بسم الله
 
EN

بازدیدها: 691

افراد دخيل در جريان قتل با چه عنواني مجازات مي‌شوند؟

  1392/3/14
خلاصه: افراد دخيل در جريان قتل با چه عنواني مجازات مي‌شوند؟ موشکافي جرم شرکت و معاونت در قتل
ممکن است در وقوع يک جرم چند نفر با هم مداخله داشته باشند. در اين صورت همه آنها بايد مجازات شوند. اما اگر ميزان تاثير هر يک از آنها با ديگري متفاوت باشد، بايد مجازات‌هاي متفاوتي براي آنها در نظر گرفته شود.
 اگر چند نفر با هم جرم را مرتکب شده باشند، مثلا مباشر ارتکاب قتل باشند، در اين صورت شريک در قتل هستند، اما اگر يکي از متهمان به ديگري کمک کرده باشد، بدون آنکه عمل مادي جرم را انجام داده باشد، او معاون در قتل خواهد بود. در ادامه به بررسي دقيق‌تر شرکت و معاونت در جرم در يک پرونده مي‌پردازيم.


شرح ماجرا

پرونده‌اي که در ادامه به بررسي آن مي‌پردازيم حاصل يک اختلاف خانوادگي است که به قتل منتهي شده است. متهمان رديف اول و دوم، «سلامت» و «محمدتقي» هستند که متهم به شرکت در قتل شده‌اند و متهم رديف سوم «سوسن» است که به اتهام معاونت در قتل محاکمه شده است. متهم رديف دوم به مجرد اطلاع از ورود زوجه مقتول «فرامرز» به شهرستان و تنها ماندن مقتول در محل سکونتش پس از هماهنگي با متهم رديف سوم و گرفتن يک قبضه چاقوي شکاري از وي به شهرستان مي‌رود و با يافتن متهم رديف اول و ثبت‌نام در مسافرخانه، ظاهرا به قصد اقامت به طراحي نقشه قتل فرامرز مي‌پردازد. سپس با تهيه طناب، آب ميوه، قرص‌هاي ديازپام، چسب بي‌رنگ و سرنگ، همچنين تهيه چاقوي ديگر براي متهم رديف دوم غروب روز قتل به محل وقوع جرم مراجعه مي‌کند. متهم رديف دوم پس از شناسايي دقيق منزل استيجاري مقتول، متهم رديف اول را در بيرون از منزل و دور از منظر و مرئي مقتول و افراد ثالث منتظر گذاشته و خودش پس از زدن زنگ منزل مقتول و باز کردن در توسط مقتول و احوال‌پرسي با وي به عنوان مهمان به معاشرت و استراحت در منزل مقتول مي‌پردازد. پس از خوراندن آب ميوه آغشته به گرد قرص‌هاي ديازپام به مقتول و صرف شام منتظر مي‌شود تا مقتول به خواب برود. پس از اطمينان از خواب‌آلود بودن وي، به طور مخفيانه در منزل مقتول را به روي متهم رديف اول که در خارج از منزل در اطراف منتظر بوده است، باز مي‌کند و پس از ورود متهم يادشده به داخل منزل در دل شب به اجراي عمليات قتل مبادرت مي‌کنند. متهم رديف دوم به محض اطلاع مقتول از ورود متهم رديف اول و اطلاع از نقشه آنان شروع به مقاومت مي‌کند. متهم رديف اول لحاف را به روي مقتول کشيده و وي را مي‌گيرد و در روي سينه مجني‌عليه نشسته و با آوردن فشار به گردن شروع به 
خفه کردن وي مي‌کند. در نهايت دست خويش را به دهان مقتول داخل مي‌کند و با انسداد مجاري تنفسي مانع داد و فرياد وي مي‌شود.

اتهامات پرونده

در پرونده فوق اين اتهامات به چشم مي‌خورد: سلامت 26 ساله متهم به شرکت در قتل عمدي مرحوم فرامرز است و به عنوان متهم رديف اول شناخته مي‌شود. محمد تقي 38 ساله متهم به شرکت در قتل عمدي مرحوم فرامرز به عنوان متهم رديف دوم شناخته مي‌شود. سوسن ?? ساله متهم به معاونت در قتل عمدي مرحوم فرامرز از طريق تهيه چاقو و ارايه آن به متهم رديف دوم بوده است. شاکيان پرونده نيز اولياي دم مرحوم فرامرز هستند.

نظريه پزشکي قانوني در خصوص علت تامه مرگ

پزشکي قانوني در گزارش معاينه جسد پس از ذکر جزييات صدمات وارده شده به بدن مقتول، علت تامه فوت را خونريزي وسيع و از دست دادن وسيع خون در اثر بريدگي‌هاي متعدد و احتمالا خفه‌کردگي تعيين مي‌کند. پس از تحقيقات مقدماتي بنا به درخواست دادگاه پزشکي قانوني که اعلام داشته است که در معاينه گردن، خطي مشکوک در طرف چپ گردن در روي پوست مشاهده شده و در کالبدگشايي خون‌مردگي زمان حيات در زير پوست طرف چپ گردن و طرف چپ حنجره مشاهده شده است که به نظر مي‌رسد ناشي از فشار جسم سخت بر گردن باشد.

ترديد در انتساب قتل به متهم رديف اول و دوم

با توجه به اعتراف متهم محمدتقي بر فشار بر دهان و انسداد مجاري تنفسي، فشار بر گردن و انسداد مجاري محرز است. از طرفي در معاينه جسد و گزارش کالبدشکافي بريدگي‌هاي متعدد در گردن و قفسه سينه وجود دارد که به نظر مي‌رسد اين بريدگي‌ها در اثر جسم نوک‌تيز و برنده ايجاد شده است و اين بريدگي‌ها منجر به خونريزي وسيع شده‌اند. با توجه به اعتراف متهمان به فشار بر دهان و وارد کردن ضربات با جسم نوک‌تيز و برنده به مقتول هر دو عمل فوق مي‌تواند نوعا کشنده باشد و هر دو، اگر به تنهايي اتفاق مي‌افتاد مي‌توانست کشنده باشد و نيز با توجه به اينکه شناخت عاملي که باعث مرگ شده مقدور نيست و تلفيقي از هر دو عامل فشار بر گردن و دهان و انسداد مجاري تنفسي و وارد کردن ضربات با جسم نوک تيز و برنده به نواحي مختلف بدن مطرح است، در نتيجه تشخيص اين که کدام عامل ابتدا باعث مرگ شده است، مقدور نيست. 

استدلال دادگاه و احراز مجرميت

با توجه به نظريات پزشکي قانوني، اقرارهاي صريح متهمان و صورت‌جلسه‌هاي تنظيمي، اعمال ارتکابي از ناحيه متهمان رديف اول و دوم نسبت به مقتول به دليل حساس بودن مواضع مورد صدمات و با توجه به اينکه اعمال و ابزار قتاله نوعا کشنده بوده است، هر دو متهم قصد سلب حيات از مجني‌عليه را داشته‌اند. شرکت در قتل زماني محقق مي‌شود که کسي بر اثر ضرب و جرح عده‌اي کشته شود و مرگ او منتسب به عمل همه آنها باشد خواه عمل هر يک به تنهايي براي قتل کافي باشد، خواه نباشد و خواه اثر کار آنها مساوي باشد و خواه متفاوت. عمل ارتکابي از ناحيه متهمان يادشده به شرحي که گذشت هر کدام به نحوي که صورت گرفته است، براي وقوع قتل کافي بوده، هر چند که متهم رديف دوم خودش را معاون در قتل تلقي مي‌کند، در حالي که عمليات صورت گرفته از ناحيه وي از مرز اسماک گذشته و به عمليات اجرايي خفه کردن از طريق فرو بردن دست به داخل دهان مقتول تا پايان عمليات قتل ادامه داده و پس از اطمينان از قتل، دستش را از دهان مقتول بيرون کشيده است. 
بنابراين صدور قتل عمدي به نحو مشارکت از ناحيه متهمان محرز و مسلم و مدلل است. با توجه به اينکه ولي دم مقتول (عادله، مادر مقتول) تقاضاي استيفاي قصاص نفس از متهمان را کرده است، حکم به قصاص متهمان رديف اول و دوم داده شده است و گذشت بانو مهناز به عنوان زوجه مقتول به لحاظ اين که به موجب مقررات شرعي و قانوني، سمتي در قصاص و عفو و اجرا ندارد، موثر در مقام نيست. 
در حکم دادگاه آمده است: دادگاه با انطباق مورد با آيه شريفه «و لکم في‌القصاص حياه يا اولي‌الالباب لعلکم تتقون» و ماده 25 و بندهاي (الف) و (ب) مادتين 206 و مواد ديگر قانون مجازات اسلامي که البته در قانون جديد دچار تغييراتي شده است، هر يک از متهمان رديف اول و دوم را به يک بار قصاص نفس با پرداخت نصف ديه کامله مرد مسلمان به هر يک از آنان از سوي اولياي دم و تضمين سهم‌الديه اولياي دم صغير، توسط ولي دم کبير، خواهان قصاص و مستندا به ماده 43 و تبصره‌هاي 1 و 2 ماده مرقوم و ماده 207 و رعايت بندهاي 4 و 5 ماده 22 قانون مجازات اسلامي به جهات وضع خاص و اقرار وي در مراحل بعدي تحقيق که موثر در کشف جرم بوده، متهم رديف سوم را به پرداخت دو ميليون ريال جزاي نقدي بدل از کيفر حبس محکوم و اعلام مي‌کند. راي دادگاه حضوري بوده و مستندا به بند ب ماده 233 قانون آيين دادرسي کيفري مصوب 1378، ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل تجديدنظر در ديوان عالي کشور است.

آشنايي با اصطلاحات

در روند اين پرونده آشنايي با چند اصطلاح مفيد خواهد بود:
شرکت در جرم: شركت در جرم، همكاري دو يا چند نفر در عمليات اجرايي جرم را گويند؛ به طوري كه فعل هر يك سبب وقوع آن شود، همكاران را شريك در جرم و فعل آنان را شركت در جرم مي‌نامند.
معاونت در جرم: معاون جرم كسي است كه بدون آنکه خودش در عمليات اجرايي جرمِ منتسب به مباشر، دخالت داشته باشد، با رفتار خود عمدا وقوع جرم را تسهيل كرده يا مباشر را به ارتكاب آن برانگيخته است.
قتل عمد: در ماده 290 قانون جديد مجازات اسلامي در باره قتل عمد آمده است: جنايت در موارد زير عمدي محسوب مي‌شود: 
الف_ هرگاه مرتكب با انجام كاري قصد ايراد جنايت بر فرد يا افرادي معين يا فرد يا افرادي غير‌معين از يك جمع را داشته باشد و در عمل نيز، جنايت مقصود يا نظير آن واقع شود، خواه كار ارتكابي نوعا موجب وقوع آن جنايت يا نظير آن بشود، خواه نشود.
ب_ هرگاه مرتکب، عمدا كاري انجام دهد كه نوعا موجب جنايت واقع شده يا نظير آن مي‌گردد، هرچند قصد ارتکاب آن جنايت و نظير آن را نداشته باشد، ولي آگاه و متوجه بوده که آن کار نوعا موجب آن جنايت يا نظير آن مي‌شود.
پ_ هرگاه مرتکب قصد ارتکاب جنايت واقع‌شده يا نظير آن را نداشته و كاري را هم كه انجام داده است، نسبت به افراد متعارف نوعا موجب جنايت واقع شده يا نظير آن نمي‌شود، لكن در خصوص مجني‌عليه، به علت بيماري، ضعف، پيري يا هر وضعيت ديگر و يا به علت وضعيت خاص مکاني يا زماني نوعا موجب آن جنايت يا نظير آن مي‌شود، مشروط بر آنکه مرتکب به وضعيت نامتعارف مجني عليه يا وضعيت خاص مکاني يا زماني آگاه و متوجه باشد.
ت_ هرگاه مرتکب قصد ايراد جنايت واقع‌شده يا نظير آن را داشته باشد، بدون آنکه فرد يا جمع معيني مقصود وي باشد و در عمل نيز جنايت مقصود يا نظير آن واقع شود، مانند بمب گذاري در اماکن عمومي.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان