بسم الله
 
EN

بازدیدها: 724

بسته حقوقي براي خانواده‌هايي که سرپرست خود را از دست داده‌اند ؛سهم فرزندان بعد از مرگ پدر

  1392/7/28
خلاصه: از ابتداي امسال تا هفته اول مهر ماه، 186 هزار و 454 نفر در کشور جان خود را از دست داده‌اند که 98 هزار و 820 نفر از آنان مرد بوده‌اند. مرداني که حتما تعداد زيادي از آنان متاهل و صاحب همسر و فرزند بوده‌اند و بعد از مرگ‌شان اهل و عيالشان با مشکل‌هاي زيادي دست به گريبانند که يکي از آنها نگهداري از بچه‌هاست.
اين گزارش براي رفع مشکل‌هاي حقوقي اين دسته از افراد نگارش شده است. 

تفاوت حضانت با قيموميت

حضانت در تعبير عاميانه متعلق به کسي است که بچه را تر و خشک، بزرگ و تربيت مي‌کند. در صورت مريضي او را پيش دکتر مي برد و به مدرسه مي‌رساند. سرپرستي فرزند پس از فوت پدر با مادر است؛ زيرا نگهداري به‌طورمعمول رابطه‌اي مستقيم با احساسات و تعلق خاطر شخص نسبت به فرزند دارد و در اين خصوصيات مادر حرف اول را مي‌زند.
اما قيموميت، مربوط به تصميم‌گيري راجع به امور مالي بچه‌هاست. همانطور که مي‌دانيد بچه‌ها تا رسيدن به سن 18 سالگي، صغير محسوب مي‌شوند و هر چه که مربوط به مسايل مالي‌شان است (درآمد- هزينه) بر عهده پدر و در صورت فوت او بر عهده پدربزرگ يا قيم خواهد بود. دراصطلاح به پدر و پدربزرگ، «ولي خاص» گفته مي‌شود. پس توجه داشته باشيد که اگر پدر طفلي فوت کند با وجود پدربزرگ او ديگر نيازي به قيم نخواهد داشت. ولي اگر پدربزرگ او نيز پيش از آن فوت کرده باشد دادستان موظف است براي طفل قيم نصب کند. براي اينکه بدانيد در اين شرايط قيموميت با چه کسي خواهد بود و چگونه اين شخص انتخاب مي‌شود و بايد چه مراحل اداري‌اي را پشت سر بگذارد؟ ما را همراهي کنيد.

قيموميت با کيست؟

قيم کسي است که امور حقوقي فرزند را سر و سامان مي‌دهد. به همين دليل براي انتخاب اين شخص قانون وسواس زيادي به خرج داده است. همانطور که گفتيم اگر مادر صلاحيت لازم را داشته باشد اصلي‌ترين گزينه براي قيموميت است ولي اين تمام ماجرا نيست. پس به اين نکته حتما توجه داشته باشيد که اگر زن ازدواج مجدد کند معمولا اداره سرپرستي، قيمومت را به يکي از اقوام درجه يک پدر يا مادر مي‌دهد و اگر هيچ کدام از اين‌ها هم نبودند يا صلاحيت نداشتند اداره سرپرستي يک نفر را به عنوان امين انتخاب و همين فرد امين، قيم فرزندان اين زن را انتخاب مي‌کند. نکته مهم ديگري که نبايد از نظرتان دور بماند اين است که قيم هيچ‌گاه نمي‌تواند خودسرانه درباره اموال طفل تصميم‌گيري کند. قانون در اين‌باره نيز سختگيري کرده و قيم را الزام کرده است تا همه کارها را با نظارت اداره سرپرستي انجام دهد. پس اين را بدانيد که اگر قيم بخواهد اموال طفل را نقل و انتقال دهد حتما بايد اجازه اداره سرپرستي را قبلا گرفته باشد.

حضانت با کيست؟

پس از فوت پدر حضانت و سرپرستي کودکان حقي است که قانون به مادر اعطا کرده است. پس اگر شما جزو مادراني هستيد که به تازگي همسر خود را از دست داده‌ايد بدانيد که هيچ‌کس نمي‌تواند فرزندتان را از شما جدا کند زيرا ماده 1171 قانون مدني حضانت فرزند را پس از فوت پدر حق شما دانسته و گفته است «در صورت فوت يکي از ابوين، حضانت طفل با فردي است که در قيد حيات است، هر چند متوفي پدر طفل بوده و براي او قيم معين کرده باشد». پس لازم نيست نگران باشيد چون که زن بعد از مرگ شوهر براي حضانت نياز به مجوز خاصي ندارد و اين موضوع حتي زماني که طفل پدربزرگ نيز داشته باشد صادق است. نکته ديگري که توجه به آن مي‌تواند بسياري از مشکلات خانواده‌ها را پيش از وقوع حل و فصل کند اين است که حتي اگر مادر ازدواج مجدد کند نيز حضانت از او سلب نخواهد شد و اگر کسي فکر مي‌کند که مادر صلاحيت نگهداري فرزند را ندارد بايد در دادگاه اين موضوع را ثابت کند.

به اداره سرپرستي مراجعه کنيد

حتما تا کنون اين سوال برايتان پيش آمده است که دريافت مجوز قيمومت چگونه است؟ براي پاسخ به اين سوال بايد گفت که اگر مادري مي‌خواهد اداره اموال فرزندش را بر عهده بگيرد بايد با ارايه مدارک فوت پدر طفل و نوشتن تقاضا در يک برگ معمولي به اداره سرپرستي مراجعه کند. اين فرد بايد در نامه بنويسد که پدر طفل طبق مدارک موجود فوت کرده است و ضمن آن آمادگي خود را براي قيمومت طفل اعلام کند.
در اين زمان دادستان پس از بررسي، مادر را به عنوان قيم اعلام مي‌کند و بعد از آن است که او مي‌تواند در امور مالي فرزند خود جهت مصلحت و منافع طفل دخالت کند. اما حتما بايد توجه داشت که دخالت قيم در امور مالي طفل دخالتي بدون حد و حصر نيست و حتما بايد بر اساس مصلحت طفل انجام بگيرد و در غير اين‌صورت براي قيم مسئوليت‌هاي سنگيني به بار خواهد آورد.

روندي که اداره سرپرستي طي مي‌کند

اداره سرپرستي پس از دريافت تقاضانامه فرد متقاضي قيمومت، به مرجع انتظامي محل سکونت و اقامت فرزندان، دستور مي‌دهد براي حفظ حقوق آن‌ها، از اموال منقول و غير منقول متوفي صورت‌برداري کنند که مبادا اموال متوفي حيف و ميل شود.
همچنين مدارکي از جمله گواهي فوت متوفي، کپي شناسنامه صغير، کپي شناسنامه براي معرفي فرد صالح و شايسته‌اي که آمادگي قيمومت را داشته باشد به اداره سرپرستي تحويل داده مي‌شود. در اين خصوص معمولاً مادر کودک براي قيمومت اعلام آمادگي مي‌کند و مرجع انتظامي پس از تحقيق از اهالي محلي، در مورد صلاحيت و شايستگي وي، نتيجه را به انضمام فتوکپي شناسنامه مادر و ساير مدارک به اداره سرپرستي تقديم خواهد کرد.

اگر مادر قيمومت را قبول نکند!

اگر مادر حضور نداشته باشد مثلا در خارج از کشور براي تحصيل به سر ببرد يا اينکه حاضر به قبول سرپرستي کودک خود نباشد، در اين صورت فردي صالح از بستگان، براي قيمومت معرفي مي‌شود و چنانچه هيچ يک از اقوام و بستگان حاضر به قبول قيمومت نباشند يا صلاحيت آن‌ها احراز نشود، اداره سرپرستي رأسا کسي را که شايستگي دارد، انتخاب مي‌کند، اين فرد حتي ممکن است از کارمندان مورد اعتماد خود اداره سرپرستي باشد و اين اداره از يکي از اين افراد استفاده کند. پس از مشخص شدن فرد صالح براي قيمومت، اداره سرپرستي، پرونده را براي صدور حکم به دادگاه ارسال مي‌کند و چنانچه دادگاه نيز صلاحيت فرد معرفي شده را احراز و او را قادر به اداره امور صغير بداند پس از صدور حکم، پرونده را به اداره سرپرستي باز مي‌گرداند. در اين زمان است که قيم نامه صادر و به قيم تحويل مي‌دهد تا مطابق وظايفي که در قانون مقرر شده است به اداره امور بپردازد.

چند ماده قانوني

طبق قانون، هيچ يک از والدين حق ندارند در مدتي که حضانت کودکي بر عهده آن‌هاست از نگهداري او امتناع کنند و در صورت امتناع هر يک، حاکم بايد به تقاضاي ديگري، تقاضاي قيم يا يکي از اقربا يا به تقاضاي مدعي العموم، نگهداري کودکي را به يکي از ابوين يا غيره که حضانت به عهده اوست الزام کند و در صورتي که الزام ممکن يا موثر نباشد حضانت را به خرج پدر و هر گاه پدر فوت شده باشد به خرج مادر تامين کند، اين را به ياد داشته باشيد که دادگاه فقط مي‌تواند پدر يا مادري را که قانونا حضانت به او سپرده شده است به انجام وظيفه الزام کند.
براي اطمينان از حفظ حقوق مولي‌عليه، قانون پيش‌بيني کرده است که دادستان مي‌تواند اشخاصي را به عنوان ناظر بر عملکرد قيم تعيين کند. ماده 1247 قانون مدني در اين خصوص بايد مورد توجه قرار گيرد که مي‌گويد: «مدعي‌العموم مي‌تواند اعمال نظارت در امور مولي عليه را کلا يا بعضا به اشخاص موثق يا هيئت يا موسسه واگذار کند. شخص يا هيأت يا موسسه‌اي که براي اعمال نظارت تعيين شده است در صورت تقصير يا خيانت مسئول ضرر و خسارت وارده به مولي عليه خواهند بود.» در پايان لازم است اين را هم بدانيد که قانون حواسش به حقوق قيم نيز بوده است، تقاضاي اجرت براي قيم امکان‌پذير است و فردي که قيمومت را بر عهده دارد مي‌تواند از اموال کودک مبلغي مناسب و متعارفي را با نظر دادستان از اموال کودک برداشت کند.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان