بسم الله
 
EN

بازدیدها: 869

احكام جوانان-قسمت چهارم

  1391/6/7
خلاصه: احكام جوانان-قسمت چهارم
قسمت قبلي

9. پيدايش مکتبهاي اهل سنت

در عصر امام صادق (ع) چندين مکتب ديگر فقهي پديد آمد، از جمله مکتبهاي مالکي، شافعي، حنبلي، حنفي و چهره هايي همچون داوودبن علي ظاهري اصفهاني، حسن بصري، سفيان ثوري که مستقلا اهل نظر و فتوا بودند و مردم کم و بيش از آنها پيروي مي کردند.
در سال 665 هجري، الملک الظاهر در مصر رسما اعلام داشت که جز چهار مکتب حنفي، شافعي، مالکي و حنبلي هيچ مذهب ديگري رسميت ندارد و از اين تاريخ، عصر تقليد اهل تسنن از اين چهار مکتب آغاز گرديد و درهاي اجتهاد بسته شد و فقهاي اهل سنت به جاي اجتهاد و گسترش فقه به تقليد از چهار مکتب فوق و شرح کتابهاي مختصر و اختصار کتابهاي مفصل فقهي پرداختند. (1)

10. عصر نهضت و اجتهاد

اين وضع همچنان ادامه داشت تا اين که اخيرا بعضي از فقهاي اهل سنت، همانند شيخ محمد عبده و شيخ مراغي بزرگ، شيخ عبدالمجيد سليم و شيخ محمود شلتوت راه اجتهاد را گشودند و خود رااز تقليد مکتب خاصي آزاد ساختند، به طوري که اکنون مي توانند فقه خود را مانند فقه شيعه با تطورات و تحولات زمان توسعه و گسترش دهند.

1. عصر فقه مقارن يا تطبيقي
در سالهاي اخير دانشگاه الازهر با مطرح ساختن فقه مقارن، تحول عظيم خود را آغاز کرد و افق نويني به روي دانشجويان الازهر گشود.
فقه مقارن، فقهي است مشتمل بر فقه شيعه و سني که در آن محقق ومجتهد بي آن که تحت تاثير مکتب خاصي قرار گيرد، براساس دليل، پيش مي رود و نظري را که دليل قويتري دارد، مي پذيرد، از هر افقي که باشد.
در هفدهم ربيع الاول سال 1378 هجري قمري رئيس اسبق دانشگاه الازهر و مفتي اعظم اهل تسنن، شيخ محمود شلتوت، طي فتواي تاريخي خود با صراحت اعلام داشت که عمل به مذهب جعفري، مانند عمل به مذاهب ديگر صحيح بوده و هر کس مي تواند اعمال مذهبي خود را بر طبق فقه شيعه انجام دهد. (2)
او در مصاحبه اي اظهار داشت: «من و بسياري از برادران همکارم در دارالتقريب و مجامع ازهر و کميسيونهايي که براي قانون احوال شخصي (قوانين مربوط به خانواده) تشکيل مي شد توانستيم که اقوال و آرايي از مذهب شيعه را بر مذهب تسنن ترجيح دهيم. هرگز فراموش نمي کنم، هنگامي که به تدريس فقه مذاهب اسلام مشغول بودم و آرا را از نظر مي گذراندم، در ميان آنها تنها مذهب شيعه توجهم را جلب نمود و چه بسا راي شيعه را به دليل قدرت استدلالهايش ترجيح مي دادم، زيرا در مقابل دليل قوي و منطق محکم بايد خاضع بود.
و نيز فراموش نمي کنم که در بسياري از قوانين، به خصوص قوانين مربوط به خانواده (مانند طلاق، ازدواج، ارث و... ) طبق مذهب شيعه فتوا داده ام.
اين است که امروز وظيفه خود مي دانم که در دانشکده حقوق اسلامي که از دانشکده هاي الازهر است آنچه را که سالها آرزومند آن بودم، برقرار سازم و آن فقه مقارن است و هدف ما به دست آوردن حکم صحيح اسلامي از فقه هر يک از مذاهب اسلامي است و قطعا فقه شيعه در اين مورد در صف اول قرار گرفته است.»

اجتهاد

اجتهاد از نظر لغت به معناي رنج بردن و کوشيدن تا سر حد توانايي است و در اصطلاح فقه اسلامي به کار بردن همت و کوشش درراه پي بردن به احکام و قوانين شرعي از منابع و ادله استنباط و در مقابل آن، تقليد عبارت است از پيروي از راي ديگري بدون تحقيق شخصي.

شئون فقيه

بنابه آنچه امام خميني در کتاب الرسائل بيان داشته اند، شئون فقيه عبارت است از:

1. استنباط
مستنبط کسي است که توانايي استنباط و به دست آوردن احکام را از ادله داشته باشد.

2. اجتهاد
مجتهد کسي است که مي تواند طبق راي و نظر خود عمل نمايد به طوري که در صورت مطابقت با واقع پاداش مي گيرد و در صورت مطابقت نداشتن با واقع معذور است و آن عبارت است از به دست آوردن حکم شرعي از راههايي که نزد متخصصان فقه متعارف است و با تحصيل مقدمات اجتهاد به دست مي آيد.
مقدمات اجتهاد
1. فرا گرفتن ادبيات عربي به مقدار نياز.
2. آشنايي به محاورات عرفي و زبان مردم مورد خطاب قرآن وسنت و پرهيز از مخلوط کردن مفاهيم عرفي با دقايق علمي و عقلي.
3. آشنايي به علم منطق.
4. دانستن مسائل مهم اصول فقه که در فهم احکام شرعي مؤثر است.
5. آشنايي به علم رجال به مقدار احتياج در تشخيص صحت و سقم روايات.
6. انس و آشنايي به قرآن و سنت، که بيش از هر چيز در استنباط حائز اهميت است.
7. داشتن تمرين استنباط به طوري که برايش قوه (و ملکه) استنباط حاصل شده باشد.
8. جستجوي کامل از آرا و نظريات پيشينيان تا فقيه در جهت خلاف شهرت و اجماع قرار نگيرد.
9. بررسي فتاوا و اخبار اهل سنت، مخصوصا در مورد تعارض اخبار چه بسا که در فهم احکام به مجتهد ياري دهد.
10. به کار بردن جهد و کوشش کامل و به کارگرفتن همه توان در استنباط احکام.
وقتي مجتهد باشرايط فوق، احکام شرعي را استنباط نمود، مي تواند، به آنچه به دست آورده عمل کند و چنانچه فرضا استنباط او بر خلاف واقع در آيد، معذور خواهد بود.

--------------
1. دکتر صبحي، فلسفة التشريع في الاسلام.
2- به نقل از کتاب همبستگي مذاهب اسلامي، و کتاب اسلام آئين همبستگي (مقالات دارالتقريب) .



نويسنده:محمود اكبري






برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان