بسم الله
 
EN

بازدیدها: 566

گردش آزاد اطلاعات؛ ابزاري سياسي يا حقي اساسي

  1392/8/11
هزاره سوم را عصر ارتباطات و فن آوري مي خوانند، چراکه نوع و شيوه گردش اطلاعات، ميزان قدرت سياسي کشورها را تعيين ميکند. به عبارت بهتر؛ در جهان امروز تقسيم قدرت، ارتباط مسقيمي با نوع گردش اطلاعات و اخبار دارد. به طوريکه؛ ابعاد نظري اين تفسير که ريشه در نظريات فوکو انديشمند فرانسوي دارد، سبب شده تا بسياري از کشورها در صدد برآيند تا نوع گردش اطلاعات را با توجه به اهداف سياسي خود سازماندهي کنند. تا از اين رهگذر بتوانند سطح آگاهي در نظام جهاني را کنترل کنند.

بر اساس ديدگاه فوکو؛ قدرتهاي بزرگ براي اينکه بتوانند به عنوان رهبران دنيا به کار خود ادامه دهند دو هدف را همزمان پي گيري مي کنند.

1-ترويج سبک زندگي

2- مشروع، قانوني و حقيقي جلوه دادن تصميمات طرف هاي مورد حمايت قدرت هاي جهاني

لذا در سالهاي اخير شاهد آن بوده ايم که رسانه هاي خبري و تصويري جهان بيش از آنکه به اصل حق گردش آزاد اطلاعات و اخبار بپردازند، به اصل رعايت و مراعات قدرت هاي بزرگ و حمايت از تفاسير آنان در مقابل حوادث و رخداد هاي جهاني اکتفا کرده اند و متاسفانه فراگيري اين نگاه در ميان اصحاب رسانه ها سبب شده تا دامنه ي اين رويکرد علاوه بر رسانه هاي خبري صرف گريبانگير رسانه هاي عمومي نظير شبکه هاي ماهواره اي نيز شود. چراکه بر اساس ديدگاه هاي موجود در زمينه علوم ارتباطات، شبکه هاي ماهواره اي و تلويزيوني مهمترين ابزارهاي گردش اطلاعات در جهان امروز به شمار مي روند.

از اينرو؛ شبکه هاي ماهواره اي به ابزاري در جهت دستيابي کشورها به سطحي از قدرت سياسي مبدل شدند که نتيجه تبعي اين رويکرد؛ تبديل شدن شبکه هاي ماهواره اي به محلي به براي سرمايه گذاري کشورهاي قدرت طلب است.

 به طوريکه در دهه هاي اخير، فعاليت شبکه هاي ماهواره اي در راستاي؛ ضربه به امنيت ملي کشورهاي ديگر و يا تبليغ و تهييج افکار و رفتار نژادپرستانه در ميان ملت ها و يا طرح افکار جنگ طلبانه در ميان جوامع، به صورت چشمگيري افزايش يافته است.

به همين دليل جامعه جهاني به منظور مقابله و مهار چنين وضعيتي اقدام به طراحي اقدامات کنترلي در زمينه قوانين جهاني براي شبکه هاي ماهواره اي کرده است که برخي از آنها عبارتند از:

1- سازمان ملل متحد در قطعنامه شماره  110 مصوب 1947 که با نام «اقدامات عليه تبليغات و محرک هاي جنگ» شناخته مي شود اعلام داشته که «تمامي اشکال تبليغات، در هر کشوري که صورت گيرد، اگر به هر نحوي صلح بين‌المللي را تهديد کند يا آن را مورد مخاطره قرار دهد يا تحريک به جنگ و تجاوز کند، قوياً محکوم است».

لذا اگر شبکه هاي ماهواره اي در برنامه هاي توليدي خود اقدام به طرح شعارها نژاد گرايانه يا فرقه گرايانه کنند مي بايست کشورهاي عضو سازمان ملل در مقابل آن موضع گيري کرده و نسبت به ادامه فعاليت رسانه اي آن مانع تراشي کنند.

2- در مجامع بين المللي، از آزادي در گردش اطلاعات به عنوان عاملي اساسي در جهت پيشبرد صلح و پيشرفت جهاني ياد شده است. لذا رعايت اين حق مي بايد از جانب کشورهاي مختلف مورد احترام واقع شود.

اين مسئله را مي توان در ماده 19 اعلاميه جهاني حقوق بشر (مصوب دسامبر 1948) به وضوح مشاهده کرد آنجا که اعلام داشته:« هر کس حق آزادي عقيده و بيان دارد و حق مزبور شامل آن است که از داشتن عقايد خود بيم و اضطرابي نداشته باشد و در کسب اطلاعات و افکار و در اخذ و انتشار آن ، به تمام وسايل ممکن و بدون ملاحظات مرزي، آزاد باشد».

لذا مانع تراشي در زمينه فعاليت هاي رسانه اي شبکه هايي که در راستاي اين هدف در حال فعاليت هستند بر خلاف اعلاميه جهاني حقوق بشر ارزيابي مي شود.

3- کشورهاي عضو اتحاديه بين المللي مخابرات  (ITU)که تعداد اعضاي آن امروزه به 192 کشور بالغ مي شود، متعهد به فراهم آوردن بستر «ارتباط جهاني» مناسب براي ساير اعضاء شده اند که در اينجا مقصود از اصطلاح «‌ارتباط جهاني» عبارت از «بهره گيري از امکانات ارتباطي موجود به منظور برقراري ارتباط ميان پنج منطقه ‌اتحاديه بين‌المللي مخابرات (ITU)  » که در نشست جهاني مونترئو در سال 1965 به تصويب رسيده است.

يکي از مواد اين مصوبه «‌دسترسي غير تبعيض‌آميز اعضا به امکانات ارتباطاتي ساير اعضا جهت پخش برنامه هاي ماهواره اي است»، که در راستاي حق آزادي بيان و گردش آزاد اطلاعات مورد تاکيد در اعلاميه جهاني حقوق بشر، مطرح شده است. اما اين امر نبايد منجر به نقض اصول ديگر اعلاميه جهاني حقوق بشر از جمله توهين به اقليت هاي ديني و مذهبي شود.

لذا در يک جمع بندي کلي از جايگاه شبکه هاي ماهواره اي در نظام حقوق بين الملل مي توان گفت:

- فعاليت شبکه هاي ماهواره اي به عنوان ابزاري در جهت گردش آزاد اطلاعات و آزادي بيان به عنوان اصول انکار ناپذير اعلاميه جهاني حقوق بشر مورد تائيد جامعه جهاني است.

- براي تحقق اين مهم و جلوگيري از سوء استفاده کشورها از اين ابزار مهم اطلاع رساني، تلاش هايي در نهادهاي بين المللي صورت گرفته که منجر به تصويب چندين پروتکل، کنوانسيون و تاسيس سازمان جهاني شده است.

- تفاسير سياسي و تلاش برخي کشورها در راستاي کسب قدرت سياسي سبب شده تا برخي شبکه هاي ماهواره اي وابسته به گروهک هاي فرقه گرا، خرابکار، نژادپرست نظير شبکه ماهواره اي کلمه، بيان، اهل بيت و… فعاليت هاي خود را توسعه ببخشند و در مقابل برخي دولت ها نظير ايران از حق بهره مندي از امکان تاسيس و حمايت از فعاليت برخي شبکه هاي ماهواره اي محروم شوند که اين موضوع مي تواند در آينده به تهديدي جدي عليه صلح و امنيت جهاني مبدل شود.



نويسنده: سيد محمد موسوي- کارشناس ارشد روابط بين الملل





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان