بسم الله
 
EN

بازدیدها: 806

وصيت- قسمت چهارم

  1392/7/30
قسمت قبلي

وصيت

خداوند متعال در آيه 176 سوره دوم (بقره) فرموده است:
«نوشته شد بر شما كه چون مرگ يكى از شما فرا رسد، اگر مالى دارد، وصيت كند براى پدر و مادر و نزديكان خويش به نيكى و اين حقى است بر پرهيزكاران.»

پيامبر (ص) فرموده‏اند: هر كس بدون وصيت بميرد، به مرگى همچون مرگ دوره جاهلى مرده است. «1» و همان حضرت فرموده‏اند: سزاوار نيست بر مؤمن كه هيچ شبى بخوابد مگر اينكه وصيت نامه‏اش زير سرش باشد. «2» و فرموده‏اند: وصيت موجب اتمام كم و كاستى زكات است. «3»

و فرموده‏اند: هر كس به هنگام مرگ وصيتى پسنديده نكند، موجب كاستى در مردانگى و خرد اوست. «4» امير المؤمنين على (ع) فرموده است: هر كس وصيت كند و در آن حيف و ستمى روا ندارد، چنان است كه آن مال را در زندگى خويش در راه خدا صدقه داده باشد و براى من تفاوتى نيست در آنكه به وارثان خود زيانى برسانم يا آن مال را از ايشان دزديده باشم. «5» امام صادق فرموده است: وصيت، حقى است بر هر مسلمان. «6» و همان حضرت فرموده است: هيچ مرده‏يى را مرگ فرا نمى‏رسد مگر اينكه خداوند چشم و گوش و عقل او را در مورد وصيت به او بر مى‏گرداند كه بفهمد آيا وصيت كرده است يا نه و اين همان راحتى‏يى است كه به آن راحتى مرگ مى‏گويند و آن حق هر مسلمان است. «7» باز همان حضرت فرموده‏اند: هر كس به هنگام مرگ، براى خويشاوندانى كه ارث نمى‏برند، وصيت نكند، سرانجامش به گناه پايان مى‏پذيرد. «8» پيامبر فرموده‏اند: هر كس به هنگام مرگ، وصيت پسنديده نكند، موجب كاستى در مروت و خرد اوست.

گفته شد: اى رسول خدا! چگونه بايد وصيت كرد؟ فرمودند: چون مرگش فرا رسد و مردم پيش او جمع شوند، بگويد: پروردگارا! اى پديد آورنده آسمانها و زمين! اى آگاه آشكار و نهان! اى مهربان به دوست و دشمن! پروردگارا! من در اين جهان به پيشگاه تو عهد و اقرار مى‏كنم و گواهى مى‏دهم كه خدايى جز تو نيست يگانه‏يى كه تو را شريك و انبازى نيست و محمد بنده و فرستاده تو است و همانا كه بهشت و دوزخ حق است و حساب و برانگيختن و ميزان و قدر حق است و قرآن چنان است كه تو فرو فرستاده‏اى و تو خود، خداى حق و آشكارى. خداوند به محمد (ص) بهترين پاداش را دهاد! و به محمد و آل او بهترين تحيت را عنايت فرمايد. پروردگارا! اى ساز و برگ من به هنگام گرفتارى، و اى ياور من به هنگام سختى، و اى ولى نعمت من! تو كه خداى من و خداى پدر و نياكان منى، مرا لحظه‏يى به خود وامگذاركه اگر يك چشم بر هم زدن مرا به خودم واگذارى، به بدى نزديك و از نيكى دور مى‏شوم. خدايا! انيس وحشت من در گورم باش و اين عهد مرا روزى كه تو را ديدار مى‏كنم به من ارزانى فرماى. سپس به نيازهاى خود وصيت كند.

اين وصيت، همان است كه در آيه 91 سوره نوزدهم (مريم) آمده و فرموده است: «مالك نمى‏باشند شفاعت را، مگر كسى كه بگيرد از نزد خداى بخشنده عهد و پيمانى را.» و اين عهد و پيمان ميت است و وصيت بر هر مسلمانى حق است و لازم است كه اين را حفظ و به اين عمل كند.

امير المؤمنين على (ع) مى‏گويد: اين گونه وصيت كردن را پيامبر (ص) به من آموختند و فرمودند: جبريل (ع) به من آموزش داد. «9» يكى از اين دو بزرگوار (پيامبر يا على) گفته‏اند كه خداوند فرموده است: اى آدمى زاده! سه نعمت به تو ارزانى داشتم، نخست آنكه، چندان از معايب تو چشم پوشى كردم كه اگر افراد خانواده‏ات آن عيبها را مى‏دانستند، تو را به خاك نمى‏سپردند، و بر تو مال بخشيدم، آنگاه از تو چيزى به وام خواستم و خيرى پيش نفرستادى، و براى تو در هنگام مرگ در مورد يك سوم مالت اختيار قرار دادم، باز هم خيرى انجام ندادى و پيش نفرستادى. «10» پيامبر (ص) ضمن وصيت خود به على (ع) چنين فرمودند:

اى على! تو را در باره خودت به خصالى سفارش مى‏كنم كه بايد آن را حفظ و عمل كنى (و سپس فرمودند: خدايا! خود او را يارى فرماى)، نخست راستى است و هرگز نبايد از دهانت دروغى بيرون آيد. دوم پارسايى و هرگز به خيانت گستاخى مكن. سوم بيم از خداوند متعال آنچنان كه گويى او را مى‏بينى. چهارم بسيار گريستن براى خدا كه در قبال هر قطره اشك براى تو هزار خانه در بهشت ساخته مى‏شود.

پنجم آنكه، مال و جان خود را فداى دين خويش كنى. ششم آنكه سنت مرا در نماز و روزه و صدقات من عمل كنى، يعنى پنجاه و يك ركعت در شبانروز نماز بگزارى (واجب و نافله) و از هر ماه سه روز، روزه بگيرى، پنجشنبه اول و آخر هر ماه و چهارشنبه وسط آن را، اما در مورد صدقه دادن بايد چندان كوشش كنى كه با خود بگويى‏ گويا اسراف كردم و حال آنكه اسراف نكرده‏اى. آنگاه سه بار فرمودند: بر تو باد به خواندن نماز شب و سه بار فرمودند: بر تو باد به خواندن نماز ظهر و بر تو باد كه در همه حال قرآن تلاوت كنى، و در نمازهايت دستهايت را مقابل چهره‏ات بلند كن و قنوت بخوان، و بر تو باد كه به هنگام هر وضو گرفتن، مسواك بزنى و بر تو باد مواظبت به انجام اخلاق پسنديده و دورى كردن از اخلاق نكوهيده و اگر چنين نكردى، كسى جز خويشتن را سرزنش مكنى. «11»

نبى اكرم (ص): هر كه بى‏وصيّت بميرد، چون مردم جاهليّت مرده.

و فرمود: شايسته نيست كه هيچ مسلمانى بميرد مگر آنكه وصيت او زير سرش باشد.
و فرمود: هر كه وقت مرگ خوب وصيت نكند در عقل و مروّت او نقصانى است.
و امير مؤمنان (ع) فرمود: هر كه وصيّت كند و در آن حقى را از بين نبرد و بكسى ضررى نرساند، (افراط و تفريط نكند) چنانست كه همان را در حيات خود صدقه داده، و فرمود: باك ندارم كه مال خود را صدقه دهم كه يا بورثه ضرر ميرسد، يا فرض ميكنم دزد برده است.
امام ششم (ع) فرمود: وصيت بر هر مسلمانى حق است.
و فرمود: هر كه وقت مردن براى آن عده از خويشانش كه از وى ارث نميبرند وصيت نكند عملش را به معصيت ختم نموده.
 
--------------------------
پي نوشت:

(1). به نقل از المقنعه شيخ مفيد، ص 102، در وسائل الشيعه، ج 6، ص 352، آمده است. م.
(2). به نقل از المقنعه شيخ مفيد، ص 102، در وسائل الشيعه، ج 6، ص 352، آمده است. م.
(3). تهذيب، شيخ طوسى، ج 2، ص 382. م.
(4). فروع كافى، ج 2، ص 234. م.
(5). تهذيب، ج 2، ص 382 و 383. م.
(6). تهذيب، ج 2، ص 382 و 383. م.
(7). تهذيب، ج 2، ص 382 و 383. م.
(8). مجموعه اين روايات با ذكر اسناد، در مبحث وصيت وسائل الشيعه، آمده است. م.
(9). با ذكر اسناد از فروع كافى و تهذيب و استبصار در وسائل الشيعه، ج 6، ص 359، آمده است. م.
(10). خصال، ج 1، ص 67. م.
(11). به نقل از روضه كافى، در بحار الانوار، ج 77، ص 68، آمده است. م.

منابع: 
فتال نيشابورى، محمد بن احمد،ترجمه روضة الواعظين، ص: 757
طبرسى، حسن بن فضل‏،ترجمه مكارم الأخلاق، ج‏2، ص: 209







برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان