بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,015

حقوق بيماران در برخورداري از خدمات فوريت‌هاي پزشکي

  1391/5/18
خلاصه: حضور گسترده دولت در همه حوزه‌ها در کشور ما باعث شده که حتي زماني که صحبت از حوادث و خدمات فوريت‌هاي پزشکي مي‌شود، فعاليت دولت در اين حوزه مورد بررسي قرار گيرد. با توجه به اينکه خدمات بهداشتي و درماني در کشور ما با حضور گسترده دولت ارايه مي‌شود، به همين دليل در بررسي راهکارهاي قوانين براي ارايه بهتر فوريت‌هاي پزشکي نيز بايد به سراغ قوانين ناظر به وظايف و تکاليف دولت رفت.
طرح اين بحث در ماه مبارک رمضان اهميت ويژه‌اي دارد، چراکه به دليل روزه‌داري و گرمي هوا، احتمال بروز حوادث و نياز به خدمات و فوريت‌هاي پزشکي بيشتر به وجود مي‌آيد. حالا تصور کنيد کسي که به دليل اين شرايط نياز به فوريت‌هاي پزشکي دارد، به دليل ناديده‌ گرفتن مقررات دچار آسيب شود. چنين حادثه‌اي نه تنها تخلف از مقررات بوده و جرم است، بلکه از نظر اخلاقي نيز بسيار قبيح به نظر مي‌رسد. در ادامه در گفت‌وگو با کارشناسان به بررسي مقررات حوزه فوريت‌هاي پزشکي و حقوق بيماران در اين رابطه مي‌پردازيم.

نقش وزارت بهداشت در ارايه خدمات درماني اورژانسي

يک کارشناس ارشد حقوق عمومي در گفت‌وگو با «حمايت» در خصوص حقوق بيماران در برخورداري از خدمات فوريت‌هاي پزشکي به قوانين پراکنده‌اي که در اين خصوص به تصويب رسيده است اشاره مي‌کند: علي زمانيان مي‌گويد: در حال حاضر در کشور ما، قانون برنامه پنجم توسعه، قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت و آيين‌نامه پوشش فراگير خدمات فوريت‌هاي پزشکي پيش بيمارستاني به عنوان مهم ترين مقرراتي که در حوزه درمان مطرح هستند قابل بررسي هستند. اين وکيل دادگستري قانون برنامه پنجم توسعه را تازه‌ترين قانون در اين خصوص و در عين حال نشان‌دهنده نقشه راه در حوزه حقوق بيماران در رابطه با خدمات فوريت‌هاي پزشکي مي‌داند. زمانيان به بند (ب) ماده 37 قانون برنامه پنجم توسعه اشاره مي‌کند و مي‌گويد: در اين ماده آمده است که وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي موظف است اقدامات لازم براي درمان فوري و بدون قيد و شرط مصدومان حوادث و سوانح رانندگي در همه واحدهاي بهداشتي و درماني دولتي و غيردولتي و همچنين در مسير اعزام به مراکز تخصصي و مراجعات ضروري بعدي را به عمل آورد. اين کارشناس حقوقي تاکيد مي‌کند که با توجه به اين ماده قانوني دولت موظف است که شرايط لازم براي ارايه خدمات به بيماران را فراهم کند. وي در توضيح تامين منابع مالي ارايه چنين طرحي مي‌گويد: در قانون در اين خصوص نيز راهکارهايي در نظر گرفته شده است بنابراين دولت نمي‌تواند به هيچ عنوان از زير بار اجراي اين قانون شانه خالي کند. وي توضيح مي‌دهد: براي تامين بخشي از منابع لازم جهت ارايه خدمات تشخيصي و درماني به مصدومان فوق، معادل 10 درصد از حق بيمه شخص ثالث، سرنشين و مازاد از شرکت‌هاي بيمه تجاري اخذ و به طور مستقيم طي قبض جداگانه به حساب درآمدهاي اختصاصي نزد خزانه‎داري کل کشور به نام وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي واريز مـي‎شود. 

نقش بيمارستان‌ها در ارايه خدمات اورژانسي فوري

يک وکيل دادگستري در خصوص وظيفه بيمارستان‌ها در پذيرش بيماران اورژانسي مي‌گويد: بيمارستان‌ها حق ندارند به بهانه پرداخت پول از پذيرش بيماران سرپايي خودداري کنند. اگر چنين کاري انجام دهند مرتکب جرم شده‌اند. مهدي تيماجي در گفت‌وگو با «حمايت» ضمن اشاره به اين موضوع مي‌گويد: خودداري از ارايه خدمات به بيماران اورژانسي توسط بيمارستان‌ها علاوه بر اينکه جنبه کيفري دارد، از نظر اخلاقي نيز بسيار قبيح است. وي با اشاره به ايام ماه مبارک رمضان و روي دادن چنين اتفاقاتي در کشور ما در اين ايام مي‌گويد: در درجه اول تعهد اخلاقي هر انسان کمک به هم‌نوع خود مي‌باشد به خصوص اينکه ما مسلمان هستيم و تاکيد در اين خصوص دو چندان است. 
تيماجي در ادامه به بيان قوانين مربوط به اين موضوع مي‌پردازد و مي‌گويد :قانون‌ مجازات خودداري از کمک به مصدومان و رفع مخاطرات جاني‌ در اين خصوص بسيار روشن و واضح است. وي توضيح مي‌دهد: طبق بند 2 ماده واحده اين قانون، هرگاه کساني که حسب وظيفه يا قانون مکلفند به اشخاص آسيب‌ديده يا اشخاصي که در معرض خطر جاني
قرار دارند کمک کنند از اقدام‌لازم و کمک به آنها خودداري کنند، به حبس جنحه‌اي از 6 ماه تا 3 سال محکوم خواهند شد.

بررسي آيين‌نامه ساماندهي پوشش فراگير خدمات فوريت‌هاي پزشكي

گفته شد که ارايه خدمات فوري پزشکي وظيفه بيمارستان‌ها و مراکز خدماتي و درماني است. علاوه بر اين دولت نيز بايد در اين خصوص به توسعه زيرساخت‌ها و ارايه بهتر خدمات بپردازد. اما سوالي که در ادامه پيش مي‌آيد اين است که منظور از خدمات فوري پزشکي چيست؟ در اين خصوص باز هم به يکي از مقررات حوزه درمان سر مي‌زنيم. آيين‌نامه ساماندهي پوشش فراگير خدمات فوريت‌هاي پزشكي پيش بيمارستاني كشور در اين خصوص قابل بررسي است. به مجموعه خدمات و مهارت‌هاي فوري پزشكي اورژانسي كه در مواقع اضطراري مانند تصادف بيماري حاد، پديده‌هاي طبيعي يا ساخته دست بشر در قالب نظام شبكه فوريت‌هاي پزشكي كشور قبل از رسيدن بيمار يا مصدوم يا حادثه ديده به بيمارستان ارايه مي‌شود، خدمات فوريت‌هاي پزشكي پيش بيمارستاني اطلاق مي‌شود. شبکه خدمات فوريت‌هاي پزشكي پيش بيمارستاني شامل مرکز پيام، پايگاه‌هاي شهري، جاده‌اي، هوايي، ريلي و دريايي – ساحلي است. هر يک از اجزاي شبکه‌هاي فوريت پزشکي پيش بيمارستاني براي تحقق هدف خاصي پيش‌بيني شده است. اين تقسيم‌بندي در «آيين‌نامه ساماندهي پوشش فراگير خدمات فوريت‌هاي پزشكي پيش بيمارستاني كشور» بيان شده است. در ادامه به مفاهيمي که در اين حوزه از سوي قانونگذار تعريف شده است نگاهي مي‌اندازيم. در حقيقت آنچه که در ادامه بيان مي‌شود، راهکاري است که دولت براي ارايه خدمات به بيماران اورژانسي در نظر گرفته است. اين ساز و کار در آيين‌نامه ساماندهي پوشش فراگير خدمات فوريت‌هاي پزشكي پيش بيمارستاني كشور بيان شده است.

مركز پيام

در شهرستان‌هايي كه فاقد شرايط لازم براي ايجاد مركز ارتباطات و فرماندهي عمليات هستند و جمعيت آنها كمتر از 250 هزار نفر است، مركز پيام ايجاد شده و به عنوان واحد اطلاع رساني وظيفه هماهنگي و فراخوان اورژانس 115 را به عهده دارد و در شرايط بحراني با مركز ارتباطات همكاري لازم را انجام خواهد داد.

پايگاه امداد شهري

اين پايگاه در مراكز شهرستان‌ها، شهرهاي داراي دانشگاه يا دانشكده علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني و شهرهاي با جمعيت بيش از 50 هزار نفر ايجاد مي‌شود. پايگاه امداد شهري با مركز پيام و مركز ارتباطات و فرماندهي عمليات در ارتباط بوده و‎‎‎ داراي دو دستگاه آمبولانس است. در شهرهاي با جمعيت بيش از 50 هزار نفر به ازاي هر 60 هزار نفر جمعيت مازاد بر تعداد پايه 50 هزار نفر، يك پايگاه به همراه دو آمبولانس فعال اضافه مي‌شود.
اما موضوعي که سبب مي­ شود که امدادرساني با تاخير روبه‌رو شود، وجود ترافيک سنگين در شهرهايي مانند تهران است. قانونگذار در اين خصوص نيز به چاره‌جويي و ارايه راهکار پرداخته است. در مقررات براي اين مشکل نيز راه‌حلي پيش‌بيني شده است. به منظور تسريع در ارايه خدمات فوريت‌هاي پزشكي، كاهش زمان رسيدن به صحنه حادثه و غلبه بر ترافيك‌هاي سنگين شهري در كلان‌شهرها (شامل تهران، تبريز، شيراز، مشهد، اصفهان، اهواز، قم، كرج) بايستي هر پايگاه شهري مجهز به حداقل يك دستگاه موتوسيكلت اورژانس شود كه به ازاي هر دستگاه موتوسيكلت ، 4 نفر كاردان يا كارشناس مربوط تعريف مي‌شود. ساير شهرها بنا بر ضرورت در اولويت‌هاي بعدي قرار مي‌گيرند.

پايگاه امداد جاده‌اي

بسياري از خدمات فوريت‌هاي پزشكي پيش بيمارستاني در حوادث جاده‌اي ضرورت پيدا مي کند. پايگاه جاده‌اي در جاده‌ها و در مبادي شهرهاي با جمعيت كمتر از 50 هزار نفر با فاصله حداكثر 40 كيلومتر و با در نظر گرفتن حداكثر زمان رسيدن به محل حادثه 15 دقيقه ايجاد مي‌شود. هر پايگاه جاده‌اي داراي يك دستگاه آمبولانس فعال بوده و با مركز ارتباطات و فرماندهي عمليات و يا مركز پيام در ارتباط است.

پايگاه امداد فوريت‌هاي پزشكي موقت

پايگاه‌هايي كه در ايام ويژه به منظور آمادگي و توان عملياتي بيشتر در مكان‌هايي كه افزايش جمعيت و يا تردد بيش از حد معمول دارند، راه‌اندازي مي‌شوند، پايگاه امداد فوريت‌هاي پزشکي موقت نام دارد. در ايام سفرهاي تابستاني بيشتر شاهد اين پايگاه‌ها هستيم.

پايگاه امداد هوايي

پايگاه هوايي در مسيرهاي صعب‌العبور، محورهاي حادثه‌خيز، محورهايي كه ميزان تردد در آنها بالا باشد و نيز در مناطقي كه دسترسي زميني به محل امكان‌پذير نباشد با در نظر گرفتن امكان استفاده از بالگرد در طول روز استقرار مي­يابد.

بخش غيردولتي

با توجه به اينکه خصوصي‌سازي و استفاده از ظرفيت‌هاي بخش خصوصي يکي از سياست‌هاي فراروي کشور است، استفاده از خدمات بخش خصوصي در خدمات درماني پيش از بيمارستان نيز مورد توجه تدوين‌کنندگان آيين‌نامه پوشش فراگير خدمات فوريت‌هاي پزشکي پيش بيمارستاني بوده است. مطابق اين آيين‌نامه در اجراي ماده 88 قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مكلف است در راه‏اندازي پايگاه‌هاي شهري و جاده‌اي، استفاده از خدمات بخش غيردولتي را در اولويت قرار دهد، به نحوي كه حداقل 50 درصد پايگاه‌ها، تا پايان برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران از طريق واگذاري به بخش غيردولتي ‎‎‎اداره شود. با تمديد برنامه چهارم توسعه، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي تا پايان امسال فرصت دارد اين هدف را محقق سازد. البته با توجه به حساسيت مركز ارتباطات (Dispatch) و مركز پيام، واگذاري فعاليت­هاي واحد يادشده به بخش خصوصي ممنوع است.

حق عشاير در برخورداري از پايگاه اورژانس

حق عشاير در برخورداري از خدمات فوريت‌هاي پزشکي نيز مورد توجه قانونگذار قرار گرفته است. مطابق مقررات، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مكلف است با استقرار پايگاه‌هاي اورژانس در مراكز بهداشتي درماني روستايي كه با پايگاه اورژانس پيش بيمارستاني حداقل 40 كيلومتر فاصله دارند و در مسير راه‌هاي اصلي كشور قرار ندارند، به روستاييان و عشاير كل كشور خدمات فوريت‌هاي پزشكي ارايه کند. پايگاه ها و مراكز ارايه دهنده خدمات فوريت‌هاي پيش بيمارستاني مكلفند از آمبولانس فقط جهت انتقال بيماران و مصدومان به مراكز درماني استفاده کنند.

همکاري تمام نهادها

در زمينه امدادرساني فوريت‌هاي پزشكي به مصدومان ناشي از حوادث اعم از شهري، جاده‌اي و غيرمترقبه، وزارتخانه‌هاي كشور، راه و ترابري، ارتباطات و فنآوري اطلاعات، نيرو، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح و همچنين نيروهاي نظامي (پس از اخذ مجوز كلي فرماندهي كل قوا) و غيرنظامي و ساير سازمان‌هاي دولتي و غيردولتي و مؤسسات تابعه، مكلف به همكاري لازم با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي هستند.

هزينه خدمات پزشكي پيش بيمارستاني

براي آگاهي بيماران اورژانسي از حقوق خود، دانستن اين نکته اهميت دارد که خدماتي که تحت عنوان خدمات درماني پيش بيمارستاني ارايه مي‌شود، رايگان است و هيچکس نمي‌تواند بابت آن از مريض يا خويشاوندان او وجهي وصول کند. پايگاه‌ها و مراكز ارايه‌دهنده خدمات فوريت‌هاي پيش بيمارستاني مكلفند از آمبولانس فقط جهت انتقال بيماران و مصدومان به مراكز درماني استفاده کنند.
با توجه به گفته‌هاي کارشناسان و بررسي قوانين و مقررات حوزه درمان ، اولا چيزي که بيش از همه به چشم مي‌خورد پراکندگي قوانين است. اين پراکندگي باعث مي‌شود که شهروندان از حقوقي که در زمان برخورد با فوريت‌هاي پزشکي دارند آگاه نباشند. اين عدم اطلاع سبب مي‌شود مي‌تواند مورد سوءاستفاده نهادها و اشخاصي قرار گيرد که در زمان بروز حوادث اورژانسي بايد به ارايه خدمات فوري پزشکي بپردازند. بنابراين حالا که موضوع اصلاح نظام درماني و ارايه خدمات پزشکي در کشور مطرح است، مناسب به نظر مي‌رسد که قوانين اين حوزه نيز مورد تنقيح و بازنگري قرار گيرد و حتي در يک قانون جامع ادغام شود.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان