بسم الله
 
EN

بازدیدها: 728

اخلاق در قرآن-قسمت بيست و نهم

  1391/4/19
خلاصه: اخلاق در قرآن (جلد 1: اصول مسائل اخلاقي)-قسمت بيست و نهم

نقش معاشران در روايات اسلامي

در اين زمينه احاديث بسيار گويايي از پيغمبراکرم صلي الله عليه و آله و ائمه معصومين عليهم السلام به ما رسيده است.

در حديثي از پيغمبر اکرم صلي الله عليه و آله تا آنجا به اين مساله اهميت داده شده که مي فرمايد: «انسان بر همان ديني است که دوست و رفيقش از آن پيروي مي کند؛ المرء علي دين خليله وقرينه» (1)

همين معني را امام صادق عليه السلام با استفاده از کلام پيامبر به گونه ديگري بيان کرده است؛ مي فرمايد: «لاتصحبوا اهل البدع ولاتجالسوهم فتصيروا عند الناس کواحد منهم قال رسول الله صلي الله عليه و آله: المرء علي دين خليله وقرينه؛ با بدعتگذاران رفاقت نکنيد و با آنها همنشين نشويد که نزد مردم همچون يکي از آنها خواهيد بود! رسول خدا فرمود: انسان پيرو دين دوست و رفيقش مي باشد! » (2)

همين معني در حديث ديگري از امام علي بن ابي طالب عليهما السلام به صورت تاثير متقابل بيان شده است؛ مي فرمايد: «مجالسة الاخيار تلحق الاشرار بالاخيار ومجالسة الابرار للفجار تلحق الابرار بالفجار؛ همنشيني با خوبان، بدان را به خوبان ملحق مي کند؛ و همنشيني نيکان با بدان، نيکان را به بدان ملحق مي سازد! » و در ذيل اين حديث جمله پرمعني ديگري آمده، مي فرمايد: «فمن اشتبه عليکم امره ولم تعرفوا دينه فانظروا الي خلطائه؛ کسي که وضع او بر شما مبهم باشد، و از دين او آگاه نباشيد، نگاه به دوستان و همنشينانش کنيد (اگر همنشين با دوستان خداست او را از مؤمنان بدانيد؛ و اگر با دشمنان حق است، او را از بدان بدانيد! ) (3)

در بعضي از روايات اين معني با تشبيه روشني بيان شده مي فرمايد: «صحب-ة الاش-رار تکسب الشر کالريح اذا مرت بالنتن حملت نتنا؛ همنشيني با بدان موجب بدي مي گردد؛ همچون بادي که از جايگاه متعفن و آلوده مي گذرد؛ بوي بد را با خود مي برد. (4)

از تعبيرات بالابخوبي استفاده مي شود همان گونه که معاشرت با بدان زمينه هاي بدي را فراهم مي سازد، معاشرت با نيکان نور هدايت و فضائل اخلاقي را در دل انسان مي افزوزد.

در حديثي از اميرمؤمنان مي خوانيم: «عمارة الق-لوب في معاشرة ذوي العقول؛ آبادي دلها در معاشرت با صاحبان عقل و خرد است! » (5)

و در تعبير ديگري از همان حضرت آمده است: «معاشرة ذوي الفضائل حياة القلوب؛ همنشيني با ارباب فضيلت، مايه حيات دلها است! » (6)

تاثير مجالست و همنشيني و روحيات دوستان در انسان به اندازه اي است که در حديثي از حضرت سليمان عليه السلام مي خوانيم: «لاتحکموا علي رجل بشي ء حتي تنظروا الي من يصاحب فانما يعرف الرجل باشکاله واقرانه؛ وينسب الي اصحابه واخدانه؛ درباره کسي قضاوت نکنيد تا نگاه کنيد با چه کسي همنشين است؛ چرا که انسان را به وسيله دوستان و همنشين هايش مي توان شناخت؛ و او نسبتي با اصحاب و يارانش دارد. » (17)

در حديث جالبي از لقمان حکيم در باب نصايحي که به فرزندش مي کرد، مي خوانيم: «يابني صاحب العلماء، واقرب منهم، وجالسهم وزرهم في بيوتهم، فلعلک تشبههم فتکون معهم؛ فرزندم با دانشمندان دوستي کن! و به آنها نزديک باش! و همنشيني کن! و به زيارت آنها در خانه هايشان برو! باشد که شبيه آنها شوي، و با آنها (در دنيا و آخرت) باشي! » (8)

کوتاه سخن اين که، در احاديث اسلامي، تعبيرات فراوان پرمعنايي در زمينه تاثير و تاثر دوستان از يکديگر و شباهت اخلاقي آنها با هم، مي خوانيم که اگر تمام آنها گرد آوري شود، بحث مشروحي را تشکيل مي دهد.

براي حسن ختام، اين سخن را با حديث کوتاه و پرمعنايي از علي عليه السلام پايان مي دهيم؛ امام در وصايايش به فرزندش امام حسن مجتبي عليه السلام فرمود:

«قارن اهل الخير، تکن منهم، وباين اهل الشر تبن عنهم؛ با نيکان قرين و همنشين باش تا از آنها شوي! و از بدان جدايي اختيار کن تا (از بديها) جدا شوي! » (9)

--------------
1- اصول کافي، جلد 2، ص 375 «باب مجالسة اهل المعاصي، حديث 3» .
2- همان مدرک
3- کتاب صفات الشيعه صدوق (طبق نقل بحار، ج 71، ص 197) .
4- غررالحکم
5- غرر الحکم
6- غرر الحکم
7- بحارالانوار، ج 71، صفحه188
8- همان مدرک، ص189
9- نهج البلاغه، وصيت علي (ع) به امام حسن (ع) (نامه 31) .




نويسنده:ناصر مکارم شيرازي





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان