بسم الله
 
EN

بازدیدها: 2,843

چگونگي محاسبه هزينه‌هاي دادرسي

  1392/3/19
خلاصه: در گفت‌وگوي‌ »حمايت»‌ با کارشناسان حقوقي بررسي شد؛ چگونگي محاسبه هزينه‌هاي دادرسي
شروع يک دعوا در دادگستري نيازمند پرداخت مبالغي به عنوان هزينه دادرسي است. اين مبلغ در دعاوي مختلف متفاوت است. علاوه بر اين، بسته به اينکه دعوا را در کدام مرجع مطرح مي‌کنيد هزينه دادرسي متفاوت خواهد بود. بنابراين ميزان هزينه دادرسي مي‌تواند براي شهرونداني که قصد دارند از دستگاه قضايي رسيدگي به ادعاهاي خود را تقاضا کنند، مي‌تواند داراي اهميت باشد.
 در ادامه در گفت‌وگو با کارشناسان به بررسي اين موضوع مي‌پردازيم. 

هزينه دادرسي در دعاوي مالي و غيرمالي 

يک وکيل پايه يک دادگستري در گفت‌و‌گو با روزنامه «حمايت» ضمن بيان اين مطلب که اقامه دعوا در دادگاه مستلزم تحمل هزينه‌هايي براي آغازکننده دعواست؛ در خصوص ميزان هزينه‌هاي دادرسي در هر يک از دعاوي حقوقي و کيفري مطروحه در محاکم توضيح مي‌دهد: دعاوي حقوقي از نظر هزينه‌هاي دادرسي به دو قسم تقسيم مي‌شود. اين دو دسته عبارتند از: دعاوي مالي و غيرمالي. حسين حسن‌پور توضيح مي‌دهد: منظور از دعاوي مالي دعاوي است که ارزش آن قابل تعيين باشد. بنابراين ساير دعاوي که اين ويژگي را ندارند دعاوي غيرمالي ناميده مي‌شوند. در دعاوي غيرمالي هزينه‌هاي دادرسي به دو نوع تقسيم مي‌شوند. نوع اول هزينه‌اي است که بابت ورود دعوا دريافت مي‌شود که آن 50000 ريال يا پنج هزار تومان است و نوع ديگر هزينه‌اي است که بابت طرح دعواي غير مالي از آغازکننده دعواي مزبور وصول مي‌شود. اين هزينه به ميزان 55000 ريال خواهد بود. 
اين کارشناس حقوقي خاطرنشان مي‌کند: در دعاوي مالي همانند دعاوي غيرمالي آغازکننده دعوا با دو قسم هزينه دادرسي روبه‌رو است. نخست هزينه‌اي به ميزان 50000 ريال که بابت ورود دعوا دريافت مي‌شود و ديگر هزينه‌اي که بابت طرح دعوا مورد مطالبه قرار مي‌گيرد. هزينه طرح دعوا در دعاوي مالي به اين صورت محاسبه و از خواهان مطالبه خواهد شد: به ازاي 1 ميليون تومان ابتداي خواسته 5/1 درصد و به ازاي بيش از 1 ميليون تومان خواسته 2 درصد به عنوان هزينه دادرسي وصول مي‌شود.

هزينه طرح دعواي کيفري

اين وکيل دادگستري در توضيح هزينه طرح دعواي کيفري در محاکم کشورمان مي‌گويد: دعاوي کيفري از حيث هزينه دادرسي به دو دسته دعاوي مربوط به چک بلامحل و ساير دعاوي (دعاوي مشخص) تقسيم مي‌شود. هزينه ابطال تمبر براي تقديم شکواييه در دعاوي کيفري مشخص 50000 ريال يعني پنج هزار تومان است. اين هزينه در دعاوي مربوط به صدور چک بلامحل با توجه به ميزان چک متغير خواهد بود. حسن‌پور به هزينه طرح دعوا در شوراي حل اختلاف اشاره مي‌کند و مي‌گويد: طرح دعاوي در محاکم شوراي حل اختلاف رايگان نيست و اين محاکم بابت شروع دعوا هزينه‌اي به ميزان 30000 ريال دريافت مي‌دارند.

اقامه دعوا از طريق دفاتر الکترونيک قضايي

اين کارشناس حقوقي در پاسخ به اين سوال که آيا با تاسيس دفاتر خدمات الکترونيک بيم آن نمي‌رود که هزينه‌هاي متنوع و جديدي بر شهروندان تحميل شود؟ توضيح مي‌دهد: اين سوال بسيار مهمي ‌است؛ چراکه هدف از تاسيس چنين دفاتري استفاده بيشتر از خدمات الکترونيک و کاستن از مراجعات مکرر و جلوگيري از هدر رفت سرمايه‌هاي ملي يک کشور است؛ اما اکنون باتوجه به محدوديت سرويس‌هاي الکترونيک وابسته به اينترنت انجام چنين امري در يک بخش خاص مانند دفاتر خدمات الکترونيک ممکن است براي افراد مشکلاتي را ايجاد کند؛ چراکه با توجه به نبود پهناي اينترنت مناسب در کشور و محدوديت دفاتر الکترونيک، مراجعات مردم به دفاتر الکترونيک و همچنين ارتباط اين دفاتر با مراجع قضايي محدود است.

ناتواني از پرداخت هزينه دادرسي

يکي ديگر از کارشناسان حقوقي نيز در گفت‌وگو با حمايت در خصوص اقسام هزينه‌هاي دادرسي در انواع متفاوت دعاوي بيان داشت: طبق قانون، اشخاص براي اقامه دعاوي حقوقي يا کيفري مکلفند تا مبلغي را به عنوان هزينه دادرسي به دفاتر ثبت دادخواست‌ها يا شکايات پرداخت کنند. احمد فتحي توضيح مي‌دهد: با پرداخت اين هزينه است که دادگاه رسيدگي به دعوا را آغاز خواهد کرد، مگر آنکه خواهان يا شاکي قادر به پرداخت هزينه دادرسي نباشد که در آن صورت بايد ناداري يا اعسار خود را از طريق گواهي گواهان اثبات کند. به اين ترتيب جز در موارد استثنايي، رسيدگي به دعوا در گرو پرداخت هزينه دادرسي است. هزينه دادرسي در دعاوي حقوقي شامل چند بخش است: هزينه دادرسي ويژه دادخواست، حق الوکاله وکيل و هزينه‌هاي ديگر دادرسي نظير :
-دستمزد کارشناس
- هزينه دادرسي ويژه دادخواست يا تمبري که خواهان بايد براي دادخواست ابطال کند: منظور از ابطال تمبر اين است که خواهان زماني که مبلغي را به عنوان هزينه دادرسي به دادگاه پرداخت مي‌کند دادگاه به عنوان رسيد تمبري را بر روي دادخواست الصاق کند. دادخواست فرمي‌است که براي طرح دعوا و درج منظور خواهان روي آن و تقديم به دادگاه لازم است.
- حق‌الوکاله وکيل: در اين دعاوي حق‌الوکاله وکيل با توافق طرفين و متناسب با رقم خواسته و البته با توجه به آيين‌نامه تعرفه تعيين مي‌شود. در ضمن يک تمبر هم به ميزان خواسته روي وکالت‌نامه ابطال خواهد شد. به اين تمبر ماليات وکالتي گفته مي‌شود. مثلا در دعواي 100 ميليون توماني حداقل و با توجه به تعرفه، حدود 6 يا 7 درصد از ميزان خواسته به عنوان حق‌الوکاله تعيين مي‌شود. وکيل بر روي اين حق‌الوکاله بايد ماليات پرداخت کند. درباره حق‌الوکاله وکيل شايان ذکر است که آيين‌نامه‌اي در دوره رياست پيشين قوه‌قضاييه تصويب شد که درباره نرخ حق‌الوکاله يا تعرفه حق‌الوکاله به تعيين سقف مي‌پرداخت.
پيش از آن نيز، آيين‌نامه‌اي در خصوص تعرفه حق‌الوکاله وجود داشت که در سال 1341 تصويب شده بود و تا حدود زيادي پاسخگوي نياز‌هاي جامعه وکالت و موکلان بود. هرچند که همان آيين‌نامه هم در امور کيفري متناسب نبود اما در امور حقوقي طوري پيش‌‌بيني کرده بود که حق‌الوکاله وکيل هماهنگ با ميزان خواسته، افزايش مي‌يافت.
- هزينه هاي ديگري نظير دستمزد کارشناس رسمي‌دادگستري نيز وجود دارد که بايد از سوي طرفين دعوا پرداخت شود و مي‌تواند در خصوص هزينه‌هاي دادرسي مورد توجه قرار گيرد.

مخارج شاکي در دعواي کيفري

در دعاوي کيفري هزينه‌هاي دادرسي رقم مشخصي است و شامل موارد زير مي‌شود:
-هزينه دادرسي ويژه تقديم شکواييه 
-حق‌الوکاله وکيل در دعاوي کيفري با توافق طرفين و متناسب با اهميت و پيچيدگي دعوا تعيين مي‌شود. توجه شود که همانند دعاوي حقوقي در اين دسته از دعاوي نيز يک تمبر غيرمالي تحت عنوان ماليات وکالتي روي وکالت‌نامه ابطال خواهد شد. 
- ساير هزينه‌هايي که در مسير يک دعوا پيش مي‌آيد.

جبران هزينه‌هاي دادرسي

اين وکيل پايه يک دادگستري در پاسخ به اين سوال که آيا خواهان در صورت پيروزي در دعوا مي‌تواند هزينه‌هايي را که بابت دادرسي پرداخت کرده است از خوانده مطالبه کند يا خير؟ گفت: در صورت پيروزي خواهان در دعوا، دادگاه در راي مربوط به آن دعوا حکم مي‌کند تمامي ‌مبالغي را که به عنوان هزينه دادرسي از سوي او پرداخت شده است از خوانده اخذ شود.
احمد فتحي تاکيد مي‌کند: اين همان خسارات مادي است که خواهان از قبل اقامه دعوا متحمل شده است؛ اما او ممکن است علاوه بر خسارات مادي (هزينه‌هاي دادرسي) به خصوص در دعاوي کيفري متحمل خسارات معنوي نيز شده باشد که در اين صورت قانون راه‌ حل چندان آساني را براي جبران خسارات وارده در مقابل او قرار نمي‌دهد؛ چراکه براي جبران خسارات معنوي ناشي از اقامه دعوا متهم بايد بعد از برائت از اتهام دوباره اقامه دعوا کند و در اين شکايت تازه اثبات کند که شاکي سابق به ناحق به او اتهام زده و اين اتهام خساراتي را به اعتبار اجتماعي و خانوادگي او وارد کرده است.
با توجه به آنچه گفته شد براي محاسبه ميزان هزينه دادرسي در درجه اول بايد نوع دعوا از نظر مالي و غيرمالي بودن مشخص شود. علاوه بر اين بسته به اينکه دعوا را در شوراي حل اختلاف دادگاه کيفري دادگاه حقوقي مراجع تجديدنظر و اعاده دادرسي مطرح مي‌کنيد هزينه‌هاي دادرسي متفاوت خواهد بود. 
اما در سال‌هاي اخير بعضي تلا‌ش‌ها انجام شده که محاسبه هزينه دادرسي را ساده‌تر کند. از جمله در سايت
www.adliran.ir بخشي براي محاسبه هزينه دادرسي دعاوي مختلف پيش‌بيني شده است که شمامي‌توانيد با مراجعه به اين سايت و پرکردن اطلاعات لازم بدون نياز به تلاش فراوان هزينه دادرسي دعواي خود را بررسي کنيد.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان