بسم الله
 
EN

بازدیدها: 719

تابعيت و آثار آن

  1392/8/18
يكي از قديمي‌ترين اسنادي كه نشانگر وجود قاعده تابعيت در ايران است، دستخطي به تاريخ 1308(هـ‌.‌ق) از ناصرالدين شاه است كه به موجب آن تمامي‌زن‌هاي ايراني كه شوهر خارجي اختيار كرده باشند بعد از فوت شوهر بايد به تابعيت دولت ايران شناخته شوند.در تاريخ 1317(هـ . ق) فرماني تحت عنوان قانون تابعيت صادر شد و اصل خون و اصل خاك در آن مورد توجه واقع شد.در اصل 24 متمم قانون اساسي مشروطيت، قاعده تابعيت مطرح شد و در ادامه آن در سال‌هاي 1304، 1308، 113(هـ . ش) قوانين مختلف درمورد قاعده تابعيت به تصويب و به مورد اجرا گذاشته شد. پس از پيروزي انقلاب اسلامي‌در سال 1357، قانونگذار در قانون اساسي جمهوري اسلامي‌در اصول 41 و 42 تابعيت ايران را كه حق مسلم هر شهروند ايراني است، مورد توجه قرار داد. در مورد تعريف تابعيت با وجود تعابير و تعاريف مختلف مي‌توان گفت: تابعيت، عبارت است از رابطه‌ سياسي، حقوقي، اجتماعي و معنوي كه بين يك شخص حقيقي يا حقوقي و يك دولت وجود داشته يا ايجاد شده كه هم دولت و هم اشخاص (اعم از حقيقي و حقوقي) را داراي حقوق و تكاليف در قبال يكديگر مي‌سازد.

سياسي بودن اين رابطه بدان جهت است که از قدرت و حاکميت ناشي مي‌شود. در قبال تبعيت شخص از دولت، دولت نيز متقابلا تبعه خود را حمايت مي‌كند. چنين رابطه‌اي، شخص تبعه را مطمئن مي‌سازد که در رفتار و دادوستدش با کشورهاي خارجي و اتباع بيگانه، عندالاقتضا از حمايت سياسي دولت متبوع خود، که به وسيله حقوق بين‌الملل شناخته شده، متمتع خواهد شد. رابطه بين دولت و شخص از آن جهت معنوي است که اين تبعيت و حمايت مخصوص به مکان خاصي نيست . مثلا يک ايراني هر کجاي دنيا که باشد رابطه خود را با کشورش حفظ کرده و به کشور خود تعلق خاطر دارد. تابعيت يك رابطه بين‌المللي است، زيرا در نظام بين‌المللي، اتباع يك كشور از حمايت دولت متبوع خود در خارج از آن كشور برخوردار مي‌شوند. تابعيت يك رابطه داخلي است، زيرا در نظام داخلي، تبعه داراي حقوق سياسي مثل حق راي است. تابعيت، رابطه حقوقي است، زيرا اين رابطه موجد آثار حقوقي است.لذا در ارتباط با تابعيت در دنياي امروز با اصولي مواجه هستيم و آن اينکه اولا هر فردي بايد تابعيتي داشته باشد. دوم اينکه هيچ فردي نبايد بيش از يک تابعيت داشته باشد و سوم آنکه تابعيت يک امر هميشگي و زوال ناپذير نيست. لذا همين که يک کودک به دنيا مي‌آيد به ناچار تابعيت دولتي به او تحميل مي‌شود . اين يک رويه‌اي است که تقريبا همه کشور‌ها آن راپذيرفته‌اند . اين تحميل تابعيت به دو طريق خون و خاک امکان پذير است.

سيستم خون که آن را تابعيت نسبي نيز مي‌نامند عبارت از سيستمي است که در آن تابعيت از طريق نسب به طفل تحميل مي‌شود .

يعني طفل به محض تولد، تابعيت پدر يا مادرش را تحصيل خواهد كرد. اصل خون به محلي كه طفل در آنجا متولد مي‌شود، توجهي ندارد. تابعيت از طريق سيستم خاك، تابعيتي است كه شخص را از روي محل تولد وي، معلوم مي‌كند، يعني هر شخصي در هر محلي كه متولد مي‌شود، تابعيت كشور محل تولد خود را دارا مي‌شود، امروزه اكثر دولت‌ها به سيستم خاك عمل مي‌‌كنند.در بندهاي 5، 4، 3، 2 ماده 976 قانوني مدني به دو دسته تابعيت كه شامل تابعيت فردي كه پدرش ايراني و تابعيت ناشي از تولد يك فرد در ايران اشاره شده است. در بند 2 ماده 976 قانون مدني ايران، آمده است:«كساني كه پدر آنها ايراني است اعم از اينكه در ايران يا در خارجه متولد شده باشند» تبعه ايران محسوب مي‌شوند. اين نوع تابعيت را تحصيل تابعيت با اعمال سيستم خون مي‌نامند و طبق قانون ايران، فقط تابعيت از طريق پدر ايراني به طفل تحميل مي‌شود و تابعيت مادر به طفل منتقل نمي‌شود.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان