بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,117

بزه ديده شناسي و مشکل بزه ديدگيهاي گزارش نشده-قسمت دوم

  1391/4/30
خلاصه: بزه ديده شناسي و مشکل بزه ديدگيهاي گزارش نشده-قسمت دوم

قسمت قبلي

3.بزه ديدگيهاي گزارش نشده و علل آن‌[4]


پژوهش درباره هر دانش به ويژه در آغاز پيدايش آن، مشکلاتي را به همراه دارد، عدم وجود الگوهاي کارامد، فقدان اطلاعات کافي و مشخص نبودن حدود و قلمرو، تحقيق در مورد هر دانش نوپا را مشکل مي‌سازد.بدون ترديد، مواجه شدن با اين گونه موانع-با توجه به عموميتي که دارند-در مسير بزه ديده شناسي نيز، امري عادي و طبيعي است، لکن به نظر مي‌رسد مشکلات بزه ديده شناسي همانند مشکلات و موانع خاستگاه اصلي آن يعني جرم شناسي، عمق، تنوع و گستردگي بيشتري دارد؛زيرا جرم شناسي علي‌رغم قدمتي که نسبت به گرايش جديد خود يعني بزه ديد شناسي دارد، هنوز با مشکلات عميق و حل نشده‌اي چون مشکل رقم سياه و مشخص نشدن آمار بزهکاري واقعي روبه‌رو است.همچنين گوناگوني بزه و بزهکاري و پيچيدگي و ارتباط عوامل جرم زا، کار پژوهش در جرم شناسي را مشکل کرده است. از آنجا که بزه ديدگي در واقع يک روي سکه‌اي است که روي ديگرش را بزهکاري تشکيل مي‌دهد، جهات مشترک متعددي، به ويژه در مورد شيوه پژوهش بين آن دو وجود دارد و مشکلات و موانع موجود نه فقط موجب خدشه‌دا شدن تئوريهاي جرم شناسي مي‌شود، بلکه از اعتبار يافته‌هاي بزه ديده شناسي نيز مي‌کاهد.همچنين تنوع و پيچيدگي موجود در بزهکاري علاوه بر آنکه کار بزه شناس را مشکل مي‌سازد، بزه ديده شناسي را نيز با دشواري مواجه مي‌کند.در اين قسمت مشکل بزه ديده‌گيهاي گزارش نشده که مهمترين مشکل بزه ديده شناسي محسوب مي‌گردد، همراه با بررسي علل آن ارائه مي‌شود.

پژوهشهاي به عمل آمده در کشورهاي مختلف، نشان مي‌دهد که بيش از نيمي از بزه ديدگاه، مراتب بزه ديدگي خود را به مراجع قضايي و انتظامي گزارش نمي‌دهند.با توجه به جرم‌زا بودن اين واقعيت، جرم شناسان تحقيقات گسترده‌اي را در مورد علل عدم گزارش بزه ديدگيها، در کشورهاي مختلف‌ انجام داده‌اند که ضمن اشاره اجمالي به آن، با استفاده از آمار موجود، به بررسي مهمترين علل عدم گزارش بزه ديدگيها در ايران پرداخته مي‌شود.بدين ترتيب مطالب اين قسمت در دو بند ارائه مي‌گردد:

الف)علل عدم گزارش بزه ديدگيها در کشورهاي مختلف جهان،

ب)علل عدم گزارش بزه ديدگيها در ايران.

الف)علل عدم گزارش بزه ديدگيها در کشورهاي مختلف جهان‌[5]

اول)آمريکا[6]:بر اساس تحقيقاتي که زير نظر«فيليپ انيس» 2 در امريکا در سال 1967 به عمل آمد، بيش از نيمي از بزه ديدگان، هرگز در صدد اعلان بزه ديدگي خود به مقامات و مراجع رسمي بنوده‌اند. در تبيين علت اين رفتار، نظرهاي متعددي ارائه گرديده که به عنوان علل عدم گزارش بزه ديدگي در جامعه آمريکا، در جدول 1 درج شده است‌[9].

جدول ا علل عدم گزارش بزه ديدگيها در جامعه امريکا در سال 1967همان‌گونه که ملاحظه مي‌شود در امريکا اعتقاد به ناتواني يا عدم تمايل نيروي پليس به تعقيب بزهکاران، در صدر عواملي است که موجب عدم گزارش بزه ديدگيها گرديده است.

اعتقاد به خصوصي بودن برخي قضايا و همچنين عدم تمايل به اذيت و آزار مجرم از سوي پليس نيز درصد قابل توجهي از موارد عدم گزارش مراتب بزه ديدگي را باعث شده است.

فيليپ انيس، بزه ديدگيهاي حاصل از نزاعهاي خانوادگي، ارتکاب جرم توسط دوستان يا مهمانان و بسياري از اذيت و آزاهاي جنسي را از مهمترين مواردي دانسته است که بزه ديدگان با اعتقاد به خصوصي بودن قضايا، آن را گزارش نداده‌اند.در برخي از موارد نيز قبل از مراجعه به محاکم قضايي يا انتظامي، خسارات وارد آمده به وسيله شرکتهاي بيمه جبران شده و نيازي به مراجعه يا گزارش نبوده است.در 9 درصد از بزه ديدگيهاي گزارش نشده، نيز عللي چون نداشتن وقت يا حوصله کافي براي درگير شدن با پليس، فقدان آگاهي از نحوه مراجعه کردن و کيفيت گزارش دادن، و غفلت و سردرگمي برخاسته از جرم، به عنوان علل اصلي عدم گزارش مطرح شده است.اين پژوهشگر امريکايي، اقليتهاي بزه ديده را از جمله گروههاي انساني مي‌داند که پس از بزه ديدگي غالباً تمايلي به مراجعه و درگير شدن با پليس ندارند و بدون ترديد اين روحيه در تکرار بزه ديدگي آنان سهم خواهد داشت.

دوم)روسيه‌[6]

بر اساس تحقيقات جداگانه‌اي که به وسيله دو مرکز تحقيقاتي بين المللي و ملي در روسيه انجام گرفته، درصدد قابل توجهي از بره ديدگان، مراتب بزه ديدگي خود را هرگز گزارش نداده‌اند.همچنين تعداد زيادي از مصاحبه شنوندگان در پاسخ به اين سؤال که اگر بزه ديده شوند، آيا مراتب بزه ديدگي خود را گزارش خواهند داد، نسبت به گزارش دادن و مراجعه به مراکز قضايي اظهار عدم تمايل کرده‌اند.

بزه ديدگان بالفعل و بالقوه‌اي که تحت مصاحبه قرار گرفته‌اند، در پاسخ به سؤالي راجع به علل عدم گزارش بزه ديدگيها، به مواردي چون عدم کارايي يا عدم تمايل به پيگيري موضوع از سوي نيروهاي پليس، اجتناب از درگير شدن با مراجع قانوني و...اشاره کرده‌اند که خلاصه‌اي از اين موارد در جدول 2 درج شده است.اين آمار نشان مي‌دهد که در روسيه همانند امريکا، عدم کارايي پليس يا بي‌اعتمادي به آن، در صدر علل عدم گزارش بزه ديدگيها قرار داد.البته ميزان اين ترديد و بدبيني، در مورد جرائم مختلف متفاوت بوده که اين موضوع در جدول 3 قابل مشاهده است.

جدول 2 علل عدم گزارش بزه ديدگيها در روسيه(1992-1991)

جدول 3 ميزان تأثير بدبيني و بي‌اعتمادي به عملکرد پليس در عدم گزارش بزه ديدگيهاي مختلف در روسيه(1992-1991)

سوم)کانادا[6]

تحقيقات انجام شده در کانادا در سال 1983[9]نشان مي‌دهد که«کم اهميت بودن موضوع»، در صدر دلايلي است که براي عدم گزارش مراتب بزه ديدگي از سوي بزه ديدگان، عنوان شده است.عدم کارايي پليس با 61 درصد، وقت نداشتن براي گزارش و پيگيري با 24 درصد، نگراني از مداخله پليس با 8 درصد، سازش غير قضايي با 4 درصد و ساير موارد با 3 درصد از ديگر علل دخيل در اين باره بوده است.در مورد بزه ديدگان تهاجم در حمله‌هاي جنسي نيز عدم کارايي پليس با 52 درصد و آشتي و جبران خسارت بدون مداخله پليس با 33 درصد در صدر عوامل ذکر شده براي عدم گزارش بزه ديدگيها قرار گرفته است.

چهارم)فرانسه‌[6]

کميته فرانسوي مطالعات درباره خشونت، بر اساس نظر سنجي افکار عمومي اذعان کرده است که از هر 100 عمل مجرمانه، 26 مورد به صورت جزئي و دقيق و 27 مورد به صورت‌ مطلق، هرگز افشا نشده و بزهکاريهاي افشا شده يا گزارش شده کمتر از 48 درصد کل جرائم بوده است.بنا ببه اظهار اين کميته در سال 1967، بعضي از بزه ديدگان با اين احساس که افشاگري بيهوده است، اعمال ارتکابي را به مقامات شهرباني و دادگستري اعلام نکرده‌اند.در بسياري از زمينه‌هاي بزهکاري، درصد موارد اعلام نشده در مقايسه با پرونده‌هاي تشکيل شده و پايان نيافته، قابل ملاحظه بوده و براي نمونه، اين درصد، در قتلهاي سودجويانه دو به يک، در دزديهاي مسلحانه چهار به يک و در سرقتهاي منازل شش به يک برآورد شده است‌[3].

پنجم)انگلستان‌[6]

بر اساس تحقيقاتي که به وسيله«هاگ و مايو» 3 در انگلستان در سال 1983 به عمل آمده است، 38 درصد از بزه ديدگاني که به صورت شخصي، قرباني يکي از جرائم شده‌اند و 49 درصد از بزه ديدگان جرائم خانوادگي(درون فاميلي)، مراتب بزه ديدگي خود راه به پليس و مراجع قانوني گزارشي نکرده‌اند.در ميان دلايل عدم گزارش بزه ديدگي مواردي چون بدبيني به توان و پيگيري پليس و اعتقاد به خصوصي بودن موضوع، درصد قابل توجهي را به خود اختصاص داده‌اند[9].

بررسي آمار بزه ديدگاني که در کشورهاي مختلف مراتب بزه ديدگي خود را گزارش نکرده‌اند و مقايسه علل ذکر شده، نشان مي‌دهد که اولاً اين مشکل از مشکلات عمومي و فراگير بزه ديده شناسي است و ثانياً بي اعتمادي بزه ديدگان به کارايي مراجع قانوني، در صدر عواملي است که موجب عدم گزارش بزه ديدگيها مي‌شود.بر اين اساس، ضرورت دستيابي مسئولان سياست جنايي به آمار واقعي بزهکاري و لزوم برخورد قانوني با کليه بزهکاران، اقتضا مي‌کند که مراکز پليس و مراجع قضايي، گذشته از جلب اعتماد عمومي، اولا امکان دسترسي سريع و آسان بزه ديدگان را به مراجع و مراکز مزبور فراهم سازند؛ثانيا از دخالت افراطي در مواردي که زمينه صلح و سازش وجود دارد، به ويژه در مسائل خصوصي افراد پرهيز کنند و ثالثا کيفيت برخورد خود را با بزه ديده و حتي با بزهکار، به گونه‌اي اصلاح کنند که بزه‌ديده نه فقط در مورد خود، بلکه در خصوص بزهکار نيز احساس نگراني نکند و از سر ترحم و دلسوزي به بزهکار يا ترس از مشکلات مربوط به درگير شدن خودش با پليس، از گزارش بزه ديدگي خويش، خودداري نورزد.

-------------
 (2). Philip Ennis .




نويسندگان:عبدالله توجهي-علي حسين نجفي ابرند آبادي






برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان