بسم الله
 
EN

بازدیدها: 808

سلسله گفتارهاي حقوق خانواده-قسمت سوم

  1391/5/12
خلاصه: سلسله گفتارهاي حقوق خانواده-قسمت سوم

شروط صحيح


در شماره پيشين شروط باطل مورد بررسي قرار گرفت و اشاره شد كه ممكن گاهي فقط خود شروط باطل باشند و لطمه اي به عقد وارد نسازند گاهي نه تنها خود باطل اند بدليل لطمه اي كه به اركان عقد وارد مي سازندمبطل عقد نكاح نيز هستند اما شروط صحيح در نكاح چيست در اين مقاله بحث خواهد شد

مطابق ماده 1119قانون مدني :

طرفين عقد ازدواج مي توانند هر شرطيكه مخالف بامقتضاي عقد مزبور نباشد در ضمن عقد ازدوا ج يا عقد لازم ديگر بنمايند مثل اينكه شرط شود هر گا ه شوهر زن ديگر بگيرد يا در مدت معيني غائب شود يا ترك انفاق نمايد يا بر عليه حيات زن سوء قصد كنديا سوء رفتاري نمايد كه زندگاني انها با يكديگر غير قابل تحمل شود زن وكيل و وكيل در توكيل باشد كه پس از اثبات تحقق شرط در محكمه و صدور حكم نهايي خود را مطللقه سازد''
شروط صحيح مطابق ماده 234قانون مدني به شرط صفت ،نتيجه و شرط فعل تقسيم مي شودنظر به اينكه اكثر شروط مندرج در ماده 1119و شروط مذكور در سند ازدواج در مورد شرط فعل است ابتدا انرا بررسي مي كنيم سپس به شرط صفت و نتيجه مي پردازيم

تعريف شرط فعل


مطابق ماده 234 قانون مدني شرط فعل ان است كه اقدام و عدم اقدام به فعلي بر يكي از متعاملين (طرفين عقد)يا بر شخص خارجي (غير از طرفين عقد)شرط شودمثلا چنانكه در نكاح شرط كنند اگر شوهر زن ديگري اختيار كند يا زن خود را طلاق دهد يا بر شوهر شرط شود كه زن خود را در شهر معيني سكني دهد

ضمانت اجراي تخلف از شرط فعل


حال اگر مشروط عليه (كسي كه شرط را بايد انجام دهد)تخلف كند مشروط له (كسي كه شرط به نحو او مقرر شده است)چه حق و حقوقي دارد در مواد237-238-239قانون مدني در مورد ساير عقود تعيين تكليف نموده است هر گاه د رضمن عقد شرط فعل شده اباشد اثباتا يا نفيا كسي كه ملتزم به انجام شرطشده است بايد انرا بجا بياورد ودر صورت تخلف طرف معامله مي تواند به حاكم رجوع نموده و تقاضاي اجبار به وفاي شرط بنمايد اگر ممكن نشد به خرج ملتزم حاكم دستور اجراي انرا بدهد ودر فرض عدم امكان از جانب ثالث به او حق فسخ داده مي شودبرخي با مقايسه نكاح با ساير عقود براي مشروط له در نكاح نيز قائل به حق فسخ شده اند در حاليكه در نكاح بقاءو تثبيت خانوادهمورد نظر بوده واز نظر فققهي عوامل جدايي زن ومرد درشريعت مشخص ومحدود به موارد خاص شده است قانون مدني نيز به تبعيت از فقه عوامل فسخ و انحلال نكاح را مشخص كرده وچنين خياري رابراي احد طرفين قار نداده است بنابراين نمي توان نكاح را با ساير عقود قياس نمود وبه استنباط از مواد237-238-239چنين نظري داد.

شرط فعل بر شخص خارجي وضمانت اجراي ان


هرگاه فعل برشخص خارجي (غير زا طرفين عقد نكاح) يا به تعبير ديگر به ضرر شخص خارجي باشد چنانكه ضمن نكاح شرط شده باشد كه شخص خارجي ملك خود را به زن ببخشد يا شوهر رادر موسسه خود استخدام كند شك نيست كه چنين شرطي ايجاد تعهد براي شخص ثالث نمي كند واين شخص فقط در صورت قبول شرط ملزم به اجراي ان خواهد بودو اگر قبول نكند مشروط له(كسي كه شرط به نفع او شده است)مي تواند از طرف ديگر عقد، مطالبه خسارت نمايد ولي با توجه به انچه پيشتر بيان شد حق فسخ نكاح را نخواهد داشت.

شرط صفت و ضمانت اجراي تخلف از ان


مطابق ماده 234 قانون مدني شرط صفت عبارت است از شرط راجعه به كيفيت يا كميت مورد معامله
و به استناد ماده 235قانون مدني هرگاه شرطي در ضمن عقد شده است شرط صفت باشد و معلوم شود آن صفت موجود نيست كسي كه شرط به نفع او شده است خيار فسخ خواهدداشت اگر وجود صفت خاصي در يكي از زوجين شرط شده باشد چنانكه شرط شده باشدكه شوهر داراي مدرك خاصي مثلا فوق ليسانس يا دكتري باشد در صورت تخلف شرط ،كسي كه شرط به نفع او شده است(مشروط له) مي تواند نكاح را فسخ كند اگر وجود صفت خاصي در مهر شرط شده باشد مثل اينكه شرط شده باشد زميني كه مهر قرار داده شده داراي مساحت معيني باشد يا خانه اي كه بعنوان مهر تعيين شده در فلان محل واقع شده باشد وبعد از عقد معلوم شود كه مهر فاقد وصف منظور است مشروط له مي تواند با استفاده از خيار تخلف شرط مهر را فسخ كنددر اين صورت مانند موردي عمل مي شود كه در نكاح مهر معين نشده باشد يعني نكاح درست و غير قابل فسخ است وزن در صورت وقوع نزديكي مستحق مهرا لمثل* خواهدبود در تاييد اين نظر به ماده1069قانون مدني مي توان استناد كرد''شرط خيار فسخ نسبت به عقد نكاح باطل است ولي در نكاح دائم شرط خيار نسبت به صداق(مهر) جايز است مشروط بر اينكه مدت معين باشد و بعد ا ز فسخ مثل ان است كه اصلا مهر ذكر نشده باشد''




نويسنده: دکتر حسن فدايي-استاد دانشگاه-مدير حقوقي موسسه همشهري





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان