بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,086

انواع قراردادهاي تامين مالي از منابع بين المللي-قسمت دوم

  1392/4/13
قسمت قبلي


اصطلاح  BOT اولين بار در دهه 1980 ميلادي و هنگامي که دولت وقت ترکيه اعطاي امتياز چند نيروگاه را به مناقصه گذاشت، رايج گرديد. در اين روش ساخت و بهره برداري پروژه به مدت معيني توسط شرکتي تحت عنوان" شرکت پروژه" انجام شده و انتقال طرح به کارفرما پس از طي مدت معيني و بعد از تحصيل درآمد لازم محقق ميگردد.

    انجام اين روش مانند ساير روش هاي اجراي طرحهاي بزرگ با تهيه اسناد مناقصه و پس از مرحله مطالعات اوليه توسط کارفرما آغاز مي گردد. سپس سرمايه گذاران بخش خصوصي با بررسي اسناد مناقصه و حصول اطمينان از مثبت بودن نتايج امکان سنجي با ارائه پيشنهاد در مناقصه شرکت مي کنند .

    در مرحله بعدي و با تعيين برنده مناقصه و انجام مذاکرات اوليه يک شرکت با مسئوليت محدود بعنوان "شرکت پروژه" توسط سرمايه گذاران برگزيده تأسيس ميشود. اين شرکت صاحب امتياز پروژه BOT  محسوب ميگردد. سرمايه متوليان جهت تأسيس شرکت معمولاً 20 تا 30%  سرمايه گذاري لازم براي اجراء پروژه ميباشد. مابقي سرمايه مورد نياز از طريق انعقاد موافقت نامه هاي مالي با بانکها و موسسات مالي معتبر تأمين مي گردد.

    از اهم وظايف شرکت پروژه، عقد موافقت نامه هاي لازم با کارفرما، پيمانکار اجرايي، شرکت بهره بردار و موسسات مالي ميباشد . معمولا شرکت با عوامل کارفرما براي فروش محصول موافقت نامه اي بر مبناي تحويل با شرايط  Take or Pay  (بردار يا بپرداز) امضاء مي نمايد. در اينحالت چنانچه خريدار محصول (عوامل کارفرما) در مواقعي نياز به محصول توليدي نداشته باشند ملزم به پرداخت حدود 80%  از قيمت محصول توليدي مي باشد.

    در اين روش کارفرما بازپرداخت هيچ وامي را از طرف سرمايه گذاران يا متوليان پروژه تضمين نکرده و درنتيجه فشار ناشي از استقراض کاهش مي يابد. به علاوه ريسکهاي مربوط به ساخت و تکنولوژيهاي جديد نيز به طرف مقابل (بخش خصوصي) منتقل مي گردد. همچنين منافع بسياري براي دولت و يا کارفرما در زمان ساخت و پس از آن (بهره برداري) قابل پيش بيني مي باشد.

ساير روش هاي مشابه ( به غير از BOT ) عبارتند از:
 

3- قراردادهاي ساخت، مالكيت و بهره برداري


ساخت– تملک– بهره برداري (BOO) Build – Own – Operate  

ساخت– تملک– بهره برداري– واگذاري (BOOT) Build-Own-Operate-Transfer 

ساخت– اجاره– واگذاري (BLT)  Build – Lease – Transfer

کليه ساختارهاي مذکور در وهله اول نيازمند تاسيس يک شرکت خصوصي با مليت خارجي جهت برنامه ريزي، تامين مالي، طراحي، ساخت، بهره برداري و مديريت پروژه ميباشد.

در روش هايي که از مفهوم واگذاري بهره مند شده اند (BLT , BOOT , BOT )، به اين دليل که بعد از دوره مشخصي تاسيسات و مايملک خصوصي به دارايي هاي کارفرما تبديل مي گردد در نزد کارفرمايان مقبولتر مي باشد.

اولين پروژه از اين حيث در ايران بسال 1378  با اطلاع رساني جهت احداث نيروگاه پره سر در ساحل خزر از طرف شرکت توانير به سفيران کشورهاي مختلف، عملياتي گرديد .

در اين روشها ارائه تضمين لازم در برابر عدم پرداخت کارفرما به شرکت پروژه از طريق نهادهاي ذيربط دولتي (مانند وزارت امور اقتصادي و دارايي) الزامي است.

همچنين شناسايي و استفاده از تامين کنندگان مالي معتبر در خارج از کشور (بعنوان مثال بانکهاي اروپايي) از ديگر پيش نيازهاي انجام اين نوع پروژه ها محسوب ميگردد.

 

روند بکارگيري پروژه BOT  


    مراحل زير در بکارگيري پروژه BOT  اهميت دارد:

 

1- شناسايي


    همانند ساير طرحها شناسايي پروژه بعنوان گام اول مي بايست انجام شود. در اين مرحله مطالعات امکان سنجي مقدماتي شامل بررسيهاي اقتصادي ، مالي و فني با توجه به اوضاع اقتصادي و سياسي انجام شده و الزامات و منافع حاصله از اجراي طرح به روش  BOT  مشخص مي گردد .

    اين مرحله نيازمند استفاده از يک تيم حرفه اي در ستاد کارفرما بوده و در غير اينصورت  بکارگيري خدمات مشاوره اي ضروري مي باشد .

 

2- مناقصه / مذاکره


1-2-  مذاکره

    چنانچه پروژه را بتوان بصورت مستقيم به سرمايه گذار واجد الشرايط واگذار نمود، با انجام مذاکرات تفاهم نامه اي مابين طرفين به امضاء رسيده و موافقت نامه خريد محصول نيز منعقد مي گردد. اين روش نسبت به به روش مناقصه زمان کمتري نياز داشته و در هزينه ها نيز صرفه جويي مي گردد.

2-2- مناقصه

     در روش انجام مناقصه مراحل فرعي زير اجراء ميشود:

1-2-2- آمادگي کارفرما براي مناقصه

2-2-2- آمادگي سرمايه گذاران براي مناقصه

3-2-2- انتخاب برنده مناقصه

 

3- توسعه


    در اين مرحله و پس از امضاء موافقتنامه پروژه، تنظيم موافقت نامه مابين سرمايه گذاران جهت شکل دادن ساختار شرکت پروژه انجام شده و مشارکت سهام براي تحقق پروژه مشخص ميشود. موافقت نامه تامين مالي، عقد پيمان با پيمانکاران و کسب تعهدات و ساير امور ذيربط نيز به انجام ميرسد.

 

4- اجراء      


   دراين مرحله ساخت و سازها، نصب و راه اندازي پروژه انجام شده و در صورت موفقيت در آزمايشات، آموزش ها و تهيه دستور العمل هاي بهره برداري و کسب مجوزها  فاز بعدي آغاز ميشود.

 

5- بهره برداري و نگهداري


    اين مرحله طولاني ترين دوره پروژه محسوب مي گردد. پس از راه اندازي پروژه، کارفرما در طول بهره برداري با انجام بازرسيهاي دوره اي و دريافت گزارش ها، اعمال نظارت نموده و بر انتقال تکنولوژي از شرکت پروژه (يا پيمانکار) آموزش نيروي کار، ايمني عمومي و حفظ شرايط زيست محيطي توجه و دقت لازم را ابراز مي نمايد.

 

6- واگذاري


    مرحله پايان پروژه BOT  با واگذاري طرح به کارفرما به انتها ميرسد. نگهداري پروژه تا تاريخ واگذاري مي بايست بصورت مناسب بوده تا کارفرما بتواند بهره برداري از پروژه را ادامه دهد.

    در اين مرحله صدور ضمانت نامه هاي تعميرات و کارکرد مناسب تجهيزات و تأسيسات ميبايست ملحوظ گردد.

 

جمع بندي و نتيجه گيري


    بکارگيري پروژه هاي BOT  در سطح جهان تاريخچه کوتاهي داشته و بيش از دو دهه از به ثمر رسيدن آن نمي گذرد . در ايران نيز روش مذکور بسيار جوان بوده و هنوز هيچ پروژه اي با اين روش به پايان خود نرسيده است (منظور مرحله واگذاري است).

    اين روش را مي توان بعنوان يکي از روشهاي جديد و مثمرثمر خصوصي سازي نام برد که مشارکت فعال بخش خصوصي را در احداث و توسعه پروژه هاي زيربنايي بهمراه دارد .

    از جمله مزاياي اين روش کاهش مشکلات عديده دولت در زمينه استقراض خارجي، پذيرش ريسک پروژه ها، پائين بودن کارايي طرحها و ... مي باشد. انتقال تکنولوژي به کشور و توسعه زيربنايي از شاخصه هاي اصلي روش BOT  محسوب مي گردد.

    در نهايت درک صحيح اين روش از  طرف دولت و شرکتهاي دولتي ( کارفرما ) و استفاده از آن در شرايط مناسب پيش نياز اصلي جهت موفقيت بحساب مي آيد.



نويسنده: حجه الاسلام دکتر علي محمد حکيميان








برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان