بسم الله
 
EN

بازدیدها: 2,235

نقش سازمان هاي بين المللي در تامين صلح جهاني-قسمت سوم(قسمت پاياني)

  1392/6/31
قسمت قبلي


صلح جهاني

 جامعه جهاني در شرايطي دهه اول قرن بيست و يک را پشت سر مي گذارد که هنوز با چالشهاي جدي در زمينه دستيابي به صلح و عدالت  اقتصادي و امنيت انساني روبه روست.صلح در معناي جديد خود به معناي هماهنگي در فعاليت هاي انسان مي باشد حالتي که درآن همزيستي مسالمت آميز و شرافتمندانه وجود دارد و جز ارزشمند ترين و اصولي ترين نيازهاي بشري است که در آن زندگي اجتماعي در توازن وجود دارد.امروزه همزيستي مسالمت آميز يک حق و يک تکليف است و ترويج فرهنگ جهاني عدم خشونت، صلح و برابري اولويت دارد.( منصوري.1389: 7)
صلح در نظام حقوق بين الملل اساسا صلح بين المللي است که به دليل انعطاف در مفاهيم و اجزاي صلح و ارتباط متقابل جوامع ملي با منافع جامعه بين المللي،ممکن است صلح محلي و ملي را نيز در برگيرد.عملکرد و تجربه کاري سازمان ملل متحد در اواخر قرن بيستم به خوبي نشان داده که با محدود شدن تدريجي صلاحيت هاي صرفا ملي به نفع صلاحيت هاي بين المللي،برخي موارد خشونت در درون اجتماعات ملي و حتي عليه پاره اي از اقشار جمعيت يک کشور ممکن است تهديدي عليه صلح و امنيت بين المللي شمرده شوند.
در اينجا مطرح مي شود که صلح بين المللي نه صرفا ناظر بر صلح در روابط بين دولت ها بلکه متضمن وضعيت بهينه در روابط دولت ها و ملت ها  و همچنين در روابط بين انسان ها نيز هست.امروزه اولويت جامعه بين المللي و حقوق حاکم بر آن،صلح فراگير بين المللي و نه تنها منطقه اي بلکه جهاني است،صلحي که همه بازيگران بين المللي و ملت ها و تمدن هاي جامعه بشري را تحت پوشش قرار دهد.بايد بشريت و جامعه بشري را شاخص تعيين کننده دامنه ي صلح دانست(ساعد.1389: 27)

سازمان هاي بين المللي تجاري و صلح

يکي از عوامل مهم ناکامي بشر در دستيابي به صلح،توزيع نابرابر منابع اقتصادي و دسترسي به امکانات بقاست. در حالي که توسعه ي اقتصادي،اجتماعي،فرهنگي به گونه اي اين ناعدالتي را به عنوان اصل مهم صلح جهاني ترميم مي کند و شکاف اجتماعي و فرهنگي را تقليل مي دهدو به همين ميزان نيز احتمال تنش و خشونت را خواه در روابط انساني،بين ملت ها و تمدن ها و نهايتا بين دولت ها کاهش خواهد داد و در نهايت جنگ و درگيري نيز به حداقل خواهد رسيد.
از نظر رويکرد نهاد گرايي نوليبرال در جامعه بين المللي  پيدايش سازمان هاي بين المللي تجاري و اقتصادي نه تنها به صلح کمک مي کند بلکه با وجود مذاکرات کشور ها و تعاملات اقتصادي بين آنها و نياز روز افزون هر کشور در زمينه هاي مختلف به کشور ديگر بحث وابستگي متقابل را به وجود مي آيد که روند توسعه را نيز فزوني مي بخشد (ساعد.1389: 32) در اين چارچوب آن چه که مهم است و اهميت دارد بحث عدالت و رعايت کردن آن از جانب سازمان هاي بين المللي است،از اين نظر گفته مي شود که تحقق عدالت از دغدغه هاي اصلي سياستمداران و دست اندر کاران نظام هاي اقتصادي و اجتماعي است اما نکته اينجاست که هر گروهي و مکتبي راه رسيدن به عدالت اقتصادي و تحقق آن را به شکل خاصي عملي مي داند.پس از نظر و جنبه ي اقتصادي همکاري نهادينه ي دولت ها در چارچوب سازمان هاي بين المللي تجاري مي تواند به پيشبرد صلح جهاني کمک کند.

ارتباط بين صلح جهاني و سازمان هاي بين المللي

سازمانهاي بين المللي ، سازمانهاي غير دولتي منطقه اي و جهاني از جمله بازيگران جديد در عرصه بين المللي محسوب مي شوند. گروهي از سازمانهاي بين المللي که در حوزه هاي مانند حقوق بشر، جنگ و صلح و ... فعالست دارند تاثير بيشتر و عميق تري در تحول مفهوم صلح بر جاي مي گذازند. بازيگران فراملي اعم از دولتي يا غير دولتي تاثيرات زيادي بر صلح و دگرگوني نحوه تامين آن دارند که از فعاليت آنها در برقراري صلح و امنيت در جهان صورت مي گيرد (سرمست، 1388: 206). 
سازمان ملل متحد که پس از جنگ جهاني دوم جايگزين جامعه ملل شد، بزرگترين سازمان بين المللي است که نقش اصلي را در حفظ صلح و تامين امنيت در جهان به عهده دارد. اين سازمان که تبلوري از امنيت دسته جمعي است، سازمان بين دولتي محسوب مي شود. اين سازمان نقش موثري در برقراري امنيت و تامين صلح  در جهان ايفا کرده است. برخي از اين اقدامات مستقيم مثل تشکيل گروهاي صلح باني در مناطق بحران زده و برخي از آنها غير مستقيم بوده است. مانند تشکيل سازمانهاي حقوقي و داوري براي حل و فصل مسالمت آميز اختلافات، ايجاد ساختارها، رژيم ها، قواعد و هنجارهاي بين المللي مناسب براي تبادل اطلاعات، شفاف سازي امور و کاهش ابهام، مقابله با رفتارهاي ناهنجار بازيگران در عرصه بين المللي و بلاخره فراهم آوردن بستري مناسب براي مديريت جمعي منازعات به حفظ صلح و برقراري امنيت در جهان کمک مي کند ( سرمست،1388: 206)
در مورد سازمان هاي نظامي بين المللي مثل سازمان آتلانتيک شمالي (ناتو) مي توان گفت در حفظ صلح ميان اعضاي خود موفق بوده اند و احتمال مي رود با گسترش حوزه فعاليت آنها به ساير نقاط نقش فعالتري در تامين صلح و امنيت جهاني در ساير مناطق جهان ايفا کند. براي نمونه: رهبران کشورهاي عضو ناتو در نوامبر 1991 «بيانه صلح و همکاري رم» را صادر کردند. در اين بيانيه که به دنبال بيانيه لندن در 1990 صادر شد، بر اين امر تاکيد شده بود که در اين زمان ، تشکيل اجتماعي متشکل از ارزش هاي مشترک آزادي، دموکراسي و حقوق بشر در ميان مردم آمريکاي شمالي و مردمان تمامي کشورهاي اروپايي ميسر است. نهادهايي که در آن زمان، مسئوليت تشکيل چنين اجتماعي را بر عهده داشتند، اتحاديه ي اروپاي غربي، شوراي اروپا، جامعه اروپايي، سازمان امنيت و همکاري اروپا و ناتو بودند که مي بايست در برابر بي ثباتي هاي ناشي از اختلافات اقتصادي و منازعات ملي گرايانه، راهکارهايي را ارائه مي دادن. رهبران کشورهاي ناتو، راه حل برون رفت از بحران هاي جديد را در به کارگيري همزمان سه رهيافت «گفتگو»، «همکاري» و «حفظ توان دفاع جمعي» مي دانستند (کولايي،تيشه يار.1386: 71)
سازمان کنفرانس اسلامي يکي از سازمان هاي بين دولتي مهم به خصوص در بين کشورهاي اسلامي مي باشد اين سازمان به خصوص در نقش آفريني ايران به عنوان رياست پيشيني سازمان در حل بحران هاي منطقه اي، بحران سوريه و ترکيه، کوزوو و حل مسايل و مشکلات فلسطينيان، ليبي، افغانستان و عراق و کسب موفقيت هاي افتخار آفرين در اين عرصه ها، پتانسيل بالقوه ونهفته ي اين سازمان را فراروي صاحب نظران و نظريه پردازان سياسي قرار داده است که مي تواند با بهره مندي بهينه از آن، بيش از آنچه است، در عرصه بين المللي به ايفاي نقش بپردازد. يکي از اولويت هاي مهم سازمان کنفرانس اسلامي، تلاش براي رفع تشنج و اختلاف ميان کشورهاي عضو سازمان بوده است. همچنين همايش ژنو اولين تجربه ي موفق سازمان کنفرانس اسلامي در انجام اقدامي جمعي و محتوايي در زمينه ي حقوق بشر در تعاطي با سازمان ملل متحد محسوب مي شود ( رحماني.1390: 2 ).
بايد يادآور شويم  مطالعه و بررسي نظام‎هاي منطقه‎اي از آن جهت داراي اهميت مي‎باشد که شناخت مسائل منطقه‎اي ؛ تعاملات ؛ جهت ‎گيري و همکاري‎هاي منطقه‎اي به تصميم سازان و تصميم گيران در تدوين استراتژي هاي كشورها و همكاري هاي منطقه اي کمک همه جانبه‎اي مي‎نمايد. ارزيابي و مرور يک سازمان بين‎المللي و نهاد همگرا به نام اتحاديه آفريقا (African union) که بيش از چهار دهه از تاسيس ابتدايي آن با عنوان سازمان وحدت آفريقا مي گذرد و به نوعي نخستين تجربه همگرايي در قاره آفريقا با استفاده از مدل منطقه‎گرايي منطقه‎اي و بهره‎گيري از الگوي نو کارکردگرايي مي‎باشد ما را در شناخت تاثير نهادهاي همگرا در قرن حاضر ياري مي‎نمايد. سازمان وحدت آفريقا در ابتداي کار فعاليت‌هاي خود را بر اهداف سياسي که در ماده دوم اساسنامه آن ترسيم شده بود، متمرکز کرد. 
در اين چارچوب اين سازمان نقش عمده‌اي در استعمارزدايي از قاره آفريقا، حل و فصل مسالمت آميز منازعات مرزي کشورهاي اين قاره، دفاع از حاکميت ملي و تماميت ارضي اعضا و مبارزه با آپارتايد ايفا کرد. امروزه ديگر داده‎هاي سياسي به تنهايي نمي‎توانند ساختارهاي نويني در نظام بين المللي ايجاد نمايند و اين بازيگران همگرا هستند که با بهره‎گيري از حاصل جمع قدرت واحدهاي سياسي مي‎توانند در ماهيت نظام بين‎الملل نقش ايفا نمايند و اين اتحاديه افريقا بوده است که با فرايندي طولاني و پرهيز از خلق ناگهاني درصدد نهادينه ساختن همگرايي نوين در افريقا بوده است و تا کنون توانسته با نگاهي عملياتي گامهاي موثري را در جهت اهداف والاي خود که توسعه پايدار و تامين صلح و امنيت آفريقا مي باشد گام بردارد (خلخالي.1388).
بر اين اساس مي توان گفت تلاش هاي بسيار زيادي از جانب سازمان هاي بين المللي براي برقراري صلح در جهان انجام گرفته در بالا به ذکر تعدادي از آنها پرداخته شد.

نتيجه گيري:

هدف اصلي در اين پژوهش، بررسي ميزان کارکرد سازمان هاي بين المللي در تامين صلح جهاني مي باشد اين پژوهش سعي داردبه اين موضوع بپردازد،که چگونه سازمان هاي بين المللي پس از پايان جنگ سرد، در تامين صلح جهاني،مي توانند تاثير گزار باشند.فرضيه مطرح شده در اين مقاله اين است که باوجود حقوق و وظايفي که سازمان هاي بين المللي در چهارچوب قوانين خود،براي دولت ها وضع کرده اند،نقش تعيين کننده اي در تامين صلح جهاني دارا مي باشند. 
امروزه زندگي بين المللي بدون سازمان هاي بين المللي اصلا قابل تصور نيست،يعني هيچ دولتي را بلا استثنا نمي توان پيدا کرد که عضو يک يا چند سازمان نباشد و اين بيشتر از پيش اهميت برقراري رابطه و همکاري به منظور رسيدن به يک اجماع نظر و اتفاق نظر بين دولت ها را نشان مي دهد.   پس از جنگ سرد،شکل و ماهيت روابط بين الملل دستخوش تحولات متعددي گرديد.مهم ترين رويدادهايي که به پيچيدگي روابط عصر حاضر انجاميده است پراکندگي مراکز قدرت در جهان،ظهور علم و تکنولوژي،ايجاد و تقويت نقش سازمان هاي بين المللي دولتي و غير دولتي و موارد ديگر را شامل مي شوند.
سازمان هاي بين المللي به دو دسته ي سازمان هاي بين المللي دولتي و غيردولتي تقسيم مي شوند،هر کدام از اين سازمان ها در زمينه ي صلح فعاليت هاي زيادي داشته اند اما امروزه به وضوح شاهد افزايش نقش سازمان هاي غيردولتي در تامين صلح جهاني مي باشيم.
جامعه جهاني در شرايطي دهه اول قرن بيست و يک را پشت سر مي گذارد که هنوز با چالشهاي جدي در زمينه دستيابي به صلح و عدالت  اقتصادي و امنيت انساني روبه روست.صلح د رمعناي جديد خود به معناي هماهنگي در فعاليت هاي انسان مي باشد حالتي که درآن همزيستي مسالمت آميز و شرافتمندانه وجود دارد و جز ارزشمند ترين و اصولي ترين نيازهاي بشري است که در آن زندگي اجتماعي در توازن وجود دارد.امروزه همزيستي مسالمت آميز يک حق و يک تکليف است و ترويج فرهنگ جهاني عدم خشونت،صلح و برابري اولويت دارد.
سازمان هاي زيادي در راستاي حفظ و بسط صلح در جهان به وجود آمده اند که اقدامات با ارزش و موثري را در اين راستا انجام داده اند، با توجه به مدارک و شواهدات تاريخي در اين پژوهش سعي شد تا به اين موضوع پرداخته شود و به عملکردهاي بعضي از مهم ترين سازمانها مانند سازمان ملل متحد، سازمان پيمان آتلانتيک شمالي، سازمان کنفرانس اسلامي و اتحاديه آفريقا که در زمينه حفظ و ثبات صلح اقداماتي را انجام داده اند اشاره شود.

-------------------
منابع:

الف: فارسي

1.بيگ زاده،ابراهيم. 1390. سازمان هاي بين المللي،تهران: دانشگاه شهيدبهشتي
2.پوراحمدي،حسين.1390."سازمان هاي بين المللي،محيط زيست،مساله شمال جنوب"،تهران: علوم محيطي
3.ثقفي عامري،ناصر.1376."سازمان ملل متحد مسئوليت حفظ صلح و امنيت بين المللي"، تهران: دفتر مطالعات سياسي بين المللي
4.رحماني،مسعود.1390. "نقش ايران در ارتقاي موقعيت جهاني كنفرانس اسلامي" دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم. قم: نشر پگاه
5.ساعد،نادر. 1389. حق بر صلح عادلانه، تهران: نشر مجمع جهاني صلح اسلامي
6.سرمست،بهرام. 1388."بازيگران، جنگ افزارها و سرچشمه هاي جديد تهديدات امنيت بين المللي"، فصلنامه تخصصي علوم سياسي. تهران: شماره هشتم
7.غفوري،محمد. 1383. "عملکرد سازمان هاي بين المللي در عرصه ي روابط بين الملل نوين"،فصلنامه  رهيافت هاي سياسي و بين المللي. تهران :دفتر مطالعات سياسي بين المللي
8.كولايي،الهه. تيشه يار،ماندانا. 1386. سازمان پيمان آتلانتيك شمالي دگرگوني در ماموريت ها و كاركرد ها، تهران: نشر دانشگاه تهران
9.مشيرزاده،حميرا. 1388.تحول در نظريه هاي روابط بين الملل، تهران: نشر سمت

ب: تارنما

www.tabnak.ir/fa/news/72409
www.magiran.ir
www.noorlib.ir



نويسنده:محمد شريفي کرجان





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان