بسم الله
 
EN

بازدیدها: 885

جزوه ثبت- آموزش دعاوي ثبتي واسناد لازم الاجرا-قسمت چهارم

  1392/8/26
قسمت قبلي


بند پنجم : ادعاي بعد از انقضاء مدت اعتراض


      ماده 24 قانون ثبت مقرر مي دارد که « پس از انقضاء مدت اعتراض دعوي اين که در ضمن جريان ثبت تضييع حقي از کسي شده پذيرفته نخواهد شد نه به عنوان قيمت و نه    به هيج عنوان ديگر ، خواه حقوقي باشد خواه جزائي...» بر اساس ماده موقوم دادگاههاي دادگستري از پذيرش دعاوي اعتراض به ثبت بعد از انقضاء مدت اعتراض منع شده اند ، و در اين موضوع با توجه به صراحت ماده 24 مذکور ترديدي نيست.

      اما سوال اين است که آيا مراجع ثبتي و اداري مانند هيات نظارت و شوراي عالي ثبت نيز نمي توانند با انقضاء مدت اعتراض به اعتراضات رسيدگي نمايند .

      ماده 24 قانون ثبت مربوط به دعوي و رسيدگي قضايي است و رسيدگي اداري هيات نظارت و شوراي عالي ثبت با توجه به بند 1 ماده 25 و تبصره 3 ماده 25 قانون ثبت، تا زماني که ملک در دفتر املاک ثبت نشده ، جايز است هر چند که مواعد اعتراض گذشته باشد .(1) بنابراين چنانچه از جهت پذيرفتن تقاضاي ثبت اختلافي بين اشخاص و اداره ثبت واقع شود يا اشتباهي توليد گردد و يا در تصرف اشخاص تزاحم و تعارض باشد رفع اختلافات و تعيين تکليف و يا ابطال و يا اصلاح دادخواست ثبت با هيات نظارت است هر چند که موعد اعتراض نيز منقضي شده باشد البته تا زماني که ملک    در دفتر املاک به ثبت نرسيده باشد .

      بند ششم : اثر فوت و حجر معترض

      بر اساس ماده 105 قانون آئين دادرسي مدني ، قاعده کلي در خصوص فوت و حجر يکي از اصحاب دعوي اين است که ، هر گاه يکي از اصحاب دعوي فوت نمايد يا محجور شود ، دادگاه رسيدگي را بطور موقت متوقف و مراتب را به طرف ديگر اعلام مي دارد ، پس از تعيين جانشين و درخواست ذي نفع جريان دادرسي ادامه مي يابد .

      اما اجراي اين قاعده در دعاوي ثبتي موجب وقفه در کار ثبت و بلاتکليفي متقاضيان مي باشد و چه بسا مدت زماني طولاني بگذرد و مستدعي ثبت نتواند ورثه معترض را شناسائي و معرفي کند و در اين مدت عملاً اداره ثبت و مستدعي ثبت بصورت بلاتکليف باقي مي مانند ، به همين جهت در سال 1351 با تصويب ماده 18 مکرر قانون ثبت قانونگذار راهکار ديگري را وضع نمود ، به موجب ماده 18 مکرر ، در صورت فوت معترض به ثبت اعم از اينکه تاريخ فوت قبل يا بعد از اجراي اين قانون باشد هر گاه معترض عليه نتواند تمام يا بعضي از وراث را معرفي نمايد به تقاضاي او به شرح زير اقدام مي شود :

      1-در صورتي که نتواند تمام ورثه را معرفي نمايد ، دادگاه مراتب را به دادستان محل ابلاغ مي کند که در صورت وجود وراث محجور نسبت به نصب قيم و تعقيب دعوي اقدام شود و به علاوه موضوع و جريان دعوي را سه دفعه متوالي در يکي از روزنامه هاي کثير الانتشار مرکز و يکي از روزنامه هاي محل يا نزديک مقر  دادگاه آگهي مي نمايد ، چنانچه ظرف نود روز از تاريخ انتشار آخرين آگهي دعوي تعقيب نشود قرار سقوط دعوي صادر مي گردد .

      2-در صورتي که بعضي از ورثه را معرفي نمايد ، به وراث شناخته شده اخطار مي شود در صورتي که در مقام تعقيب دعوي باشند ظرف پنج روز از تاريخ ابلاغ اخطاريه به تقديم دادخواست تعقيب مبادرت کنند . در مورد وراث شناخته نشده و  نيز وراث شناخته شده اي که با صدور ابلاغ اخطاريه دعوي را مسکوت گذاشته باشد به طريق مذکور در بند يک عمل خواهد شد . »

      ماده 44 قانون ثبت نيز ناظر بر فوت يا حجر کسي است که نسبت به ملک مورد ثبت قبلاً اقامه دعوي کرده باشد .بند هفتم : تجديد دادخواست اعتراض بر اساس ماده 95 قانون آئين دادرسي مدني ، عدم حضور هر يک از اصحاب دعوي و يا وکيل آنان در جلسه دادرسي مانع رسيدگي و اتخاذ تصميم نيست در موردي که دادگاه به اخذ توضيح از خواهان نياز داشته باشد و نامبرده در جلسه تعيين شده حاضر  نشود و با اخذ توضيح از خوانده هم دادگاه نتواند راي بدهد ، دادگاه قرار  ابطال دادخواست را صادر خواهد کرد . و اين قرار نيز واجد امر مختوم نبوده و  خواهان مي تواند مجدداً و به طور مکرر اقدام به تقديم دادخواست نمايد . اما از آنجائيکه طبع دعاوي ثبتي (اعتراض به ثبت) با ساير دعاوي متفاوت مي باشد در اين رابطه نيز قانون ثبت مقرراتي خاص وضع نموده است .

      وفق ماده 19 قانون ثبت ، در صورتي که در جلسه مقرر براي محاکمه معترض يا وکيل او حاضر نشود و مطابق قانون اصول محاکمات حقوقي (آئين دادرسي مدني) به تقاضاي مستدعي ثبت عرضحال او ابطال گردد . تجديد عرضحال فقط در ظرف ده روز پس از  ابلاغ قرار ابطال براي يک مرتبه ممکن خواهد بود . در اين مورد عرضحال  مستقيماً به دفتر محکمه صلاحيتدار داده خواهد شد . بر اساس تبصره ذيل ماده 19 موقوم در مواردي نيز که به موجب مواد 16 و 17 اصول محاکمات آزمايش عرضحال رد مي شود مفاد اين ماده لازم الرعايه است .

     بدين ترتيب و با توجه به ماده 19 و تبصره ذيل آن ، در صورتي که دادگاه براساس ماده 95 قرار ابطال دادخواست را صادر نمايد و نيز در مواردي که مدير دفتر دادگاه بر اساس ماده 54 قانون آئين دادرسي مدني به لحاظ رفع ننمودن نواقص در موعد مقرر اقدام به صدور قرار رد دادخواست مي نمايد ، تجديد دادخواست اعتراض فقط در ظرف ده روز پس از ابلاغ قرار رد دادخواست يا ابطال دادخواست صورت مي گيرد و خارج از مهلت ده روز تجديد دادخواست امکان پذير نيست . لازم به ذکر است که اين تجديد دادخواست فقط براي يک مرتبه امکان پذير مي باشد ، يعني اگر معترض ظرف مدت ده روز مقرر دادخواست اعتراض خود را تسليم نمود و اين بار هم  يه يکي از جهات مذکور مجدداً قرار ابطال يا قرار رد دادخواست او صادر گرديده  ديگر حق تجديد دادخواست خود را ندارد .

     هر گاه دادخواست معترض به ثبت به علل ديگري غير از آنچه گفته شد ابطال شود  مثلاً چنانچه بر اساس قسمت دوم ماده 96 قانون آئين دادرسي مدني ، قرار ابطال دادخواست معترض صادر شود ، ديگر تجديد دادخواست امکان پذير نيست و همچنين در  صورتي که دادگاه قرار عدم استماع دعوي را صادر نمايد نيز تجديد دادخواست امکان پذير نيست ، مگر اينکه مهلت اعتراض به ثبت هنوز باقي باشد .(2)

      بند هشتم : موارد سقوط دعوي اعتراض

      بر اساس مقررات قانون ثبت در چهار مورد دعوي اعتراض ساقط و دادگاه مبادرت به  صدور قرار سقوط دعوي مي نمايد که عبارتند از :

      1-وفق قسمت دوم ماده 18 قانون ثبت ، اگر معترض پس از تقديم عرضحال در مدت شصت روز دعوي خود را تعقيب نکرد (مسکوت گذاشت) محکمه مکلف است به تقاضاي مستدعي ثبت قرار اسقاط دعواي اعتراض را صادر نمايد ، از اين قرار مي توان استيناف داده راي استيناف قابل تميز نيست .

      لازم به ذکر است که به موجب آراء متعدد ، ضابطه ترک تعقيب دعوي نيز وقتي صدق مي کند که از طرف دادگاه تکليفي معين شده باشد و اهمال معترض در ترک تعقيب صدق کند و همچنين عدم تعقيب دعوي بايد مستند به عمل معترض باشد بنابراين چنانچه مسکوت ماندن پرونده ناشي از عدم اقدامات مدير دفتر دادگاه و يا ساير   عوامل ديگر باشد صدور قرار سقوط دعوي فاقد وجاهت قانوني است . 

       2-3، موارد مذکور در ماده 18 مکرر قانون ثبت که در بند فوت و حجر معترض توضيح  آن داده شد و نيازي به تکرار نيست .

      4-ماده 46 قانون ثبت ، بر اساس اين ماده هر گاه کسي نسبت به ملک مورد ثبت  اقامه دعوي کرده قبل از انقضاء مو عدهاي مقرر در ماده 17 و 18 و 19 فوت کرده يا محجور شود ، مستدعي ثبت مکلف است که مراتب را به اداره ثبت و دادسراي عمومي  محل وقوع ملک کتباً اطلاع داده و پس از معين شدن قائم مقام قانوني به او از  طريق محکمه مربوطه اخطار نمايد که مشار اليه در ظرف شصت روز از تاريخ ابلاغ اخطاريه دعوي را تعقيب کند هر گاه قائم مقام قانوني در مهلت مقرر دعوي را تعقيب نکرد محکمه قرار اسقاط دعوي را صادر مي کند اين قرار فقط قابل استيناف است .

-------------------------
 (1) حقوق ثبت دکتر لنگرودي ص 115 و 116 -دانشنامه حقوقي جلد 1 ص 419
 (2) به موجب راي اصراري 23/6/42 عرضحال بار سوم که قبل قبول نيست يا بايد مسبوق به دو قرار ابطال دادخواست يا دو قرار رد دادخواست باشد و تلفيق قرار  رد دادخواست و قرار ابطال دادخواست مانع پذيرش عرضحال به ثبت براي بار سوم  نيست . دانشنامه حقوقي ج 1 ص 436



نويسنده: استاد هاشمي



مشاوره حقوقی رایگان