بسم الله
 
EN

بازدیدها: 989

احكام جوانان-قسمت ششم

  1391/9/13
قسمت قبلي

شرايط احکام

احکام شرايطي دارد که خود به سه قسمت تقسيم مي شود:
1. شرايط وجوب: و آن را شرايط تکليف هم مي گويند که در صورت بودن آنها تکاليف الهي بر انسان واجب مي گردند و آنها عبارتند از:
1. بلوغ؛
2. عقل؛
3. قدرت.
2. شرايط صحت: و آن شرايطي است که رعايت کردنش موجب صحت عمل و انجام دادنشان داراي ثواب است و ترکشان در واجبات، باعث عقاب خواهد شد.
مثل نيت در نماز که بدون آن نماز باطل است و يا طهارت در نماز مستحبي که شرط صحت نماز است.
3. شرايط قبولي يا شرايط کمال: و آن شرايطي است که رعايت کردن و انجام دادنشان ارزش و ثواب عمل را بيشتر مي کند، ولي ترکشان موجب عقاب نخواهد شد.
به عبارت ديگر، در شرايط صحت، سخن از کامل بودن اجزا و شرايط عبادت است، برخلاف شرايط قبولي که در آن سخن از کمال عبادت است.
مثلا به خانه اي که براساس اصول معماري ساخته نشده، مي گويند: اين که خانه نيست؛ يعني، خانه کامل نيست و يا شخصي که نمازش را در مسجد نمي خواند، نمازش نماز نيست؛ يعني، کامل نيست؛ گاهي عبادت، انسان را از کيفر مي رهاند، ولي محبوب خدا نمي سازد.
در آيات و روايات شرايطي براي قبولي اعمال و عبادات بيان شده که نمونه هايي از آنها از اين قرار است:

الف) شرط اعتقادي (ايمان به خدا)

«من عمل صالحا من ذکر او انثي و هو مؤمن فلنحيينه حيلااة طيبة ؛ (16)
هر کس - از مرد يا زن کار شايسته انجام دهد و مؤمن باشد، قطعا او را با زندگي پاکيزه اي حيات [حقيقي] مي بخشيم.»
و در سوره توبه (آيه 53) خطاب به منافقان مي فرمايد: انفاق شما پذيرفته نيست، چون اعتقاد قلبي به خدا و رسول خدا نداريد.

ب) شرط سياسي: ولايت

قال الباقر: من دان الله بعبادة يجهد فيها نفسه ولاامام له من الله فسعيه غير مقبول؛
هر کس براي خدا عبادتي انجام دهد و در اين کار خود را به سختي بيفکند، ولي به امام معصوم اعتقاد نداشته باشد، تلاشش بي فايده است.

ج ) شرط اخلاقي: تقوا

قرآن داستان قرباني فرزندان آدم را ذکر مي کند و مي فرمايد: قرباني يکي پذيرفته شد و ديگري پذيرفته نشد و سپس مي فرمايد: «انما يتقبل الله من المتقين؛ خدا تنها اعمال اهل تقوا را مي پذيرد.»

د) شرط اقتصادي: اداي حق مردم

رسيدگي به نيازمندان و اداي حقوق محرومان به درجه اي است که قبولي عبادات بستگي به آن دارد؛ از امام رضا (ع) نقل شده که فرمودند: «من صلي ولم يزک لم تقبل صلواته؛ (17)
کسي که نماز بخواند و زکات ندهد، نمازش مقبول نيست.»

ه) شرط اجتماعي: خيرخواهي نسبت به ديگران

از رسول خدا (ص) نقل شده که فرمودند: «من اغتاب مسلما، او مسلمة ولم يقبل الله صلاته ولاصيامه اربعين يوما وليلة الا ان يغفر له صاحبه؛ (18)
کسي که غيبت زن و مرد مسلماني را بکند تا چهل روز نماز و روزه اش را خدا نمي پذيرد، مگر اينکه آن شخص او را ببخشد.»
و نيز آن حضرت فرمود: «يا اباذر اياک وهجران اخيک فان العمل لايتقبل مع الهجران؛ (19)
اي اباذر! از قطع رابطه و قهر کردن با برادر ديني بپرهيز، چرا که عمل اين گونه اشخاص پذيرفته نيست.»

و ) شرط خانوادگي: خوشرفتاري

امام صادق (ع) فرمود: «من نظر الي ابويه نظر ماقت و هما ظالمان له لم يقبل الله له صلاة؛ (20)
نگاه خشمگين به پدر و مادر هم مانع قبولي عبادت است، گرچه والدين در حق آنها کوتاهي کرده باشند.

----------------
16. نحل (16) آيه 97.
17. مهدي نراقي، جامع السعادات، ج 2، ص 234
18. طبرسي، مکارم الاخلاق، ص 554
19. بحارالانوار، ج 79، ص 198
20. ميزان الحکمه، ج 10، ص 717.



نويسنده:محمود اكبري








برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان