بسم الله
 
EN

بازدیدها: 820

كرامت زن در گستره احكام اسلام - بلوغ -قسمت دوم

  1391/6/11
خلاصه: كرامت زن در گستره احكام اسلام - بلوغ -قسمت دوم
قسمت قبلي

روايات وقوع حيض

در اين زمينه، ده روايت وجود دارد:
الف) چهار روايت، زمان وجوب حجاب را از زمان وقوع حيض به بعد بيان مى‏كند.
ب) چهار روايت، زمان وجوب حجاب در نماز را از زمان وقوع حيض به بعد بيان مى‏كند.
ج) دو روايت، زمان وجوب روزه را از اين زمان به بعد بيان مى‏كند.
د) يك روايت، زمان وجوب حج را از اين زمان به بعد بيان مى‏كند.
ه) يك روايت مى‏گويد كه امام معصوم عليه‏السلام ، قبل از اين زمان، بر دختر حدود را اجرا نكرده‏اند.

روايات بلوغ دختر

در اين مورد، پنج روايت آمده است:
الف) يك روايت، وجوب حجاب را در نماز از زمان بلوغ دختر به بعد بيان مى‏كند.
ب) سه روايت، وضعيت دختر را در ارتباط با رضايت يا عدم رضايت او نسبت به ازدواج در حال كودكى‏اش بيان مى‏كند.
ج) يك روايت مى‏گويد كه دختر بالغ اگر ازدواج كرد، نمى‏تواند ازدواج خود را نقض كند.
و هفت روايت است كه زمان وجوب پرداخت زكات، تصرف در اموال، تصميم نسبت به ازدواج قبل از بلوغ، ثبت اعمال و اجراى حدود را زمان وقوع بلوغ بيان مى‏كند و اشاره‏اى به سن بلوغ نكرده كه به جهت اختصار از ذكر آنها خوددارى مى‏شود.
با بررسى نظرات فقيهان روشن مى‏شود:(2
1ـ فقهاى اماميه به جز شيخ صدوق در موضوع روزه و حجاب و شيخ مفيد در بحث روزه، سن را بعنوان حد بلوغ مطرح نموده‏اند.
2ـ فقهايى كه سن را مطرح كرده‏اند زمان وجوب تكاليف را براى دختر، 9 سالگى بيان داشته‏اند بجز شيخ طوسى و ابن حمزه كه در برخى كتابهاى خويش، 9 سال و در برخى ديگر ده سال را مطرح كرده‏اند؛ البته اخيرا آيت‏اللّه‏ صانعى، سن 13 سال را درصورتى كه علامت حيض يا رويش موى خشن بر شرمگاه، قبل از آن واقع نشده باشد، زمان وجوب تكاليف ذكر نموده‏اند.
3ـ آنگونه كه صاحب جواهر نيز بيان داشته است: علماء اماميه زمان واحدى را وقت وجوب همه تكاليف دانسته‏اند و بين تكاليف مختلف، عمدتا تفاوتى را قايل نشده‏اند.
در اين موضوع مرحوم فيض كاشانى نظرى جداگانه دارد و روزه را در 13 سالگى يا زمان وقوع حيض قبل از 13 سال، حدود را در 9 سالگى واجب شمرده و وصيت و عتق را در ده سالگى جايز دانسته است. در بين فقهاى معاصر نيز آيت‏اللّه‏ معرفت در معاملات (بيع، اجاره، وصيت، عتق،طلاق) سن ده سالگى را به شرط رشد فكرى و در حدود شرعى و تعزيرات، رسيدن به حد زنانگى و در تكاليف عبادى (نماز، روزه، حج و ...) سن سيزده سالگى يا حيض را زمان لزوم اين تكاليف دانسته‏اند.
4ـ در بين آيات عظام اين روزگار نيز افرادى كه با عنوان مرجع تقليد مطرح مى‏باشند همگى سن 9 سال را زمان وجوب همه تكاليف مى‏دانند اين مراجع عبارتند از: آيات عظام امام خمينى(ره)، خويى(ره)، اراكى(ره)، نجفى مرعشى(ره)، گلپايگانى(ره)، صدر(ره)، فاضل لنكرانى، وحيد، شبيرى زنجانى، تبريزى، بهجت، مكارم، سيستانى و مقام معظم رهبرى آية‏ا... خامنه‏اى.
دلايل كسانى كه به وجوب تكاليف در زمان وقوع حيض معتقدند:
1ـ آيه، در بيان بلوغ، سن را مطرح نكرده است و اگر "سن"، علامت بود، بايد ذكر مى‏شد زيرا تأخير بيان از وقت حاجت، قبيح است.
2ـ آيه "نساء كم حرث لكم" اين معنا را مى‏رساند كه تا وقتى در زنان بطور طبيعى قابليت توليد فرزند نباشد، شايسته ازدواج نيستند.
3ـ از پيامبر اكرم صلى‏الله‏عليه‏و‏آله روايتى درمورد سن نداريم و به دليل قبح تأخير بيان از وقت حاجت، اگر سن بلوغ، تشريع دينى بود بايد در زمان پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله بيان مى‏شد.
4ـ ده روايت، زمان حيض را بعنوان زمان وجوب بعضى از تكاليف مطرح كرده است.
5ـ رواياتى، بلوغ را در برخى از تكاليف بيان نموده است.
6ـ رواياتى نيز احتلام را مطرح مى‏نمايد.
7ـ در روايات مختلف، سن متفاوت بيان شده است (9، 10، 13) پس ملاك، حيض است كه نسبت به افراد مختلف، متغير مى‏باشد.
8ـ قيد «ذلك انها تحيض» در روايتى از احاديث 9 سال، قرينه است بر اينكه ملاك حيض مى‏باشد و سن، معيار نيست.
9ـ قيد «اذا تزوجت و دخل بها و لها تسع سنين» دلالت مى‏كند بر اينكه در 9 سال رشد جسمانى جهت ازدواج موردنظر است كه با حيض، اين رشد اثبات مى‏گردد.
10ـ ترديد در حدّ سن در روايت امام باقر عليه‏السلام (حديث 7 از روايت 9 سال) نشانگر آن است كه سن تعبدا مطرح نيست ]لايدخل الجارية حتى يأتى لها تسع سنين او عشرة سنين ]
11ـ در رواياتى كه جواز تصرف مالى بر سن خاصى مترتب شده، به صراحت آيات، روايات و فتاواى فقها، براى تصرفات مالى علاوه بر بلوغ، رشد نيز لازم است پس سن در شرايطى فرض شده كه كودك، رشيد شده است.
12ـ در يكى از روايات زمان وقوع حيض با اينكه فرد سؤال كننده در مورد سن پرسيده ولى امام عليه‏السلام مى‏فرمايد: "بر دختر از زمانى حج واجب مى‏شود كه حيض واقع شده باشد"
13ـ بلوغ، امرى تكوينى است. پس نشانه آن هم بايد امرى تكوينى باشد كه عادت ماهيانه است. اين مطلب با بيانى ديگر نقل شده و آن اينكه «سلوك شارع در جعل احكام نسبت به موضوعات خارجيه طبيعيه تعيين امارات طبيعيه مى‏باشد» و همچنين «در مسأله بلوغ، شارع امارات طبيعى چون احتلام و انبات را مطرح نموده است پس اين امر كه حيض اماره بلوغ باشد، چندان بعيد نيست».
14ـ نشانه بلوغ، بايد دايمى باشد يا غالبى و روايات 9 سال با واقعيت خارجى مطابقت ندارد.
15ـ ازدواج، امرى تعبدى نيست زيرا قبل از 9 سال هم براى ولى مشروع مى‏باشد. ازدواج بعنوان امرى طبيعى و خارجى به معناى آمادگى جسمى براى ازدواج مطرح شده، پس 9 سال، نشانه حصول اين آمادگى يعنى بلوغ مى‏باشد و اصل، بلوغ است نه سن.
* تعارضى از جهت سن در روايات نيست و اختلاف سن در روايات خود دليل آن است كه 9 سالگى به تنهايى سن بلوغ نيست بلكه روايات قابل جمع هستند بنابر اينكه ظرف وقوع امارات بلوغ باشند.
16ـ يكى از دلايل معتقدان به سن 9 سال، شهرت است كه در ارتباط با شهرت بايد توجه داشت به دليل روايات معارض، اعراض از مشهور موهن نيست.
17ـ بعد از تعارض و تعادل يا تساقط دو دسته روايات، مرجع كتاب و سنت مى‏باشد كه قاعدگى و بلوغ نكاح را ميزان بلوغ معرفى كرده‏اند.
18ـ آيت‏اللّه‏ جناتى مى‏گويد:
علماى شيعه پانزده سال را براى پسر و 9 سال را براى دختر نمايانگر بلوغ دانسته‏اند در قانون مدنى جمهورى اسلامى ايران نيز همين مطلب آمده و اين، اساس برخى از احاديث است ولى ما از راه قانون تحول اجتهاد با تحول زمان و شرايط و ويژگيهاى موضوعات، مى‏توانيم بگوييم كه حاصل شدن بلوغ در 9 سالگى براى دختران در زمان صدور روايات بود، نه دخترانى كه در اين زمان هستند زيرا دختران در روزگار امامان معصوم عليهم‏السلام به نشانه‏هاى بلوغ ـ كه حيض و حمل باشد ـ در 9 سالگى دست مى‏يافتند و اغلب آنها در سن يادشده، عادت ماهانه مى‏شدند پس مى‏توانيم بگوييم 9 سالگى براى حاصل شدن بلوغ آنها موضوعيت ندارد بلكه طريقيت دارد. در آن زمان كه 9 سال گفته شد از باب تعيين مصداق بوده است پس معيار و ميزان براى پيدايش بلوغ، عادت ماهانه است نه 9 سالگى.(3)
19ـ بسيارى گويند علت آنكه در روايات 9 سالگى زمان بلوغ مطرح شده آن است كه در عربستان هوا گرم بوده و در مناطق گرمسير بلوغ جنسى زودتر واقع مى‏شود.
20ـ برخى گويند لازمه پذيرش قول به 9 سال، كنارگذاردن رواياتى است كه در آن زمان وجوب برخى تكاليف، از هنگام وقوع حيض به بعد بيان شده است.




نويسنده: زهرا آيت اللهي






برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان