بسم الله
 
EN

بازدیدها: 708

احكام جوانان-قسمت دهم

  1392/3/14


مجموعه روشهاي آموزش احکام


يکي از مسائلي که در تمام علوم دنياي امروز مطرح است و براي انجام آن بيشترين و بهترين امکانات به کار گرفته مي شود، شيوه و روش آموزش است که در تفهيم و موفقيت استاد، نقش بسزايي داردواحکام دين به جهت اهميت خاصي که دارد بايد با بهترين و پيشرفته ترين روش بيان شود تا جاذبه لازم براي فراگيري آن ايجاد شود و در اين جا ابتدا نکاتي را تحت عنوان اصول تدريس بيان مي نماييم و سپس مجموعه اي از روشهاي آموزش احکام را بطور فهرست وار اشاره مي نماييم.

اصول تدريس احکام


تدريس و آموزش احکام به ديگران شرايط و اصولي دارد که برخي از آنها عبارتند از:

1. کسب تسلط علمي

استاد احکام بايد در پي کسب تسلط علمي بر مسائل شرعي باشد، بويژه احکامي را که مي خواهد در يک جلسه و يا در يک کلاس مطرح نمايد تا بتواند بطور نسبي پاسخگوي غالب سؤالات افراد باشد. البته لازم نيست که هر پرسشي را بتواند پاسخ دهد، ولي نبايد به گونه اي هم باشد که اغلب سؤالات را بي جواب بگذارد، زيرا يکي از عوامل جاذبه داشتن هر درسي تسلط علمي استاد بر موضوع و محتواي درس است.

2. مطالعه قبل از تدريس

معلم احکام علاوه بر اين که بطور معمول بايد توضيح المسائل و کتابهاي مانند آن را مطالعه کند، لازم است قبل از تدريس نيز مسائل هر درس و جلسه را مجددا مطالعه نمايد تا در هنگام آموزش احکام، مساله اي را به ديگران اشتباه نگويدو کوشش کند احکامي را که در رساله و کتابهاي مانند آن ديده است براي ديگران بازگو نمايدو تنها به شنيدن از افراد اکتفا نورزد، مگر در مواردي که چاره اي جز شنيدن نيست و يا افراد پاسخ دهنده، مورد اطمينان علمي و فقهي انسان باشند، زيرا يکي از عوامل اشتباه بيان کردن احکام اين است که مسائل شرعي براساس «شنيدن» ها گفته مي شود نه براساس «ديدن» ها.

3. تنظيم و دسته بندي احکام

يکي از مسائل مهمي که قبل از آموزش بايد بدان توجه نمود، تنظيم و دسته بندي احکام است، زيرا در اين صورت، تفهيم و تفهم بسيار آسان و ياددادن و يادگيري بسيار پرجاذبه خواهد بود.

4. همراه داشتن کتاب احکام

آنان که احکام را براي سايرين مي گويند، بهتر است رساله توضيح المسائل را همراه خود داشته باشند تا در صورت ترديد و يا ندانستن مساله اي با استفاده از آن، پاسخ صحيح را بدهند و نقطه ابهامي براي کسي باقي نگذارند.

5. پرهيز از پاسخهاي احتمالي

يکي از نکات بسيار مهم شرعي و اخلاقي که معلم احکام بايد بيش از اندازه به آن توجه کند، اين است که در صورت ندانستن مساله اي از پاسخ به آن خودداري نمايد. و در پاسخ به سؤالات شرعي از کلماتي، مانند «تقريبا» ، «احتمالا» ، «ظاهرا» ، «احتياطا» ، «به نظرم مي آيد» ، «اگر اشتباه نکنم» پرهيز کند، زيرا طبق حديثي از امام باقر - عليه السلام: «کسي که حکمي را اشتباه به ديگران بگويد، گناه خطاي آنان به عهده او خواهدبود» و شايد يکي از دشواريهاي تدريس احکام، رعايت همين اصل باشد.

6. تنوع در بيان احکام

در بيان احکام بايد توجه داشت که علاوه بر مسائل طهارت، وضو، غسل، تيمم و نماز به بيان مسائل گوناگون و متنوع ديگر آنها از قبيل آثار اخلاقي، اجتماعي و سياسي نيز پرداخت.

7. ذکر مدرک و ماخذ

در آموزش احکام تا آن جا که ممکن است، بايد مدرک و ماخذ هر مساله و حکمي بيان شود تا براي ديگران نيز راهنما و راهگشا باشد به ويژه در هنگام طرح احکامي که کمتر شنيده شده اند و براي شنوندگان تازگي دارند، رعايت اين نکته ضروري تر است. در غير اين صورت، موجب عدم اطمينان شنونده نسبت به استاد خواهد شد.

8. پرهيز از اصطلاحات مشکل

اساتيد احکام معمولابراي کساني تدريس مي نمايند که شرايطشان ايجاب نمي کند تا اصطلاحات مشکل و نامانوس و پيچيده را براي آنان به کار گيرند و دلايل فقهي احکام را ذکر نمايند، زيرا بحث احکام براي «مقلدين» يک بحث استدلالي نيست تا نيازي به آوردن دليل باشد؛ پس شايسته است که از بيان اصطلاحات مشکل و نامانوس و دلايل فقهي احکام خودداري شود، مگردر موارد استثنايي که زمينه استفاده و ضرورت فراگيري آن وجود داشته باشد و بايد توجه نمود که فضل و فضيلت انسان به اين است که به گونه اي سخن بر زبان آورد که «عوام بفهمند.

9. زمينه سازي بيان احکام

استاد دانا آنچه را که مي داند بر زبان نمي آورد، بلکه با توجه به ظرفيت و کشش علمي مخاطبان مسائلي را بيان مي کند که زمينه پذيرش و دريافت آن را داشته باشند.و خواص بپسندند» نه آن که با الفاظ و اصطلاحات مبهم و پيچيده بخواهد علم و فضل خويش را به رخ ديگران بکشد.

10. ذکر مثالها و مصاديق

برخي از مردم مسائل شرعي و احکام را به صورت کلي مي دانند، ولي مثالها و مصاديق و موارد آن را نمي شناسند؛ به عنوان مثال مي دانند که در وضو نبايد مانعي از رسيدن آب به اعضاي بدن باشد.




نويسنده:محمود اكبري






برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان