گذرد و در اين مدت جز عذاب و ناراحتي چيزي از زندگي مشترک درک نکرده‌ام. شوهرم نه اعتياد دارد و نه وضع مالي بد. فقط اخلاق خوبي ندارد و به همين سبب مرتب با به وجود آمدن کوچکترين مشکلي من و پسر پنج ساله‌ام را کتک مي‌زند. او همانند مردان قديمي بر اين باور است که زن را بايد کتک زد و متاسفانه هيچ کتاب يا روانشناسي بر او تاثير مثبتي ندارد.» (ايسنا)
 
خشونت رواني: شهاب هميشه مثل برج زهرمار بود و هر روز کلافه و بي‌حوصله، خستگي‌هاي کارش را به خانه مي‌آورد و اعصاب مرا نيز خط‌خطي مي‌کرد. او حتي حوصله نداشت براي چند دقيقه در کنارم بنشيند تا با هم حرف بزنيم. زن جوان در دايره اجتماعي کلانتري جهاد مشهد افزود: «من و شوهرم پنج سال زير يک سقف زندگي سرد و بي‌روحي را سپري کرديم و او که غرور خيلي زيادي دارد تا به حال حتي براي يک بار هم مرا همراه خود به خيابان و پارک نبرده است و هر وقت مي‌خواهم حرفي بزنم با لحني تند مي‌گويد اين پول‌ها را بگير و همراه خواهر و مادرت به بازار برو و هر چه دوست داري براي خودت بخر! (طب درمان)
 
خشونت اجتماعي: زوج جواني به دادگاه خانواده مراجعه کردند و زن درخواست طلاق از شوهرش را به قاضي دادگاه ارائه کرد. اين زن که 27 سال سن داشت گفت: «من و شوهرم قبل از ازدواج با يکديگر همکار بوده و هم‌سن هستيم. يک سال است که از زندگي مشترک‌مان مي‌گذرد، ولي متاسفانه شوهرم بر روي برخي از رفتارهاي من حساس شده است و در محيط کار مرا محدود مي‌کند، همچنين برايم تعيين مي‌کند که بايد با چه کسي صحبت کنم و با چه کسي صحبت نکنم.» (ايسنا)
 
خشونت حقوقي: زن جواني در دادگاه خانواده حاضر شد و درخواست طلاق از شوهرش را به قاضي ارايه کرد. اين زن جوان که 29 سال سن داشت، خطاب به قاضي گفت: «4 سال است که از زندگي مشترکمان مي‌گذرد و به تازگي متوجه شده‌ام که شوهرم در حقم خيانت کرده است. همسرم بعد از اينکه دو سال از ازدواج‌مان گذشته بود، زن ديگري را به عقد موقت خود درآورده است و من نيز اخيرا از اين موضوع با خبر شده‌ام. زماني که به او گفتم ابتدا تکذيب کرد، اما وقتي متوجه شد در جريان تمامي مسائل هستم پذيرفت که چنين کاري را انجام داده است و تنها گفت که اشتباه کرده است.» (ايسنا)
 
خشونت جنسي و ناموسي: زهرا دختر 7 ساله اهوازي وقتي به همراه مادرش به خانه پدربزرگش (پدر مادرش) مي‌روند، پس از بازگشت به خانه‌شان مورد سوءظن پدر خود قرار مي‌گيرد. پدر به زهراي 7 ساله شک مي‌کند که شايد زماني که او در منزل پدربزرگش بوده، مورد تجاوز دايي‌اش قرار گرفته باشد. زهرا با اين سوءظن به دست پدر کشته مي‌شود. (خانه امن)
 
خشونت قومي: نعيمه، زن جواني از عشاير عرب و ساکن يکي از بخش‌هاي جنوبي استان خوزستان بود. وي چندين سال قبل، از همسر خود، به دليل سوءرفتار وي طلاق گرفته بود. سال‌ها از آن ماجرا گذشته و نعيمه از زني جوان مبدل به زني ميانسال شده است، زني که بار زندگي را بر دوش خويش مي‌کشد، اما درست روزي که در زمين کشاورزي خود، در حال کار زراعي بود، توسط برادرزاده‌اش با تراکتور زير گرفته و کشته مي‌شود! دليل اين قتل نيز اينگونه عنوان شده: به خاطر ننگ طلاقي که او به پيشاني خانواده زده بوده است، اين در حالي بود که برادرزاده قاتل، سال‌ها پس از طلاق نعيمه به دنيا آمده بود... (ويستا)
 
خشونت خياباني: دختر 23 ساله‌اي در تهران گفت: «هفته پيش هنگامي که در خيابان راه مي‌رفتم، مردي به من نزديک شد و براي لحظه‌اي مرا در آغوش گرفت. قسمت‌هاي حساس بدنم را با دست‌هايش لمس کرد و بعد از من جدا شد.» (همان)
 
خشونت شغلي: خانم متاهلي که 2 فرزند هم دارد مي‌گويد: براي من بدتر از هر چيزي نگاه‌هاي همکاران مرد است که واقعاً آزاردهنده است و هيچ ادعايي هم نمي‌توانم در مقابلشان داشته باشم، چون انکار مي‌شود. جوک‌ها و طعنه‌هاي جنسي که ميان مردان در حضور زنان رد و بدل مي‌شود، مشکل ديگري است که ما داريم و معمولا اصلا آزار هم به حساب نمي‌آيد. وقتي هيچ تخصصي نداريم و به راحتي اخراج مي شويم، مجبوريم با شرايط کار هم بسازيم. (مهرخانه)

------------------------ 
منابع
- اعزازي، شهلا (1380). خشونت خانوادگي: زنان کتک خورده. تهران: سالي
- کار، مهرانگيز (1381)، پژوهشي درباره خشونت عليه زنان در ايران، انتشارات روشنگران و مطالعات زنان
- انسان، نيلوفر، خشونت رواني نيمه پنهان خشونت عليه زنان، روزنامه اعتماد
- زنان کارگر در محيط کار، مهرخانه
- شوهرم به من خيانت کرده است، طلاق مي‌خواهم، ايسنا، 20 آذر 91
- شوهرم از مردانگي تنها کتک و فرياد زدن را آموخته است، ايسنا، 18 آذر 91
- حساسيت زياد مرد زن را راهي دادگاه کرد، ايسنا، 28 آذر 91
- خشونت خانگي چيست؟، سايت خانه امن
- يک زن بعد از 100 روز از زندان شوهرش آزاد شد، آژانس خبري پژواک، 1389
- خشونت عليه زنان و انواع آن، سايت کانون زنان ايراني
- عبور از خط قرمز، سايت طب درمان
- اکبري، محمدجواد، انواع خشونت را بشناسيم، باشگاه همسران جوان
- لواساني، فهيمه، مسعودي فريد، حبيب الله، احمدي، خدابخش، خشونت خانگي و انواع آن، باشگاه همسران جوان
- خشونت خياباني عليه زنان، سايت ويستا
- خشونت قومي عليه زنان، سايت ويستا
- سعيدي، حسين، آزارهاي جنسي زنان و انواع آن، وبلاگ ازدواج و طلاق (سردفتر)
- http://www.worksafe.vic.gov.au/safety-and-prevention/health-and-safety-topics/occupational-violence





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان