بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,446

سياست جنايي اجرايي در پيشگيري از مواد روانگردان-قسمت چهارم(قسمت پاياني)

  1391/9/12

قوانين بين المللي:


1-    کنوانسيون 1988: اين کنوانسيون نيز در برخي موادخود اين گونه اقدامات تاميني را وظيفه اي همگاني براي اعضاي خود ميداندودر ماده 13 خود بيان مي دارد: اعضاء کليه اقدامات شايسته را براي جلوگيري ازخريدوفروش وانحراف مواد وتجهيزات به توليد ويا ساخت غيرقانوني مواد مخدر وداروهاي روانگردان معمول داشته وبراي نيل به اين هدف همکاري مي نمايند.

درضمن ماده 14 نيزاقداماتي را براي ريشه کن کردن کشت غيرقانوني گياهان مخدر وازبين بردن تقاضابراي موادمخدروداروهاي روانگردان معمول داشته است (کنوانسيون1988).

2-    کنوانسيون 1971: دراين کنوانسيون نيزدرموادمختلفي ازممنوعيت ومحدوديت صادرات وواردات سخن گفته واقدامات حفاظتي را براي جلوگيري از مصرف نابه جاي  موادروانگردان يا انحراف آنها به منظورهاي غيرقانوني لازم مي داند (قانون الحاق دولت جمهوري اسلامي ايران به کنوانسيون مربوط به موادروانگردان 1972،1377)  ودرماده 20خوداقداماتي رابراي اعضاء لازم ميداردکه عبارتند از:

1-    اعضاء تمامي اقدامات عملي رابراي جلوگيري از مصرف نابجاي موادروانگردان وتشخيص اوليه وبه موقع ،درمان، آموزش،مراقبت هاي پس ازدرمان وبازپروري وبازگشت افرادمربوط به اجتماع راانجام داده وفعاليت هاي خودرا دراين زمينه با يکديگر هماهنگ خواهدساخت.

2-    اعضاء تاحدامکان آموزش کادردرماني ،مراقبت هاي پس ازدرمان،بازپروري وبازگشت به اجتماع مصرف کنندگان نابجاي موادروانگردان راترغيب خواهندکرد.

3-    اعضا به افرادي که کارآنها ايجاب ميکند که درک کلي ازمشکلات مصرف نابجاي موادروانگردان وروش پيشگيري ازآن داشته باشند، کمک خواهندکرد.همچنين چنان که خطرشيوع مصرف نابجاي اينگونه موادوجودداشته باشد،آنها چنين درکي رادرميان همگان ترغيب خواهندکرد.

 پس معلوم ميشودکه شايد مناسب ترين راه براي مقابله کيفري با اينگونه جرائم که سلامت رواني جامعه رابه هم ميزند همين اقدامات تاميني باشد؛ چراکه نه تشديدمجازات توانسته است جوابگوي اين توسعه جرائم باشد ونه فرهنگ سازي صرف؛.

البته کشورايران دراين چندسال اخيربيش ازپيش به اين مسئله پرداخته واقدامات پيشگيرانه تاميني را ملاک قانون گذاري خودقرارداده است که ميتوان به مصوبه مجمع تشخيص مصلحت درخصوص سياست هاي نظام براي مبارزه باموادمخدروروانگردان مصوب 31/4/1385 مجمع تشخيص مصلحت نظام ويکصدوبيست وچهارمين جلسه ستادمبارزه باموادمخدردرتاريخ 3/8/1388 اشاره کرد که اقدامات قابل تاملي را در زمينه درمان و مقابله تاميني با مواد مخدروروانگردان در نظر گرفته است (روزنامه رسمي شماره 15864-4/12/1385-يکصدوبيست وچهارمين جلسه ستادمبارزه باموادمخدر،1388).

سياست جنايي کيفري


حال فارغ از نوع مقابله با مواد مخدر وروانگردان ، نکته مهمتري که باقي ميماند روش درمان وبازاجتماعي شدن معتاد به مخدر وخصوصا روانگردان هاست مبني براين عنوان که وقتي فردي دچار سوء مصرف گرديد وخواسته يا ناخواسته به اين عرصه پانهاد چگونه بايد با اين فرد برخورد نمود .آيا مجازات مثمر ثمر است يا فرهنگ سازي ويا اقدام تاميني وتربيتي ؟

در چند سال اخير صداوسيماي کشور وظيفه فرهنگ سازي را کاملا به عهده داشته است ودر اين چند سال بيش از پيش به اين مقوله پرداخته است ولي چنان که شاهد بوديم هيچ تاثير بسزايي مشاهده نگرديده است ، بي تاثير نبوده است ولي هزينه هايي گزاف در اين زمينه اسرافي صرف بوده است. مجازات نيز که قدمتي چند ده ساله داشته وبي ثمر . شايد تنها راهي که قابل قبول بوده است اقدامي تاميني در خصوص درمان معتاد بوده است که مي توان از آن با عنوان خاص تر از اقدام تاميني وبا عنوان روان درماني نام برد ، البته اگر درمان اجباري ماده 15 قانون اصلاح قانون مبارزه با موادمخدر مصوب 1389 را از آن حذف نمود؛ چرا که با توجه به تحقيقاتي که انجام شده است، عاملي که مصرف کننده را از مصرفِ دوباره مواد بازداشته است در کنار هم بودن معتادان در کمپ هاي ترک اعتياد وگمنام بودن وتعاملِ ترک انگارانه مصرف مواد درجلسات معتادان گمنام بوده است که به اعتقاد مصرف کنندگان ، اين جلسات وهم انديشي هاي افرادي مانند خود که مصرف را تجربه کرده وبه نوعي از مصرف خسته شده اند عامل بزرگي در زمينه ترک ورهايي از مصرف بوده است .بسياري از افرادي که در مراکز ترک اعتياد به سر ميبرند معتقدند اگر زمينه سازي مطلوبي در اين مراکز براي معتادان انجام گيرد وامکانات وفضاسازي  مناسبي براي آنها وجود داشته باشد حقيقتا بسياري از آنان براي رهايي از اعتياد روبه سوي اين مراکز آورده وبه صورت ارادي براي ترک اقدام خواهند نمود. ولي ميبينيم که در ماده 15 از درمان اجباري معتاد سخن گفته وبازهم ميبينيم که بسياري از مراکز افرادي را مسئول يافتن وآوردن معتادان به اين مراکز ميکنند .

در خصوص ترک نيز با توجه به تحقيقات به عمل آمده ديده شده است که در مراکز ترک اعتياد از درمان هاي دارويي مانند OTE(شربت ترياک) ويا استفاده از بوپرونورفين ومتادون به عنوان روشي براي ترک استفاده ميشودکه البته خوشبختانه در سال گذشته اين روش جاي خود رابه روشهاي مناسبتر ،در خصوص ترک آمفتامين ها داده است چرا که درمان آمفتامين ها(شيشه) در تمام دنيا ديگر روش درمان داروي ندارد وروشي کاملا رواني وذهني دارد.

برخي کارشناسان مطالعات اعتياد از روشهاي سنتي سم زدايي (URD) بهره ميجويند که روشي کاملا غلط وبدون فايده است مبتني بر اين عنوان که اولا سم زدايي در روانگردانها جايگاه صحيحي ندارد واستعمال اين اصطلاح يک غلط مصطلح ميباشد زيرا که در مصرف روانگردان ها اصولا سمي در بدن معتاد وجود ندارد تا نياز به سم زدايي داشته باشدوثانيا اينکه درمان هاي نگهدارنده يا ترک تدريجي(DSP) که برخي کارشناسان مواد مخدر وروانگردان در مراکز ترک از آنها استفاده ميکنند وداراي طرفداران بيشماري در زمينه ترک ميباشد کاملا بي اثر وبي بنيان است ودرمان هاي نگهدارنده به اينگونه ميباشد که مشخصات کامل مصرف کننده (شرح حال کامل) ودوز مصرف را براي مصرف کنندگان معين کرده وميزان مصرف را در طول دوره زماني کم ميکنند ؛ در روش فوق فرمول خاصي حاکم نبوده واز يک متد کلي براي همه مصرف کنندگان استفاده ميگردد وبا توجه به انواع مصرف کنندگان ومقاومت آنها در برابر مصرف، زمان درمان کوتاه ميگرددکه ممکن است براي يک مصرف کننده 9 ماه وبراي ديگري 12 ماه به طول بي انجامد.البته کارشناسان درمورد اين نوع درمان معتقدند دوره زماني فوق نبايد خيلي کوتاه يا بسيار طولاني مدت باشد( سيري، 1390).

روش فوق گرچه از روش درمان دارويي موثرتر ميباشد ولي آنچه در مراکز ترک اعتياد ديده شده است خلاف اين را ثابت مينمايد، چه اينکه درمانگران مراکز ترک اعتياد که شايد تنها افرادي هستند که مستقيم وبلاواسطه با مواد مخدروروانگردان ومصرف کنندگان در ارتباط هستند معتقدند در يک سال گذشته که بالغ بر 95 درصد مراجعه کنندگان به اين مراکز، مصرف کنندگان شيشه ميباشند با روش هاي فوق (OTEوDSP) قابل درمان نبوده وروشهاي فوق براي رهايي از شيشه کاملا بي اثر بوده است (کمپ هاي سيدالشهداء ومعتادان گمنام،1390).

نتيجه وپيشنهاد:


با توجه به آنچه گفته شد،آنچه که راه حل اساسي براي رهايي ازمصرف روانگردان ها وخصوصا شيشه ميباشد تنها روش روان درماني است ودر تمام دنيا، امروزه ازاين روش براي ترک اعتياد استفاده مينمايندو آنچه تحقيقات در مراکز ترک اعتياد نشان ميدهد روشهاي درماني رواني مانند کلاسهاي معتادان گمنام بوده که رهاشدگان از روانگردانها در جلسه اي از موفقيت هاواوضاع مناسب خود در زمانِ رهايي گفته و با ترغيب همديگر بر عدم اضطراب وتنش رواني بعد از رهايي به همديگر کمک مينمايند . اين دوره ها سه ماه ويک روز بوده ومانند اقدامات تاميني کيفري قابل بازبيني توسط مسئول مراکز فوق ميباشد.

دستورالعمل تاسيس ، مديريت ونظارت برمراکز اقامتي «درمان اجباري»» مصوب اسفند 1389نيز براين نوع درمان توجه خاص کرده ودر خصوص توجه روان درماني نسبت به معتادان در ماده 3 ، يکي از کارکنان اين مراکز را روانشناساني معرفي ميکند که به وظايف ذيل بپردازند:

ارزيابي رواني اوليه ودوره اي معتاد وارجاع به روانپزشک در صورت نياز ومشارکت با روان پزشک در اجراي برنامه درماني مورد نياز هر بيمار

انجام مصاحبه روانشناسي


برنامه ريزي واجراي برنامه هاي رواني –اجتماعي

کمک به مددکار براي پيگيري ماندگاري افراد دردرمان

امروزه گرچه در کشور، اين روش به صورت کاملا حرفه اي ومنظم انجام نشده وداراي نواقصي است ولي با توجه به دستورالعمل فوق در خصوص درمان اجباري( اگرچه اصطلاح درمان اجباري با روش هاي روان درماني سازگار نمي نمايد) وبا توجه به توجه خاص رسانه هاي جمعي در زمينه روان درماني وروشهاي خاص مراکز ترک اعتياد (البته با بازرسي دقيق سازمان هاي مربوطه) ميتوان به کاهش نسبي سوء مصرف اميدوار بود.

-------------------
منابع:

1-    اسعدي،سيدحسن ، مواد مخدر وروانگردان در حقوق جنايي ملي وبين المللي، نشر ميزان،1388

2-    ساکي،محمدرضا"جرائم موادمخدرازديدگاه حقوق داخلي وحقوق بين المللي "، 1386، نشرخط سوم

3-    مرتضوي ، سعيد، قاچاق مواد مخدر وروانگردان،  انتشارات مجد، چاپ 1388 

4-    صرامي، حميد، ضرورت پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي ومواد مخدر در مراکز آموزشي، مجموعه مقالات ستاد مبارزه با مواد مخدر ،1389

5-    قانون مبارزه باموادمخدر .تهران.انتشارات بهنامي ، چاپ 1389

6-    محمد نجار ،مصطفي ،دبيرخانه کل ستاد مبارزه با مواد مخدر ، «دستورالعمل تاسيس ، مديريت ونظارت برمراکز اقامتي «درمان اجباري»» مصوب اسفند 1389

7-    ميرزايي،عليرضا "محشي قوانين ومقررات مبارزه باموادمخدر " ،چاپ 1388، انتشارات بهنامي

8-    نجفي توانا، به نقل از سايت ستاد مبارزه با مواد مخدر ؛بخش مواد مخدر وروانگردان ، مهرماه 1388

9-    نقره کار، محمدصالح، به نقل از سايت مبارزه با مواد مخدر ؛بخش مواد مخدر وروانگردان ، مهرماه 1388

10-دکتر سيري ،کارشناس مرکز ملي مطالعات اعتياد، 25/ 5 /90





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان