بسم الله
 
EN

بازدیدها: 812

شخصيت حقوقي وقف-قسمت اول

  1391/5/9
خلاصه: شخصيت حقوقي وقف-قسمت اول

مقدمه


از جمله موضوعات فقهي حقوقي که بايسته‏ي بحث و تحقيق‏اند عنوان «شخص حقوقي»است و از آنجا که پرسش‏هاي زيادي در اين باره مطرح است، اين بايستگي دو چندان مي‏شود.از اين‏رو اين نوشته برخي از مطالب مربوط به شخص حقوقي، به ويژه شخصيت حقوقي وقف را در معرض ديد خوانندگان قرار مي‏دهد.

اهميت شخص حقوقي‏


عنوان شخص حقوقي گرچه کمتر مورد بحث و کندوکاو واقع شده است، وليکن بي‏گمان از موضوعات پراهميت و کليدي به شمار مي‏آيد و افزون بر ثمره‏ي علمي، نقش عملي و کاربردي نيز دارد. اين موضوع همچون زکات، خمس، وصيت، وقف، بيع، هبه و شرکت در بسياري از کتابهاي فقهي وجود دارد و بيشتر مباحث اين کتابها پيرامون آن است.
با عنوان شخصيت حقوقي مي‏توان بسياري از معضلات و مشکلات علمي را همچون مالکيت خمس، زکات و وقف حل کرد. بي‏شک از جمله پرسشهاي مهم فقهي در جامعه‏اي که در عصر تکنيک، توسعه و ارتباطات به سر مي‏برد، پيرامون احکام اقسام عملکرد شرکتها مي‏باشد. نبودن تصوير صحيح از شخص حقوقي، موجب مي‏شود بحث شرکت در فقه، نتواند پاسخگوي اندکي از اين پرسشهاي مستحدث باشد راههاي پي بردن به اهميت و نقش کليدي موضوعات، فراوان و گوناگون است. بي‏شک پاسخ صحيح بسياري از پرسشهاي علمي - فقهي بويژه شرکت، وقف، بانکها، زکات، خمس و بيع در کتابهاي مختلف فقهي در گرو بحث از اين عنوان است.
برخي از اين پرسشها عبارتند از:
1.آيا مالک شدن از ويژگيهاي شخص حقيقي (انسان) است يا جز انسان مي‏تواند مالک شود و مالکيت او محترم است؟
2.در صورتي که پاسخ پرسش قبلي مثبت باشد، آيا غير از انسان مي‏تواند فروشنده، خريدار، بخشنده، طلبکار، بدهکار و... شود يا نه؟
3.ضابطه و معيار در تحقق شخص حقيقي چيست؟
4.بي‏شک اشخاص حقيقي آغاز و انجامي دارند، آيا شخصيتهاي حقوقي نيز آغاز و انجام دارند؟
5.آيا شخصيتهاي حقوقي جز حق تملک و آنچه
مربوط بدان مي‏باشد، مي‏توانند از حقوق ديگر برخوردار شوند و يا اينکه اهليت و صلاحيت آنها اختصاص دارد به حق تملک و حقوق مربوط به آن؟
6.شخصيت حقوقي چگونه پديد مي‏آيد و چگونه زوال پيدا مي‏کند؟
7.آيا شخصيت حقوقي در فقه اسلامي از موضوعات نو پيدا به شمار مي‏آيد و يا اينکه پيش از اين در فقه با نام و عناوين ديگر مطرح بوده و درباره‏ي آن بحث مي‏شده است؟
8.چنانچه پاسخ پرسش قبل مثبت است، چه موضوعاتي در فقه بار و محتواي شخص حقوقي را در بر دارد؟
9.ادله‏اي که در فقه مي‏تواند مشروعيت شخص حقوقي را ثابت کند، کدام است؟
10.دايره و قلمرو پذيرفته شدن اشخاص حقوقي چقدر است؟ آيا تمام اشخاص حقوقي که در جامعه مطرح است، پذيرفته شود و يا تنها اشخاص حقوقي که در روزگار معصومين (ع) مصداق داشته است؟
آنچه ملاحظه شد، برخي از پرسشهاي فقهي است که امروز در جامعه مطرح است و فقهاي بزرگوار و نوانديش بايد بدانها پاسخ گويند. اگر نگويم تنها راه‏حل بسياري از اين پرسشها بحث از شخص حقوقي است، دست کم يکي از بهترين راهها، کندوکاو اين عنوان خواهد بود.

يادآوري‏


1.از آنجا که اين بحث نو پيداست و در ميان فقها، بحثي از آن به چشم نمي‏خورد (1)، با کمال تأسف هر چه بيشتر جستجو شد کمتر يافت شد.
2.هر چند بيشتر بحث اين نوشته به شخص حقيقي اختصاص پيدا کرده وليکن جهت کاربردي شدن بحث و تطبيق بيشتر آن با موضوعات خارجي، در پايان به گونه‏ي اشاره، وقف به عنوان يک شخص حقوقي مورد نقد و بررسي قرار گرفته است.
3.طبيعت نوپيدا بودن اين اقتضا را دارد که بحث از کمال مطلوب برخوردار نباشد زيرا سخن گفتن از موضوعاتي که صدها آيه و روايت و هزارها صفحه مطلب از فقهاي ما درباره‏ي آنها رسيده است کار آساني است، بر خلاف مباحثي که در فقه عنوان نشده‏اند تا چه رسد به آيات و روايات و مباحث فقهي. در هر صورت صاحب اين قلم بر بضاعت مزجات خود اعتراف دارد و از خوانندگان انديشمند انتظار راهنمايي دارد.
4.از آنجا که ناديده انگاشتن مباحث حقوقي در کنار مباحث فقهي، بويژه اين چنين مباحثي که ماهيت حقوقي دارد، نقص آشکار به شمار مي‏آيد از مباحث حقوقي و قوانين جديد در اين باره کمک گرفته شده است.
5.شايسته است برخي از عناوين که در فقه، شخصيت حقوقي آنها مطرح است به گونه مستقل مورد بحث واقع شود.
6.مباحث شخص حقوقي فراوان است، در اين نوشته به اندکي از آنها پرداخته شده است، از اين‏رو در بسياري از موارد اشاره به مباحث شده ولي از بحث و بررسي آنها خودداري شده است.




نويسنده:محمد رحماني






برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان