بسم الله
 
EN

بازدیدها: 940

آيين دادرسي (اصول محاکمات و ادله اثبات دعوا)

  1391/2/31
خلاصه: آيين دادرسي (اصول محاکمات و ادله اثبات دعوا)

الف) قضاوت
1- شرايط قاضي 
1-1- علم و قدرت
«إِنَّ رَبَّکَ يَقْضِي بَيْنَهُم بِحُکْمِهِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْعَلِيمُ» (نمل، 78)
بدون شک، پروردگار تو با حکم خود ميانشان داوري خواهد کرد و او صاحب قدرت و آگاه است. 
• در قضاوت، علم و قدرت شرط است: « يَقْضِي بَيْنَهُم بِحُکْمِهِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْعَلِيمُ » 

وَلِلّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَ مَا فِي الْأَرْضِ لِيَجْزِي الَّذِينَ أَسَآئُواْ بِمَا عَمِلُواْ وَ يَجْزِي الَّذِينَ أَحْسَنُواْ بِالْحُسْنَي» (نجم، 31)
و براي اوست آنچه در آسمان ها و آنچه در زمين است تا کساني را که بد انجام دادند کيفر بدهد و کساني را که نيکي کرده‌اند، به بهترين وجه پاداش دهد. 
• کيفر و پاداش عادلانه، به علم و قدرت نياز دارد: «وَللهِ مَا فِي السَّمَواتِ ... لِيَجزِي»

«إِنَّا أَنْزَلْنا إِلَيْکَ الْکِتابَ بِالْحَقِّ لِتَحْکُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِما أَراکَ اللهُ» (نساء،‌)
همانا ما اين کتاب را به حقّ بر تو فرو فرستاديم تا ميان مردم به آنچه خدا [از طريق وحي] تو را آموخته و نشان داده، داوري کني. 
• فراگيري قرآن و سنت، شرط قاضي شدن است.

2-1- معتمد بودن 
«فَقُلْنا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها» (بقره، 73)
پس گفتيم: قسمتي از گاو ذبح شده را به مقتول بزنيد [تا زنده شود و قاتل را معرفي کند.] 
• اطمينان و اعتماد مردم را بايد جلب کرد. حضرت موسي شخصاً به زدن قسمتي از بدن گاو به مقتول اقدام نکرد؛ بلکه به مردم فرمود: خودتان اين کار را انجام دهيد: «اضرَبُوهُ» 

3-1- تحت تأثير قرار نگرفتن 
«قالُوا يا أَيُّهَا الْعَزِيزُ إِنَّ لَهُ أَباً شَيْخاً کَبِيراً فَخُذْ أَحَدَنا مَکانَهُ إِنَّا نَراکَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ قالَ مَعاذَ الله أَنْ نَأْخُذَ إِلاَّ مَنْ وَجَدْنا مَتاعَنا عِنْدَهُ إِنَّا إِذاً لَظالِمونَ» (يوسف، 78 و 79)
[برادران] گفتند: اي عزيز، همانا براي او پدري است پير و سالخورده، پس يکي از ما را به جاي او بگير [و او را رها کن]، همانا تو را از نيکوکاران مي‌بينيم. [يوسف] گفت: پناه به خدا از اين که کسي را به جز آن که متاعمان را نزد او يافته‌ايم، ‌بگيريم؛ زيرا در اين صورت حتماً‌ستمگر خواهيم بود.
• قاضي نبايد تحت تأثير احساسات قرار گيرد و احساسات او، وي را از اجراي قانون بازدارد: «مِنَ المُحسِنينَ، قالَ مَعاذَالله»

«الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي فَاجْلِدُوا کُلَّ واحِدٍ مِنْهُما مِائَةَ جَلْدَةٍ وَ لا تأْخُذْکُمْ بِهِما رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللهِ إِنْ کُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللهِ وَ الْيَوْمِ الّآخِرِ» (نور، 2)
هر يک از زن و مرد زناکار را صد تازيانه بزنيد. و اگر به خدا و روز قيامت ايمان داريد، در اجراي دين خدا نسبت به آن دو گرفتار دلسوزي نشويد و بايد هنگام کيفر آن دو، گروهي از مؤمنين حاضر و ناظر باشند. 
• در مجازات مجرمان، ترحم و تحت تأثير عواطف قرار گرفتن ممنوع است: «لا تأخُذکُم بِهِما رَأفَة»

«فَأَنجَيْنَاهُ وَ أَهْلَهُ إِلَّا امْرَأَتَهُ قَدَّرْنَهَا مِنَ الْغَابِرِينَ» (نمل، 57)
پس ما لوط و خانواده‌اش را نجات داديم، جز زنش را که [به خاطر انحراف] مقدّر کرده بوديم از بازماندگان [و هلاک شدگان در آن شهر] باشد. 
• در کيفر و مجازات متخلفان، نبايد تحت تأثير روابط قرار گرفت: «الّا امْرَأتَهُ»

1-4- داشتن اطلاعات همه جانبه
«إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ الصَّابِئِينَ وَ النَّصاري وَ الْمَجُوسَ وَ الَّذِينَ أَشْرَکُوا إِنَّ اللهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّ اللهَ عَلي کُلِّ شَيءٍ شَهِيدٌ» (حج، 17)
همانا خداوند در قيامت، ميان مؤمنان [مسلمانان] و يهوديان و صابئين و نصاري و مجوس و مشرکان، داوري کرده و حقّ را از باطل جدا خواهد نمود. همانا خداوند بر هر چيزي گواه [و از همه چيز آگاه] است. 
• قاضي براي اين که قضاوت صحيحي داشته باشد لازم است که در اطراف موضوع اطلاعات همه جانبه کسب کند: «يَفصِل ... علي کُلِّ شيءٍ شَهِيد»

1-5- بينا و شنوا بودن 
«وَاللهُ يَقْضِي بِالْحَقِّ وَ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لا يَقْضُونَ بِشَيْءٍ إِنَّ اللهَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ» (غافر، 20)
و خداوند به حقّ داوري مي‌کند و معبودهايي که جز او مي‌‌خوانند، هيچ حکمي نمي‌کنند. همانا خداوند شنواي بيناست. 
• داور به حقّ بايد بينا و شنوا باشد: «يَقضِي ... هُوَ السَّميعُ البَصيرُ»





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان