بسم الله
 
EN

بازدیدها: 688

دلايل گسترش ازدواج دختران نوجوان

  1392/2/25
خلاصه: اگر تا ديروز هرمزگان و سيستان و بلوچستان در رأس اين خبرها قرار داشتند، اين روزها تهران هم با ازدواج‌هاي دختران خردسالش مورد اهميت قرار گرفته. در آماري كه سازمان ثبت‌احوال تهران ارائه كرده مشخص شده كه فقط در سال 91، 75 كودك زير 10 سال به عقد دائم مردان درآمده‌اند. همين موضوع هم باعث شد تا پرونده ازدواج كودكان در دستگاه قضايي باز شود به نحوي كه معاون قوه قضائيه به دفاتر ثبت‌ازدواج هشدار قانوني داد.
پاي ازدواج كودكان حتي به جلسه سخنگوي قوه قضائيه هم باز شد و حجت‌الاسلام غلامحسين محسني‌اژه‌اي گفت: «گاهي ازدواج‌ها الزاما زناشويي نيست شايد عقد باشد ولي زناشويي انجام نشود. مثلا براي محرم شدن يك مرد به يك زن عقدي ميان دختر و مرد خوانده مي‌شود يا موارد ديگر.» 
به گزارش تهران امروز ؛ فرشيد يزداني عضو انجمن حمايت از حقوق كودكان مي‌گويد: از سال 84 تا 89 حدود 45 درصد ازدواج و طلاق درميان كودكان افزايش يافته است، و براي همين آمار سال 89 نشان مي‌دهد كه 37 هزار نفر 10 تا 18 سال مطلقه و بيوه دركشور وجود دارد. 
اين فعال حقوق كودكان مهم‌ترين دليل ازدواج كودكان 10 تا 15 سال را فقر اقتصادي خانواده مي‌داند و با تكيه بر تحليل آمار‌هاي سال‌هاي گذشته مي‌گويد:براساس اين آمارها، در هر سال 800 كودك دختر 10 تا 14 سال و 15 هزار دختر 15 تا 19 سال در كشور طلاق گرفته‌اند. 
هشدارها از هرمزگان شروع شد
در سال 90 اخباري كه از هرمزگان مي‌‌رسيد نشان مي‌داد كه در سه شهر اين استان پنج كودك زير 10 سال ازدواج كرده‌اند. اين خبر از سوي مدير‌كل ثبت‌احوال هرمزگان اعلام شد اما آن موقع هيچ اشاره‌اي به اينكه اين كودكان در چه شرايطي قبول كرده‌اند وارد زندگي مشترك شوند، نكرد. 
اين ازدوا‌ج‌ها در شهرستان‌هايي مانند بندرعباس، قشم و ميناب به ثبت رسيده بود. اما اين خبر فقط به تعداد ازدواج كودكان دختر زير 10 سال ختم نمي‌شد و همين خبر نشان مي‌داد كه در همين استان 530 واقعه ازدواج كمتر از 14 سال نيز به ثبت رسيده است.» آن موقع پاي رئيس سازمان بهزيستي كشور هم به ميدان كشيده شد و او خبر از اعزام بازرس ويژه براي پيگيري ازدواج 5 كودك زير 10 سال در هرمزگان داد.
همايون هاشمي درخصوص اقدام سازمان بهزيستي براي ازدواج پنج كودك زير 10 سال در هرمزگان گفت: «اين سازمان پيگيري اين موضوع را وظيفه خود دانسته و به همين جهت بازرس ويژه‌اي را براي بررسي موضوع به اين استان اعزام كرده است.
در حال حاضر خبر تكميلي از اين موضوع به دست نيامده است اما سازمان بهزيستي كشور با جديت اين موضوع را پيگيري و آن را آسيب‌شناسي خواهد كرد.»

800 هزار كودك ايراني ازدواج كرده‌اند!
 آخرين آمارهاي ازدواج كودكان در كشور نشان مي‌دهد دختران بيش از پسران در فهرست ازدواج زودهنگام قرار مي‌گيرند. 24‌هزار‌و 506‌دختر زير 14سال در برابر پنج‌هزار‌و ???‌پسر ?? تا ??ساله نشان مي‌دهد دختران بيشتري با مردان بيشتر از سن خود ازدواج مي‌كنند.
آمار مركز آمار ايران در اين باره به آخرين سرشماري كشور در سال 85 برمي‌گردد. تعداد افراد ازدواج‌كرده در سنين 10 تا 18 سال داراي همسر، 848‌هزار نفر است.

نگراني از افزايش ازدواج دختران خردسال در كشور در آخرين گزارش نشريه جامعه‌شناسي كشور هم نمود دارد؛ گزارشي كه به پديده «همسران كودك» در ايران امروز اشاره مي‌كند.
تعداد «مادران كودك» با ?/ ? برابر افزايش نسبت به «پدران كودك» گوياي اين است كه عمدتا‌ دختران واقع در سنين ??ـ??سالگي با ??درصد همسر مرداني شده‌اند‌كه در سنين بالاي ??سال قرار دارند و فقط ??درصد از اين قشر با هم‌سن و سال يا هم‌نسل خود ازدواج كرده‌اند. 
به گفته يك پژوهشگر فعال حوزه كودكان و با استناد به پيمان‌نامه جهاني حقوق كودك كه افراد زير 18 سال را كودك دانسته، حدود هفت درصد از افراد در سنين 10 تا 18 ساله كشور تا سال 85 «ازدواج» كرده‌اند و حدود 750 هزار نفر از اين 848 هزار نفر دختر و مابقي پسر بوده‌اند. 25 هزار نفر از 848 هزار كودك نيز در سنين كمتر از 18 سال طلاق گرفته و حدود 12 هزار نفر نيز همسران خود را از دست داده‌اند.
فرشيد يزداني مي‌گويد: «در حال حاضر 25 هزار نفر از افرادي كه در اين رده سني ازدواج كرده بودند، طلاق گرفته‌اند»،وي‌نسبت جنسيتي آنها را اينگونه عنوان مي‌كند: «15 هزار و 600 نفر از اين افراد مرد و مابقي زن هستند. 
همچنين حدود 11 هزار و 800 نفر از آنها به دليل مرگ، همسر خود را از دست داده‌اند.» يزداني با اذعان بر اينكه 490 هزار نفر از مجموع كودكان ازدواج كرده، در نقاط شهري زندگي مي‌كنند، تعداد كودكان روستايي ازدواج كرده را حدود 355 هزار نفر خواند. 
طبق قانون كشور(ماده 1041 قانون مدني)‌سن تعيين‌شده براي ازدواج دختران 13سال و براي پسران 15سال مقرر شده است و قانون راهي پيش‌بيني كرده براي ازدواج زودرس دختران مبني بر اينكه اگر دختران ويژگي‌هاي جسماني خاصي داشته باشند، مي‌توانند از معافيت از شرط سن استفاده كنند. 
كدام استان‌ها بيشترين ازدواج‌هاي زود هنگام را دارند؟
از سوي ديگر نتايج مطالعات صورت گرفته در ايران نشان مي‌دهد كه بيش از20‌درصد دختران قبل از سن 18 سالگي ازدواج كرده‌اند به‌طوري كه ازدواج زودهنگام مهم‌ترين عامل ترك تحصيل دختران نوجوان شناخته شده است. ازدواج زودهنگام به‌طور اجتناب‌ناپذيري مي‌تواند جوانان در سن مدرسه را از حق تحصيل محروم كند.
تحقيق صورت گرفته توسط ياراحمدي درباره تاثير ازدواج زودهنگام بر ترك تحصيل زنان جوان در ايران با رويكرد چند سطحي روي ‌زنان 10تا 19 سال كشور نيز حاكي است به‌طور متوسط 16/4 درصد افراد مونث 15 تا 19 سال كل كشور متاهل بوده كه اين رقم براي مناطق روستايي و شهري به ترتيب 19/6 و 13/7 درصد است از سوي ديگر ميزان ازدواج افراد واقع در گروه سني 10 تا 14 سال كمتر از يك درصد است.
بر اساس اين تحقيق نسبت تاهل براي افراد باسواد 15 تا 19سال، 16 درصد و براي افراد بي‌سواد 25 درصد است اين درحالي است كه درصد ازدواج در بين افراد باسواد واقع در اين سن، كمتر از يك درصد و در بين افراد بي‌سواد 10 تا 14 سال 5/7 درصد است. 
فقر مالي و فرهنگي دليل اين ازدواج‌هاست
 كارشناسان مي‌گويند فقر يكي از عوامل اصلي ازدواج دختران كم سن و سال با بزرگسالان است. در بسياري از مواقع با وقوع فقر، والدين بودن دختران را هزينه و بار اضافي بر هزينه خانوار محسوب كرده و با ازدواج او نه تنها بار هزينه را مي‌كاهند بلكه گاه با ازدواج دخترشان با افراد مسن‌تر مي‌توانند به زندگي اقتصادي و اجتماعي دختر و حتي خودشان نيز سامان بهتري دهند. 
در اين اجتماعات ازدواج براي خانواده دختر به نوعي امتياز اقتصادي نيز محسوب مي‌شود. يك دختر در اين شرايط به عنوان كالا مورد معامله قرار مي‌گيرد و گاه به عنوان پول ‌يا به جاي بدهي معامله مي‌شود. 
در موارد نابساماني مانند جنگ يا شرايط بد زراعت، خانواده مي‌داند كه دخترانش مي‌توانند زمينه امنيت اقتصادي براي آنان باشند. موضوع پرداخت جهيزيه با همين منظر براي تشويق به ازدواج زودهنگام است.
بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه ازدواج دختران در سنين كودكي در خانواده‌هايي كه پدر معتاد، بيمار رواني، بيسواد يا كودك تك والد يا والد ناتني داشته باشند و از لحاظ اقتصادي - اجتماعي در سطح پاييني باشند، بيشتر است.
 امروزه قاچاق كودكان در قالب ازدواج گريبانگير خانواده‌هاي فقير است. براي مثال 72 درصد از زناني كه اقدام به ترك خانه (فرار از خانه) كرده و در اورژانس‌هاي اجتماعي بهزيستي استان تهران در سال‌هاي 81 و 82 پذيرش شده بودند بين 11 تا 17 سال داشتند. 
دكتر مجيد ابهري، متخصص آسيب‌شناس درباره علت و آسيب‌هاي اين نوع ازدواج‌ها به خبرنگار تهران امروز مي‌گويد: «ازدواج به عنوان يك پديده فرخنده نقطه عطف بلوغ است. متاسفانه هنوز بسياري از افراد در جامعه ما بلوغ جسمي را تنها ملاك ازدواج قلمداد كرده و توجهي به بلوغ فكري و اجتماعي ندارند. يعني اصولا برايشان مهم نيست كه فرد توانايي ازدواج را دارد يا نه. با كمال تاسف در مناطق عشايري مثل خوزستان و هرمزگان ازدواج‌هاي زودرس هنوز ملاحظه مي‌شود. معمولا در مناطق ياد شده اينگونه ازدواج‌ها به دليل شرايط آب و هوايي و بلوغ جسمي اتفاق مي‌افتد. حتي در مورد بلوغ جسمي نيز برخي خانواده‌هاي عشاير اعتقاد دارند دختر بايد در خانواده شوهر به بلوغ برسد.
 اين عادت‌ها و پندارهاي غلط باعث مي‌شود دختري خردسال به عقد يك مرد بزرگسال در بيايد. گاهي بزرگان قبيله‌ها براي پايان دادن به دعواهاي بين قبيله‌اي و عشيره‌اي و پيشگيري از نزاع‌هاي بعدي اين كار را كه به آن «خون بس» مي‌گويند انجام مي‌دهند.» اين استاد دانشگاه شهيد بهشتي درباره راهكارهاي جلوگيري از اين مسئله مي‌گويد: «گذشته از مشكلات جسمي و ناراحتي‌هايي كه در روابط زناشويي به وجود مي‌آيد، مشكلات روحي عديده‌اي براي آنها پيش مي‌آيد كه منجر به خودكشي و فرار از خانه مي‌شود و در بهترين حالت آن باعث مي‌شود آن دختر زندگي‌اش را در افسردگي ادامه مي‌دهد.
اين ازدواج‌هاي آزاردهنده‌ دخالت نهادهاي فرهنگي و قضايي را مي‌طلبد تا از اين فجايع جلوگيري كنند. بعضي از اين خانواده‌ها پرجمعيت هستند و گاهي 14 فرزند دارند و در مناطق هرمزگان براي رها شدن از هزينه شكم فرزندان خانواده خود اين كار را انجام مي‌دهند. شناسايي خانواده‌هاي پرجمعيت و حتي اعمال پيشگيري‌هاي اجباري براي جلوگيري مواليد مي‌تواند راهكار ديگري براي جلوگيري از اين حوادث تلخ باشد.
متاسفانه اين ازدواج‌ها به ثبت قانوني نيز نمي‌رسد و فقط توسط روحاني محل صيغه عقد جاري مي‌شود. در بيشتر موارد اين صيغه ادامه يافته و زن با كوچك‌ترين اعتراض از خانه اخراج مي‌شود. 
بالا بردن سطح آگاهي و اطلاع‌رساني از طريق رسانه‌ها، تعريف پروژه‌هاي آموزشي در عشاير جنوب و مناطق ياد شده و استمداد از روحانيون محل براي دخالت در اينگونه موارد مي‌تواند چاره‌ساز باشد. چرا كه روحانيون اهل سنت در مناطق سني‌نشين داراي جايگاه ويژ‌ه‌اي هستند و مي‌توانند با آگاهي‌سازي مردم از اينگونه اعمال جلوگيري‌كنند. 
گاهي ديده مي‌شود كه عروس با عروسك به خانه بخت مي‌آيد و حتي الفباي ازدواج و زناشويي را نمي‌داند و متاسفانه هيچ كس هم مسائل زناشويي را به آنها آموزش نمي‌دهد و با مشكلات زيادي مواجه مي‌شوند. 
دولت بايد در يك برنامه گسترده علمي از طريق كميته امداد، بهزيستي، نيروي انتظامي و قوه قضائيه با آگاه‌سازي روسا و ريش سفيدان قبايل اقدام به اطلاع‌رساني نموده و اجازه ندهند اينگونه فجايع و ازدواج‌ها اتفاق بيفتد و تكرار شود.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان